Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Tokarczuk. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Tokarczuk. Pokaż wszystkie posty

niedziela, 5 stycznia 2020

"Opowiadania bizarne" — różnorodnie

Tytuł:          Opowiadania bizarne   
Autor:          Olga Tokarczuk        
Wydawnictwo:    Wydawnictwo Literackie
Rok 1. wydania: 2018                  

Jedna z nowszych książek Autorki. Zbiór dziesięciu opowiadań, w tym dwóch stosunkowo długich — po 50 stron (pozostałe tłoczą się na 150). Większość można uznać za fantastykę. Pojawił się w niej nurt "bizarro", ale nie jestem pewna, czy te teksty się w niego wpisują. Dotychczas znałam bizarro głównie od strony przełamywania tabu.

Na pewno opowiadania są bardzo zróżnicowane; a to siedemnastowieczna Rzeczpospolita, nękana potopem szwedzkim, a to bliżej nieokreślona przyszłość z odchyleniami w stronę SF. Aż trudno znaleźć wspólny mianownik, łatwiej już określić, czym teksty nie są. Zazwyczaj nie są typowymi historiami z początkiem, rozwinięciem i zakończeniem. Niekiedy to rozbudowane scenki, może i kluczowe w historii, ale jakby wyrwane z kontekstu.

Na ogół brak wyjaśnień na temat fantastycznego elementu. Ot, pewnego dnia wszystkie skarpetki (łącznie ze starymi) zyskują szew od palców do ściągacza. I nie wiadomo, jak to się stało, kto o tym zadecydował, po co... Stało się. Bo tak. Nie przepadam za takim podejściem, lubię rozumieć świat. Ale zapewne można to złożyć na karb dziwności z definicji zawartej w bizarro i nie czepiać się zbytnio.

Ze wszystkich opowiadań najbardziej spodobała mi się "Góra Wszystkich Świętych". To jeden z tych dłuższych tekstów — z fabułą, z domknięciem wszystkich wątków, z wytłumaczeniem, dlaczego właśnie takie rzeczy się dzieją...

W niektórych opowiadaniach podobały mi się głównie pomysły. Naprawdę oryginalne, dzikie i zaskakujące. Ale odnoszę wrażenie, że ich potencjał nie został w pełni wykorzystany. Bo brak wyjaśnień, szerszego wpływu na świat (acz w "Wizycie" tak nie było — tu właśnie urzekły mnie reguły savoir vivre'u związane z elementem fantastycznym). Chyba się powtarzam z tym dopominaniem o wyjaśnienia...

Język — tu jestem rozdarta. Z jednej strony pięknie, bogato i tak, jak należałoby oczekiwać po noblistce. Zgubione podmioty można wybaczyć. A tu nagle mylenie stróżki ze strużką albo "doń" użyte dla liczby mnogiej. No, nie uchodzi!

piątek, 10 lutego 2017

"Bieguni" — przerost formy

Tytuł:          Bieguni               
Autor:          Olga Tokarczuk        
Wydawnictwo:    Wydawnictwo Literackie
Rok 1. wydania: 2007                  

Przede wszystkim rzuca się w oczy piękny język. Bez dwóch zdań  — jest niezwykle bogaty, czyta się z przyjemnością.

Ale dość szybko okazuje się, że z fabułą o wiele gorzej niż z budową wypowiedzi. Podobno mniej więcej w jednej dziesiątej utworu czytelnik już powinien wiedzieć, o co chodzi protagoniście, do czego dąży, co mu w tym przeszkadza. A tu jedna dziesiąta mija, za nią jedna czwarta, połowa... I ciągle mamy zbiór krótkich, najczęściej kilkustronicowych refleksji związanych z podróżowaniem, przygód, które spotkały różnych podróżników, ludzi napotkanych na szlaku...

W odbiorcy powolutku kiełkuje podejrzenie, że ma do czynienia z garścią wątków powiązanych jak najluźniej, bo tylko tematycznie. Że nic z tego wszystkiego nie wynika. Że barokowo rozbuchana forma bezlitośnie zdominowała treść. Z czasem podejrzenie przeradza się w przekonanie.

Nie przeczę  — metafory piękne. Ale jeśli po jednej pięknej metaforze następują trzy kolejne, opisujące dokładnie to samo, dostajemy sporo pustych słów nie przekazujących żadnej nowej treści, redundancję, uprawianie sztuki dla sztuki, zasłuchanie we własny, ślicznie brzmiący, głos... Wyjaśniłam, gdzie widzę problem?

Owszem  — niektóre epizodziki bardzo dobrze wymyślone, sprytne, oryginalne i skłaniające do głębszych przemyśleń. Cóż z tego, skoro kilkanaście stron dalej następują inne epizodziki, a ich oderwanie sprawia, że nie dają się powiązać w spójną całość, więc późniejsze wypychają z pamięci te pierwsze? Kto wie, czy nie zapamiętałabym z "Biegunów" więcej, gdyby zostawić z nich tylko kilkanaście kartek.

Interesujące ilustracje, czasami trzeba się pozastanawiać, co właściwie przedstawiają, ale jest w nich jakaś logika.

Język, jako się rzekło, piękny. Ale o czym książka?