Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Nobel. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Nobel. Pokaż wszystkie posty

niedziela, 5 stycznia 2020

"Opowiadania bizarne" — różnorodnie

Tytuł:          Opowiadania bizarne   
Autor:          Olga Tokarczuk        
Wydawnictwo:    Wydawnictwo Literackie
Rok 1. wydania: 2018                  

Jedna z nowszych książek Autorki. Zbiór dziesięciu opowiadań, w tym dwóch stosunkowo długich — po 50 stron (pozostałe tłoczą się na 150). Większość można uznać za fantastykę. Pojawił się w niej nurt "bizarro", ale nie jestem pewna, czy te teksty się w niego wpisują. Dotychczas znałam bizarro głównie od strony przełamywania tabu.

Na pewno opowiadania są bardzo zróżnicowane; a to siedemnastowieczna Rzeczpospolita, nękana potopem szwedzkim, a to bliżej nieokreślona przyszłość z odchyleniami w stronę SF. Aż trudno znaleźć wspólny mianownik, łatwiej już określić, czym teksty nie są. Zazwyczaj nie są typowymi historiami z początkiem, rozwinięciem i zakończeniem. Niekiedy to rozbudowane scenki, może i kluczowe w historii, ale jakby wyrwane z kontekstu.

Na ogół brak wyjaśnień na temat fantastycznego elementu. Ot, pewnego dnia wszystkie skarpetki (łącznie ze starymi) zyskują szew od palców do ściągacza. I nie wiadomo, jak to się stało, kto o tym zadecydował, po co... Stało się. Bo tak. Nie przepadam za takim podejściem, lubię rozumieć świat. Ale zapewne można to złożyć na karb dziwności z definicji zawartej w bizarro i nie czepiać się zbytnio.

Ze wszystkich opowiadań najbardziej spodobała mi się "Góra Wszystkich Świętych". To jeden z tych dłuższych tekstów — z fabułą, z domknięciem wszystkich wątków, z wytłumaczeniem, dlaczego właśnie takie rzeczy się dzieją...

W niektórych opowiadaniach podobały mi się głównie pomysły. Naprawdę oryginalne, dzikie i zaskakujące. Ale odnoszę wrażenie, że ich potencjał nie został w pełni wykorzystany. Bo brak wyjaśnień, szerszego wpływu na świat (acz w "Wizycie" tak nie było — tu właśnie urzekły mnie reguły savoir vivre'u związane z elementem fantastycznym). Chyba się powtarzam z tym dopominaniem o wyjaśnienia...

Język — tu jestem rozdarta. Z jednej strony pięknie, bogato i tak, jak należałoby oczekiwać po noblistce. Zgubione podmioty można wybaczyć. A tu nagle mylenie stróżki ze strużką albo "doń" użyte dla liczby mnogiej. No, nie uchodzi!

wtorek, 6 września 2016

"Miłość zamordowana" — Nobel 1901

Tytuł:           Miłość zamordowana i inne wiersze
Autor:           Sully Prudhomme                  
Wydawnictwo:     Fundacja Festina Lente           

Postanowiłam poczytać noblistów. Sully Prudhomme poszedł na pierwszy ogień, bo i był pierwszy — dostał nagrodę w 1901 roku, za "wybitne osiągnięcia poetyckie, a zwłaszcza za idealizm, doskonałość artystyczną oraz niezwykłe połączenie duchowości i intelektu".

Jedyne dzieło Autora, które znalazłam po polsku, to króciutki (raptem osiem wierszy) tomik "Miłość zamordowana i inne wiersze". Francuskiego nie znam, a wydaje mi się, że czytanie tłumaczeń, szczególnie w przypadku poezji, na inne języki mija się z celem. O laureacie nikt już wydaje się nie pamiętać. Nawet daty powstania tytułowego wiersza nie mogłam znaleźć. Cóż, może idee już przebrzmiały, a może Akademia Szwedzka się pomyliła...

A może nie miała z czego wybierać? Podobno silnym kandydatem do wyróżnienia był Tołstoj, o którym jakoś nie mam najlepszego zdania.

Pewnym jest, że nie znam się na poezji. Być może dlatego nic w przeczytanym tomiku mnie nie urzekło. Treści sprawiają wrażenie banalnych. Trudno orzec, czy ponad sto lat temu były odkrywcze i przełamywały schematy. Raczej prawdopodobne, że czegoś nie rozumiem — słabo znam historię Francji i pozostałe uwarunkowania. A może po prostu nasi romantycy pisali lepsze wiersze? Zwłaszcza, że jeden utwór mocno kojarzy mi się z Norwidem.

Idealizm... Tak, to chyba w wierszach Prudhomme'a jest. Tylko coś takiego nazywa się infantylizmem. Doskonałość artystyczna — tu już zbyt wiele zależy od tłumacza, abym mogła się z czystym sumieniem wypowiadać. Fakt, że niektóre z wierszy zebranych w tomiku przybrały niełatwą formę sonetu. Połączenia duchowości i intelektu nie znalazłam. Być może zostało zawarte w innych utworach. A może ja nie umiem szukać.

Teraz zacznę się rozglądać za dziełem Mommsena — nagroda z 1902.