Pokazywanie postów oznaczonych etykietą egipska. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą egipska. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 10 listopada 2022

"Świątynia milionów lat" — naiwna magia

Tytuł:           Świątynia milionów lat         
Tytuł oryginału: Le Temple des millions d'années
Autor:           Christian Jacq                 
Tłuacz:          Adam Szymanowski               
Tom:             II                             
Wydawnictwo:     Libros                         
Rok 1. wydania:  1995                           

Drugi tom cyklu o Ramzesie II obejmujący okres tuż przed objęciem tronu i niedługo po. Król jest młody, z początku mało kto w niego wierzy, liczni wrogowie spiskują na potęgę. Faraon nie pozostaje jednak bez szans, bo zalet ma bez liku, a wśród nich zdolność do obsadzania właściwych ludzi na odpowiednich stanowiskach.

Władcy sprzyja również magia. I to wydaje mi się przeprowadzone bardzo naiwnie, prymitywnie wręcz. Duch zmarłego Setiego, Maat, czy kto tam jeszcze tak silnie faworyzują swojego człowieka, że to aż zaczyna nużyć. Idealny przybór Nilu i inne ponadnaturalne znaki, boska moc pozwalająca na utrzymywanie przy życiu umierających, niespożyta energia, intuicja... Jeszcze moment i zacznę kibicować przeciwnikom Ramzesa.

Chociaż to straszne szuje, bo postacie są na ogół czarno-białe. Ci źli są przekupni, okrutni, parają się czarną magią, a w najlepszym wypadku pragną władzy. Co innego poplecznicy faraona: mądrzy, szlachetni, miłujący się nawzajem, pracowici, niezwykłej urody...

Historyczne tło też mi zgrzytało. Autor zebrał w kupie wszystkie prawdziwe i mityczne wydarzenia i postacie: Ramzes II, Homer, Mojżesz i Menelaos spotykają się ze sobą. Aż dziw, że żaden z greckich herosów nie zajrzał po zdobyciu Troi. Ale Helena (w końcu córka Zeusa) się odliczyła.

W sumie — mam wrażenie, że czytam książkę dla nastolatków.

Acz przynajmniej usterek językowych nie zauważyłam.

sobota, 24 września 2022

"Powstanie i upadek Starożytnego Egiptu" — historia

Tytuł:           Powstanie i upadek Starożytnego Egiptu
Tytuł oryginału: The Rise and Fall of Ancient Egypt    
Autor:           Toby Wilkinson                        
Tłumacz          Norbert Radomski                      
Wydawnictwo:     REBIS                                 
Rok 1. wydania:  2010                                  

Jak w tytule — książka opowiada o historii Egiptu faraonów. Zaczyna się od palety Narmera (rzeźbiona tacka do rozcierania kosmetyków należąca do króla, który rządził niemal 5000 lat temu), a kończy na śmierci i spuściźnie Kleopatry. Niewyobrażalny szmat czasu. Egipt zaznał mniej więcej tyle dynastii, ile my mieliśmy królów.

Książka podzielona została na pięć części (odpowiadających epokom w dziejach kraju). Każda część dzieli się na kilka rozdziałów, a te z kolei — na kilkustronicowe podrozdziały.

Historia Egiptu została przedstawiona przez pryzmat faraonów. Zapewne trudno napisać ją inaczej, kiedy większość artefaktów, które dotrwały do naszych czasów, w jakiś tam sposób wiąże się z władcami — posągi, pamiątkowe stele albo wręcz dekoracja grobu. Nawet wysocy urzędnicy, którzy dorobili się własnego grobowca, często wypisywali na ścianach, jakie to zasługi mieli wobec króla i jakie tytuły nosili za życia.

Nie sądzę, że każdy faraon doczekał się omówienia (to nie poczet), ale najważniejsi zasłużyli nawet na kilkadziesiąt stron. Autor próbuje przy tym zachować tematyczne podejście do historii, nieraz kontynuuje jeden wątek przez panowanie kilku władców.

Spodobało mi się to podejście, sprawia, że czyta się z zainteresowaniem. Wilkinson nie szczędzi przy tym ciekawostek. Na mnie największe wrażenie zrobiła informacja, że przy budowie piramidy Cheopsa musiano kłaść jeden blok co dwie minuty, żeby zdążyć wybudować ją podczas panowania. A to były bloki o przeciętnej wadze ponad tony, nie jakieś cegiełki.

Od czasu do czasu tekst przerywany jest przez ilustrację — fotografię zabytku lub mapkę. Do tego książka zawiera trzy wkładki z kolorowymi zdjęciami. Na końcu zamieszczono przypisy, kilkadziesiąt stron bibliografii (plus wybraną polskojęzyczną) oraz indeks.

Trafiają się literówki czy dwuznaczne konstrukcje, w których trzeba odgadywać z kontekstu, co jest podmiotem, a co dopełnieniem.

piątek, 17 czerwca 2022

"Tajemnice papirusów" — literatura Egiptu

Tytuł:          Tajemnice papirusów
Redaktor:       Jadwiga Lipińska   
Wydawnictwo:    Ossolineum         
Rok 1. wydania: 2005               

Książka opowiada o piśmiennictwie Starożytnego Egiptu. To zestaw pięciu rozdziałów, każdy napisany przez innego Autora. Trochę widać różnice w stylach i podejściach. Ułożone są mniej więcej chronologicznie: najpierw ogólne wprowadzenie, potem Stare Państwo, Średnie Państwo, Imperium i Epoka Późna.

Poszczególne rozdziały zawierają sporo streszczeń tekstów z rozmaitych gatunków. Szkoda, że wiele z nich nie zachowało się w całości i możemy jedynie zgadywać, co działo się w najciekawszych momentach. Wychodzi na to, że najdłuższe życie zyskują podręczniki, a właściwie czytanki przepisywane mozolnie przez uczniów w tysiącach egzemplarzy. No i opisy wykuwane w kamieniu miały niezłe szanse na przetrwanie.

Można się wiele dowiedzieć. Nawet nie podejrzewałam, że Starożytny Egipt znał aż tyle gatunków literackich. Na przykład takie autobiografie — teksty pozostawiane w grobowcach na wieczność, wychwalające pod niebiosa uczynki i tytuły zmarłego. I o satyrach jakoś w szkole nikt nie wspominał...

Na końcu książki zamieszczono spis najważniejszych tekstów zachowanych na papirusach i ostrakonach, słowniczek, tablicę chronologiczną i bibliografię. Znalazła się tam również wkładka z kolorowymi zdjęciami (na ogół tekstów na różnych nośnikach). Poza nimi prawie nie ma ilustracji, tylko trzy tablice ze znakami.

Nie zauważyłam usterek językowych.

środa, 5 lutego 2020

"Syn światłości" — naiwnie

Tytuł:           Syn światłości       
Tytuł oryginału: Le Fils de la lumière 
Autor:           Christian Jacq       
Tom:             I                    
Wydawnictwo:     Libros               
Rok 1. wydania:  1995                 

Książka przedstawia młodzieńcze lata Ramzesa II, zwanego Wielkim — na początku to czternastolatek, pod koniec, w chwili śmierci ojca, Setiego, ma 23 lata. I straszny z niego Gary Stu. Co by nie zrobił, wyjdzie doskonale — konkurs na pisarza wygrywa z marszu, bez żadnego przygotowania, kamienie obrabia tak, że starzy fachowcy są zaskoczeni, w swojej grupie jest najlepszym żołnierzem...

Do tego obrzydliwie szlachetny, wierny tradycji i przyjaciołom, wyjątkowo silny, kochanka też się na niego nie skarży... Cudowne dziecko po prostu. Nie mogę się oprzeć wrażeniu, że Autor uwierzył w każdy kawalątek dworskiej propagandy. Przecież nikt na głos nie powie, że starszy brat panującego faraona byłby lepszym władcą, wypada wyłącznie chwalić pod niebiosa.

Wrogów Ramzes ma wrednych, podłych, podstępnych... Na szczęście bogowie mu sprzyjają i pozwalają uniknąć wszelkich pułapek. Nie żeby to jakoś mocno zaskakiwało — jeśli ktoś kojarzy egipską historię, to z góry wie, kto zasiądzie na tronie i z którą kobietą u boku.

Ramzes w książce spotyka wszystkich świętych swoich czasów. No dobrze, mógł zetknąć się z Mojżeszem. Ale żeby od razu przyjaźnili się od dziecka? Troja upadła mniej więcej w tym czasie, ale dlaczego Menelaos spod Troi do Sparty wracał przez Egipt? I Homer na tym samym statku to już przegięcie o jakieś pół milenium. A jeśli już zrobiono z niego naocznego świadka legendarnych wydarzeń, to powinien popłynąć razem z Odysem — w końcu nie tylko "Iliadę" napisał.

Irytowało mnie używanie w powieści współczesnych miar — metrów, hektarów. Dla kogo takie uproszczenia? Nawet dziecko powinno z grubsza się zorientować, ile ma łokieć i móc sobie wyobrazić rozmiary. I dlaczego Menelaos mówi o Odysie, używając rzymskiego Ulissesa? Wilczyca, która wykarmiła Romulusa i Remusa, jeszcze długo nie miała przyjść na świat. Aż wątpiłam, czy to ten sam Jacq, który jest znanym egiptologiem.

Te wszystkie rzeczy sprawiały, że fabuła nie porusza — z jednej strony wypasiony superman, z drugiej podły i gruby starszy brat, pazerny na władzę, luksus i pożądający kochanki rywala. Do tego wrażenie infantylizmu i maksymalnych uproszczeń. Ot, młody Ramzes naszywa sobie kolejne sprawności na rękawek plisowanej sukni.

I jeszcze inne wpadki; sporo językowych (literówki, brzydkie powtórzenia, błędna konstrukcja zdania) oraz przyrównanie kształtu łodzi do księżyca w nowiu. No cóż, dla mnie z tego wynika, że płynęli wpław. ;-)

poniedziałek, 17 września 2018

"Sekrety Egiptu faraonów" — scenki

Tytuł:           Sekrety Egiptu faraonów          
Tytuł oryginału: L'Égipte ancienne au jour le jour
Autor:           Christian Jacq                   
Wydawnictwo:     Świat Książki                    
Rok 1. wydania:  1985                             

Przede wszystkim — polski tytuł kłamie. O sekretach książka raptem niekiedy wspomina (głównie w kontekście religijnym, że tylko wtajemniczeni mają dostęp), żadnych nie zdradza. Na ile mogę zrozumieć — oryginalny tytuł jest bliższy prawdy. Oj, nieładnie tak oszukiwać czytelnika.

Zbiór krótkich, kilkustronicowych rozdziałów opisujących jakąś scenkę. Zazwyczaj przełomową w historii Egiptu lub zdarzającą się po raz pierwszy — założenie Memfis, decyzja o umieszczeniu napisów wewnątrz piramidy itp. Przeważnie w roli głównej występuje faraon. Kilkudziesięciu wybrańców, od Menesa do Ptelemeusza VIII. Rozdziały często zostały opracowane na podstawie jakiegoś oryginalnego zachowanego tekstu.

Scenki na ogół dość statyczne — bohater podejmuje decyzję, odprawia rytuał, w sytuacji kryzysowej na pustyni każe kopać studnię właśnie w tym miejscu i znajduje wodę... Ot, dzień z życia egipskiego władcy.

Faraon — raczej jako idea niż ten czy tamten człowiek — przedstawiany jest w pozytywnym świetle, Autor go wręcz idealizuje. Panujący ciężko pracuje, dbając o dobrobyt poddanych, nieustannie przestrzega Ma'at, wydaje żywność robotnikom i żołnierzom, zgłębia tajniki zapisów świątynnych. I jest boski. Zapewnia pośrednictwo między Egipcjanami a bogami. To właściwie on wywołuje wylewy Nilu. Dzięki pomocy Amona Ramzes II pod Kadesz sam jeden (woźnicy nie liczę) pokonał tysiące wrogów...

Ogólnie, książka nie dostarczyła mi jakichś specjalnie nowych faktów, ale pozwoliła usystematyzować stare oraz wzbogaciła je w szczegóły. Jednak i garść świeższych informacji da się wycisnąć — na przykład, że pałace faraona budowano z tanich cegieł. Tylko świątynie stawiano z kamienia, one musiały być trwałe.

Dodatkowo Autor próbuje oddać należny szacunek Champollionowi — poświęca mu wstęp i epilog. Podobno ten człowiek za życia był straszliwie niedoceniany w ojczyźnie.

Na końcu można znaleźć listę najważniejszych dat, indeks osób oraz indeks nazw geograficznych i etnonimów. A w środku — kilkanaście czarno-białych fotografii.

Pod względem językowym nieźle, znalazłam tylko sporadyczne literówki.