Pokazywanie postów oznaczonych etykietą historyczna. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą historyczna. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 10 listopada 2022

"Świątynia milionów lat" — naiwna magia

Tytuł:           Świątynia milionów lat         
Tytuł oryginału: Le Temple des millions d'années
Autor:           Christian Jacq                 
Tłuacz:          Adam Szymanowski               
Tom:             II                             
Wydawnictwo:     Libros                         
Rok 1. wydania:  1995                           

Drugi tom cyklu o Ramzesie II obejmujący okres tuż przed objęciem tronu i niedługo po. Król jest młody, z początku mało kto w niego wierzy, liczni wrogowie spiskują na potęgę. Faraon nie pozostaje jednak bez szans, bo zalet ma bez liku, a wśród nich zdolność do obsadzania właściwych ludzi na odpowiednich stanowiskach.

Władcy sprzyja również magia. I to wydaje mi się przeprowadzone bardzo naiwnie, prymitywnie wręcz. Duch zmarłego Setiego, Maat, czy kto tam jeszcze tak silnie faworyzują swojego człowieka, że to aż zaczyna nużyć. Idealny przybór Nilu i inne ponadnaturalne znaki, boska moc pozwalająca na utrzymywanie przy życiu umierających, niespożyta energia, intuicja... Jeszcze moment i zacznę kibicować przeciwnikom Ramzesa.

Chociaż to straszne szuje, bo postacie są na ogół czarno-białe. Ci źli są przekupni, okrutni, parają się czarną magią, a w najlepszym wypadku pragną władzy. Co innego poplecznicy faraona: mądrzy, szlachetni, miłujący się nawzajem, pracowici, niezwykłej urody...

Historyczne tło też mi zgrzytało. Autor zebrał w kupie wszystkie prawdziwe i mityczne wydarzenia i postacie: Ramzes II, Homer, Mojżesz i Menelaos spotykają się ze sobą. Aż dziw, że żaden z greckich herosów nie zajrzał po zdobyciu Troi. Ale Helena (w końcu córka Zeusa) się odliczyła.

W sumie — mam wrażenie, że czytam książkę dla nastolatków.

Acz przynajmniej usterek językowych nie zauważyłam.

środa, 7 września 2022

"Śmiertelna intryga" — bogaty świat

Tytuł:           Śmiertelna intryga      
Tytuł oryginału: Mortal Mischief         
Tłumacz          Beata Hrycak            
Autor:           Frank Tallis            
Tom:             1                       
Wydawnictwo:     Wydawnictwo Dolnośląskie
Rok 1. wydania:  2005                    

Akcja rozgrywa się we Wiedniu (chociaż Autor mieszka w Anglii), za czasów Freuda. Epokę i miejsce wybrano więc niebanalne — niby XX wiek, ale świat dziewiętnastowieczny. Kobiety obowiązkowo w gorsetach, dopiero co dostały możliwość studiowania (nie na wszystkich kierunkach, żeby im się czasem w pięknych główkach nie poprzewracało). Dżentelmeni z cygarami, w trzyczęściowych garniturach i wrodzonym przekonaniem o własnej wyższości nad resztą świata.

Przedstawiony świat staje się jeszcze ciekawszy i bogatszy dzięki szczegółom — zaskakuje mnie mnogość ciast oferowanych w niezliczonych kawiarniach, cukierniach i restauracjach. Porządny wgląd w środowisko medyczno-psychoanalityczne owych czasów. Do tego muzyka. Nazwy utworów niewiele mi mówią, ale i tak wywierają wrażenie. W tle faluje secesja i tworzy Klimt.

Sprawę tajemniczego morderstwa teoretycznie prowadzi inspektor policji, ale w praktyce głównym bohaterem jest jego przyjaciel — doktor Liebermann. Poznajemy jego rodzinę, upodobania, rozterki uczuciowe, hobby... Trochę przefajnowany; takie skrzyżowanie Holmesa z psychoanalitykiem. Dochodzi do genialnych wniosków na podstawie marnych przesłanek. Posługuje się — całkiem biegle — i hipnozą, i analizą snów. A przy tym z góry wie, które podejście zastosować. Bardzo dobrze gra na fortepianie i na dodatek ma raczej współczesne poglądy. Gdyby nie palił, mógłby startować w castingu na Supermana.

W książce znalazł się również drobny polski akcent. Ale to raczej nie powód do radości, bo Felka z Galicji jest prostytutką.

Czyta się dość szybko i przyjemnie, a i sama zbrodnia nietuzinkowa, wymagała niezłego planowania. Acz momentami trochę się gubiłam w postaciach, a niekiedy liczni podejrzani zlewali się ze sobą. Tu hrabia, tam bankier, ówdzie były aktor udający artystę...

Nie wynotowałam żadnych usterek językowych.

niedziela, 21 sierpnia 2022

"Ben Hur" — moralitet

Tytuł:           Ben Hur            
Tytuł oryginału: Ben-Hur            
Autor:           Lewis Wallace      
Wydawnictwo:     Wydawnictwo Pelikan
Rok 1. wydania:  1880               

Akcja rozgrywa się na początku pierwszego wieku naszej ery, przeważnie w Judei. Bohaterem teoretycznie jest młody Izraelita, ale w tle nieustannie pojawia się Jezus, który niekiedy zdaje się dominować. Bardzo wyraźne antagonizmy między Żydami a Rzymianami. Przy czym ci pierwsi skupiają wszystkie możliwe zalety (co jeden, to szlachetniejszy), a ci drudzy ciągle piją, przechwalają się, uprawiają hazard (czasami mają kłopoty z wypłacaniem przegranej), oszukują, knują... Do tego nazywani są poganami.

Nie wierzę, że jedna społeczność składa się wyłącznie z cnotliwych mędrców, a druga z łajdaków — zawsze wady i zalety mieszają się, przeważnie również w jednym człowieku. Kiedy czytam coś takiego, na ogół zaczynam podejrzewać, że ktoś mną manipuluje. A przynajmniej próbuje.

Wydaje się to nieprawdopodobne, ale protagonista wybija się nawet na tle swoich dobrych do przesytu ziomków. Nie tylko jest szlachetny jak brylant czystej wody, lecz jeszcze młody, przystojny i tak bogaty, że cesarz mógłby mu sandały czyścić. Na dodatek świetnie walczy i jeszcze lepiej powozi. No, czego się nie dotknie, robi to doskonale. Podejrzewam, że sika i pluje też najpiękniej w całym imperium. Prawda, jest głupi, ale da się to wytłumaczyć zakochaniem.

W zasadzie momentami zaczynałam współczuć jego wrogom — nie dosyć, że od początku nie mieli najmniejszych szans, to jeszcze tyle chlają, że ciągle muszą chodzić skacowani.. Kiedy z łatwością można przewidzieć zakończenie każdego zatargu, fabuła robi się nieciekawa.

Na domiar złego dostajemy jeszcze miłość od pierwszego wejrzenia i nieprawdopodobne zwroty akcji. Ogółem — całość sprawia wrażenie prymitywnej opowiastki umoralniającej, z elementami wyciskacza łez. Nie czytało się tego przyjemnie.

Zauważyłam jakąś literówkę, gdzieś tam skład się posypał i kilka linijek zostało zdublowanych.

czwartek, 22 października 2020

"Azazel" — początek cyklu

Tytuł:           Azazel       
Tytuł oryginału: Aзазель      
Autor:           Borys Akunin 
Wydawnictwo:     Świat Książki
Rok 1. wydania:  1998         

Pierwszy tom, rozpoczynający długi (szesnaście książek) cykl o detektywie Fandorinie działającym w carskiej Rosji. Na pierwszych stronach Erast jest więc nie tylko młodziutki, ale i znajduje się na samym dole drabiny urzędniczej (potem szybko awansuje), pod komendą tępego czynownika, dla którego raport przede wszystkim musi być pięknie napisany. I to tradycyjnym, gęsim piórem, a nie jakimiś nowomodnymi wynalazkami.

Irytował mnie niewiarygodny fart protagonisty. Kilka razy groziła mu śmierć. Była tak blisko, że zastanawiałam się, jakim cudem chłopak się wywinie. A że musi przeżyć, to wiadomo — następne tomy czekają na bohatera. OK, mogło mu się upiec raz, góra dwa. Ale więcej to już przesada. Autor uzasadnia to dość niemrawo — przynależnością Fandorina do wybrańców losu. No nie, to żadne tłumaczenie.

Do tego chłopak jest inteligentny, ma niewiarygodną intuicję, przystojny chyba też, dobrze wychowany, kilka języków obcych zna, wysportowany, oczytany... Zawsze to on ma rację, a nie przełożeni (chociaż czasem popełnia idiotyczne błędy — te zagrożenia życia nie biorą się znikąd). Trochę Gary Stu z niego wyszedł.

Interesujące tło społeczne. Nie wiedziałam, że w Rosji zakładano zakłady opiekuńcze dla osieroconych chłopców. Do tego naiwne, ale ciekawe wyjaśnienie postępu technologicznego, który miał miejsce w dziewiętnastym wieku. Akunin miejscami gra rolę mądrego po fakcie. Łatwo przepowiadać przyszłość, znając następne sto lat historii. Ale epoka ładnie pokazana. Ileż oni mieli wtedy czasu!

Sama fabuła średnia — ani fajerwerków, ani rozczarowań. No, prowadzi sobie chłopaczyna śledztwo, trochę się miota, ale wreszcie do czegoś dochodzi. I kto by pomyślał, że jego pierwszy odruch wcale nie był taki głupi?

Rzadko, ale trafiają się wpadki językowe. Gdzieś tam literówka, gdzieś tam z konstrukcji zdania wynika, że czas się wyprostował i walnął Erasta...

sobota, 29 sierpnia 2020

"Radca stanu" — rosyjskie retro

Tytuł:           Radca stanu      
Tytuł oryginału: Статский советник
Autor:           Borys Akunin     
Wydawnictwo:     Świat Książki    
Rok 1. wydania:  1999             

Akcja rozgrywa się w carskiej Rosji, pod koniec XIX wieku. Rewolucjoniści jeszcze nie stanowią prawdziwej siły, ale już próbują zabijać niewygodnych dla siebie ludzi. Ochrana stara się im w tym przeszkadzać. Co drugi wyższy urzędnik ma własne cele, knuje przeciwko rywalom, podlizuje się przełożonym, poniża podwładnych... Jak to w rosyjskiej autokracji...

Książce brakuje tego, czego oczekuję od kryminałów — zagadki do rozwiązania, jakichś tam szans na odgadnięcie, kto zabił. Tutaj śledzimy akcję dwutorowo: z jednej strony dostajemy opis działań rewolucjonistów, z drugiej policji. Doskonale wiemy, kto i kiedy pociągnął za spust. Niewiadomą pozostaje tylko, kto jest tajemniczym dobroczyńcą, a kto zdrajcą w tej czy innej grupie.

Bohaterem jest Fandorin (protagonista w całym cyklu powieści). Odnoszę wrażenie, że jest trochę przekokszony. Inteligenty, sprawny fizycznie, przystojny, amant... W pewien sposób kojarzył mi się z inspektorem Clouseau z "Różowej Pantery". Zapewne z powodu japońskiego służącego, z którym trenuje sztuki walki. Tylko nie jest zabawny, a wszystkie zalety potraktowane są poważnie. Co samo w sobie staje się śmieszne.

Mimo licznych walorów Fandorin nie ma zbyt wielkiego wpływu na akcję. Trochę w tym wpływu rosyjskiego systemu urzędniczego, w którym większość energii poświęca się na pilnowanie stołka, jednak w pewnym stopniu to główny bohater pozwala wydarzeniom sobą miotać.

Ciekawie wypada niejednoznaczność postaci i sympatii czytelnika. Z jednej strony wiadomo, czym skończy się rosyjska rewolucja (no i w końcu to terroryści). Z drugiej — policja to też nie są szlachetni rycerze na białych rumakach. A tak naprawdę to nikt nie troszczy się o najbardziej uciskane warstwy.

Pod względem językowym całkiem nieźle, zauważyłam tylko jedną literówkę.

środa, 24 czerwca 2020

"Król szczurów" — obóz jeniecki

Tytuł:             King Rat     
Tytuł tłumaczenia: Król szczurów
Autor:             James Clavell
Wydawnictwo:       Coronet Books
Rok 1. wydania:    1962         

Pierwsza ze słynnych azjatyckich powieści Clavella. Akcja toczy się pod koniec II wojny światowej w obozie na terenie obecnego Singapuru, gdzie Japończycy przetrzymują jeńców wojskowych — Brytyjczyków, Australijczyków i Amerykanów. W dużej mierze wykorzystuje motywy autobiograficzne — Autor spędził jakiś czas w opisywanym więzieniu.

Na pierwszym planie mamy dwóch bohaterów: tytułowego Króla — amerykańskiego kaprala, największego hochsztaplera i handlarza w obozie — oraz Petera Marlowe'a — brytyjskiego oficera, raczej przestrzegającego zasad, honorowego, lojalnego... Jakimś cudem ci dwaj bardzo różni ludzie się zaprzyjaźnili. Peter pomaga Królowi w interesach, służy jako tłumacz i znawca miejscowych obyczajów, Król wspomaga kumpla jedzeniem i lekarstwami.

Oprócz tych dwóch postaci otrzymujemy przegląd różnych typów ludzkich — od formalistów, przez cwaniaków, do zwyczajnych gnid. Są ojcowie rodzin bezustannie martwiący się o bliskich i księża.

Można uznać, że książka zestawia cechy różnych narodowości. Amerykaninowi żyje się całkiem nieźle. On jeden w całym obozie ma kompletne ubranie, nie głoduje, nigdy nie brakuje mu porządnych papierosów... Brytyjczycy prawie w każdych warunkach zachowują dumę, acz niekoniecznie dobrze na tym wychodzą. Warto pamiętać, że Clavell urodził się w Australii, jednak potem przyjął obywatelstwo amerykańskie.

Czytając o warunkach życia jeńców, trudno nie porównywać powieści z literaturą o obozach koncentracyjnych i łagrach. Owszem, w niewoli azjatyckiej żyje się ciężko, racje są głodowe, lekarstw brakuje, więźniowie chodzą niemal nago... Ale mają szpital (do leczenia, nie do przeprowadzania doświadczeń), hodują kury, czasem trafi się kokos albo papaja... Zachowali zegarki, biżuterię itp. kosztowności, które mogą sprzedawać strażnikom (chociaż to zakazane). No, w porównaniu z tym, przez co przechodzili Polacy, cywilizowany kurort. Japończycy bywają okrutni, ale mają sporo ludzkich odruchów.

Autor pokazuje, jak żołnierze łamią kolejne tabu, żeby jednak przeżyć. Jak daleko może posunąć się człowiek?

wtorek, 7 kwietnia 2020

"Brzuch Paryża" — o jedzeniu

Tytuł:           Brzuch Paryża                
Tytuł oryginału: La Ventre de Paris           
Autor:           Émile Zola                   
Wydawnictwo:     Państwowy Instytut Wydawniczy
Rok 1. wydania:  1873                         

Jest jakaś fabuła, ale to nie ona wysuwa się na pierwszy plan. Tam króluje jedzenie. Protagonista wraca do Paryża na wozie wyładowanym warzywami, zamieszkuje u swojego brata, masarza... Dostajemy więc opisy stosów warzyw, potem wystawy i wnętrze sklepu rzeźnickiego — pasztety, szynki, wędliny, kotlety... Później pojawiają się jeszcze równie szczegółowe opisy innych rodzajów żywności. Skórki i wnętrza, kolory, faktury, zapachy... No, to nie jest książka dla osób na diecie, można nieźle zgłodnieć od czytania.

Główny bohater mnie nie uwiódł. Zapewne powinnam mu współczuć, bo życie układa mu się wyjątkowo nieciekawie, bez większej winy. Ale to taka fajtłapa, że nie bardzo potrafię wykrzesać z siebie te cieplejsze emocje. Jak ktoś głupio postępuje, to niech się potem nie dziwi, gdy świat się zawala.

Właściwie wiele innych postaci też nie grzeszy rozumem. Niby doskonale wiedzą, jaka jest wartość plotek, bo same z zapałem uprawiają ten sport, ale wierzą w każde świństwo. Nie mogę pogodzić się z takim podejściem. Wydawało mi się, drobnomieszczanie powinni być rozsądniejsi, stateczniejsi.

Tytuł nieźle dobrany — poznaje się Paryż właśnie od strony stołu. Zazwyczaj nie myśli się o skomplikowanej logistyce wyżywienia ogromnego miasta. A tu wozy z warzywami ściągają już w nocy, koło czwartej towar już może być wysprzedany hurtownikom, po powrocie na wieś je się śniadanie (kiedy właściwie ci ludzie sypiają?).

Interesujące są również stosunki międzyludzkie. Niby metropolia, a jednak bohaterowie doskonale się znają. Piękna masarka zna nie tylko właścicielki najbliższych sklepów (to byłoby całkiem zrozumiałe), ale także klientki i w ogóle chyba pół dzielnicy. To jednak był inny świat, który obecnie stwarza wrażenie małomiasteczkowego, odarty ze stołecznej anonimowości tysięcy przyjezdnych.

Pod względem językowym nie jest źle, ale zachwycająco też nie. Nie czepiam się interpunkcji, która zdążyła się trochę zmienić od wydania książki, ale trafiają się literówki, zagubione podmioty. Od klasyków oczekiwałabym większej dbałości...

środa, 5 lutego 2020

"Syn światłości" — naiwnie

Tytuł:           Syn światłości       
Tytuł oryginału: Le Fils de la lumière 
Autor:           Christian Jacq       
Tom:             I                    
Wydawnictwo:     Libros               
Rok 1. wydania:  1995                 

Książka przedstawia młodzieńcze lata Ramzesa II, zwanego Wielkim — na początku to czternastolatek, pod koniec, w chwili śmierci ojca, Setiego, ma 23 lata. I straszny z niego Gary Stu. Co by nie zrobił, wyjdzie doskonale — konkurs na pisarza wygrywa z marszu, bez żadnego przygotowania, kamienie obrabia tak, że starzy fachowcy są zaskoczeni, w swojej grupie jest najlepszym żołnierzem...

Do tego obrzydliwie szlachetny, wierny tradycji i przyjaciołom, wyjątkowo silny, kochanka też się na niego nie skarży... Cudowne dziecko po prostu. Nie mogę się oprzeć wrażeniu, że Autor uwierzył w każdy kawalątek dworskiej propagandy. Przecież nikt na głos nie powie, że starszy brat panującego faraona byłby lepszym władcą, wypada wyłącznie chwalić pod niebiosa.

Wrogów Ramzes ma wrednych, podłych, podstępnych... Na szczęście bogowie mu sprzyjają i pozwalają uniknąć wszelkich pułapek. Nie żeby to jakoś mocno zaskakiwało — jeśli ktoś kojarzy egipską historię, to z góry wie, kto zasiądzie na tronie i z którą kobietą u boku.

Ramzes w książce spotyka wszystkich świętych swoich czasów. No dobrze, mógł zetknąć się z Mojżeszem. Ale żeby od razu przyjaźnili się od dziecka? Troja upadła mniej więcej w tym czasie, ale dlaczego Menelaos spod Troi do Sparty wracał przez Egipt? I Homer na tym samym statku to już przegięcie o jakieś pół milenium. A jeśli już zrobiono z niego naocznego świadka legendarnych wydarzeń, to powinien popłynąć razem z Odysem — w końcu nie tylko "Iliadę" napisał.

Irytowało mnie używanie w powieści współczesnych miar — metrów, hektarów. Dla kogo takie uproszczenia? Nawet dziecko powinno z grubsza się zorientować, ile ma łokieć i móc sobie wyobrazić rozmiary. I dlaczego Menelaos mówi o Odysie, używając rzymskiego Ulissesa? Wilczyca, która wykarmiła Romulusa i Remusa, jeszcze długo nie miała przyjść na świat. Aż wątpiłam, czy to ten sam Jacq, który jest znanym egiptologiem.

Te wszystkie rzeczy sprawiały, że fabuła nie porusza — z jednej strony wypasiony superman, z drugiej podły i gruby starszy brat, pazerny na władzę, luksus i pożądający kochanki rywala. Do tego wrażenie infantylizmu i maksymalnych uproszczeń. Ot, młody Ramzes naszywa sobie kolejne sprawności na rękawek plisowanej sukni.

I jeszcze inne wpadki; sporo językowych (literówki, brzydkie powtórzenia, błędna konstrukcja zdania) oraz przyrównanie kształtu łodzi do księżyca w nowiu. No cóż, dla mnie z tego wynika, że płynęli wpław. ;-)

środa, 22 maja 2019

"Lew i lilie" — wielkie wymieranie

Tytuł:           Lew i lilie           
Tytuł oryginału: Le Lis et le Lion     
Tom              6                     
Autor:           Maurice Druon         
Wydawnictwo:     Wydawnictwo Literackie
Rok 1. wydania:  1960                  

Masowo wykruszają się bohaterowie znani od pierwszego tomu. Sędziwy Tolomeo Tolomei umiera we własnym łóżku, ze dwie osoby otrute, jedna chyba zaduszona, ktoś na polu bitwy, papież po wyjątkowo długim jak na tamte czasy pontyfikacie... Guccio odchodzi w przerwie między główną akcją a epilogiem... No, właściwie to już wygląda na zakończenie cyklu. Pierwotnie chyba tak było, ale po kilku latach Autor dopisał jeszcze jeden, siódmy, tom.

Na arenie międzynarodowej w końcu wybucha wojna stuletnia. Edward III, wnuk Filipa Pięknego (umarł w pierwszym tomie) postanawia upomnieć się o swoje prawa do tronu Francji. Z drugiej strony Filip VI, najstarszy syn Karola de Valois (młodszy brat Pięknego) — władca mierny, ale przekonany o własnych zaletach. O dziwo, lud wydaje się podzielać tę wiarę. Do wojny pewnie by nie doszło, gdyby nie Robert d'Artois, który ciągle nie może odzyskać swojego hrabstwa. Nawet śmierć rywalki mu nie pomogła...

Fabuła oczywiście ściśle oparta na faktycznej historii Francji. Tego się Druon musiał trzymać. Ale czyta się bardzo przyjemnie. Chociaż w tym tomie natłok postaci nieco utrudnia spamiętanie ich wszystkich i obranie faworytów. Tylko niezmordowany Robert walczy do samego końca i wybija się na tle pozostałych. Acz trudno go uznać za rycerza bez skazy. A może nawet za rycerza w ogóle...

Postacie — jak i wcześniej — nakreślone starannie. Poznajemy ich cele, marzenia, charaktery. Chyba dzięki temu można się przejmować losami bohaterów. Stają się bardzo ludzcy. Na przykład, czy Beatrycze zasłużyła sobie na to, co ją spotkało? Hmmm, może i tak, święta na pewno nie była.

Nieustający szacunek za research. Na przykład historia choroby Mahaut została opisana na podstawie rachunków wystawianych przez medyków, chirurgów, zielarkę itp. Wiemy więc, że puszczano jej krew, że podawano różne driakwie...

Język mógłby być staranniejszy. Trafiają się literówki, gdzieś tam podmiot uciekł.

czwartek, 4 kwietnia 2019

"Mock. Pojedynek" — retro

Tytuł:          Mock. Pojedynek
Autor:          Marek Krajewski
Tom:            8              
Wydawnictwo:    Znak           
Rok 1. wydania: 2018           

Powieść zbliżona do kryminału. Niby nie ma zwłok (a przynajmniej nie rzucają się w oczy), niby wiadomo, kto i dlaczego, ale jakieś zagadki do wyjaśnienia zostają. Na pierwszy plan wybija się osadzenie w przeszłości — akcja rozgrywa się na początku XX wieku, we Wrocławiu. Pardon — w Breslau.

Autor podkreśla podejście retro, podając przy każdej okazji współczesne nazwy ulic, budynków itp. Dla kogoś znającego Wrocław pewnie stanowi to dodatkowy smaczek; człowiek może sobie wyobrazić, gdzie rozgrywa się akcja, na którym rogu stoi student... Pozostałym czytelnikom częste przypisy pewnie nie dają tej satysfakcji, ale przynajmniej dowodzą, że Krajewski dopracował książkę w szczegółach.

Protagonista, Eberhard Mock — znany już z innych tomów (no, może niekoniecznie mnie) — tutaj stawia pierwsze kroki w rzemiośle śledczego. Możemy więc mówić o prequelu. Ma to swoje złe i dobre strony: Autor pokazuje młodzieńcze lata ulubieńca, ale z góry wiadomo, kto musi przeżyć i jakich wyborów ostatecznie dokona bohater. Nawet ja wiedziałam, chociaż to pierwsza książka z cyklu, którą przeczytałam.

W fabule przeplatają się liczne wątki. Od całkiem prywatnych, a nawet intymnych (romans z piękną rosyjską studentką) do wielkich ideologii — Towarzystwo Krzewienia Higieny Rasowej za wszelką cenę próbuje osadzić swojego człowieka na katedrze uniwersyteckiej, by stamtąd propagować eugenikę. Wszystkie wątki zostają doprowadzone do rozwiązania. No, w miarę możliwości — wiadomo, jak to wyszło z eugeniką i czystością rasy... Ale to już wykracza poza ramy książki.

Spodobało mi się również posłowie, w którym Krajewski wyjaśnia, gdzie ściemniał, a co jest prawdą.

Za to nie przypadło mi do gustu coś, co wygląda na błąd logiczny. Bohater cieszy się jak dziecko, bo w ramach przygotowań do jutrzejszej dyskusji znalazł odpowiedź na argument, który nazajutrz zaskoczy wszystkich. Prorok czy jak? Bez zadania pytania wyszukana replika nie ma specjalnej wartości.

Lektura przyjemna, książkę czyta się szybko, chociaż nie brak w niej poważniejszych motywów, jak wspomniany wcześniej rasizm czy przewijający się przez całą powieść (bez)sens pojedynków na śmierć i życie. Bo jak nie, to infamia...

Nie mam zarzutów do języka.

poniedziałek, 19 listopada 2018

"Diabeł na wieży" — początek Domenica

Tytuł:          Diabeł na wieży
Autor:          Anna Kańtoch   
Wydawnictwo:    Fabryka Słów   
Rok 1. wydania: 2005           

Zbiór opowiadań. Bohater, Domenic Jordan, zajmuje się rozwiązywaniem różnych zagadek, chociaż zasadniczo jest lekarzem. Tajemnice mają zawsze podłoże nadnaturalne, więc można mówić o połączeniu kryminału z fantastyką. I powieścią historyczną.

Na książkę składa się sześć opowiadań — każde poświęcone odrębnej sprawie. Tytuł całości pochodzi od pierwszej historii. Teksty są raczej samodzielne, można czytać wybiórczo albo z długimi przerwami. Tylko czasem pojawia się jakaś wzmianka, że bohater wcześniej przebywał w jakimś miejscu, gdzie rozwiązał taką to a taką zagadkę. Albo że objęty jest protekcją dostojnika, z którym rozmawiał podczas drugiej przygody.

Tajemnice do wykrycia zróżnicowane, sposoby zainteresowania się problemem również — a to ktoś wzywa lekarza do chorega, a to bohater chce spędzić zimę w dziurze zabitej dechami, a to ktoś oskarża go o morderstwo... W efekcie książkę czyta się z przyjemnością, dłużyzn nie zauważyłam.

Świat nieco się różni od standardowego fantasy — to już nie średniowiecze, a późniejsze wieki. Domenic Jordan nosi dwa dwulufowe pistolety, ale jeździ powozem. Często dokonuje sekcji zmarłych, chociaż większość ludzi nie popiera takiego bezczeszczenia zwłok. Ciekawie wypada połączenie chrześcijaństwa z magią. Kościół akceptuje niektóre jej przejawy, ale nie wszystkie. Na przykład toleruje wyłącznie jasnowidzów działających pod patronatem jakiegoś świętego. A i sami święci potrafią czynić cuda, nawet po śmierci (tak zrozumiałam jedno z opowiadań).

Główny bohater wyrazisty, z tajemniczą przeszłością. Trochę się o niej dowiadujemy, ale to tylko okruchy. Każda napotkana postać zwraca uwagę na jego ubrania — czarne, lecz modne i drogie. Inni bohaterowie często mi się mylili; w każdej historii jest ich dość wielu, a nazwiska mają obce (francuskie?), nie sposób ich z czymś skojarzyć.

Pod względem językowym całkiem przyzwoicie, ale sporadycznie trafiają się literówki.

czwartek, 1 listopada 2018

"Tajemnica domu Arandów" — hiszpańsko

Tytuł:           Tajemnica domu Arandów       
Tytuł oryginału: El Misterio de la Casa Aranda
Autor:           Jerónimo Tristante           
Wydawnictwo:     Noir Sur Blanc               
Rok 1. wydania:  2008                         

Podtytuł — "Przygody detektywa Victora Rosa w Madrycie pod koniec XIX wieku" — wiele mówi o treści. Zgadza się, jest bardzo hiszpańsko, z korridą włącznie. Dziewiętnastowiecznie też jest — wszyscy jeżdżą dorożkami (samochody jeszcze do Madrytu nie dotarły, nawet jako plotki), używają świeczek i czerpią wodę ze studni. Ale telegraf już jest, można szybko przesłać kluczowe wiadomości.

Główny bohater bardzo mocno przypominał mi kanadyjskiego detektywa Murdocha z serialu. Młody, zdolny, wielbiciel najnowszych odkryć naukowych (daktyloskopia itp.) umożliwiających mu przełomy w trudnych sprawach. Do tego zakochany w pannie z wyższych sfer, która może przydawać się w niektórych śledztwach. Ale Victor ma o wiele łatwiej — nie musi sam ślęczeć nad artykułami naukowymi, we wszystkie arkana wprowadza go mentor. Nawet uczynnie piłuje różnymi narzędziami ludzkie kości, żeby pokazać, jakie ślady zostawia brzytwa, jakie nóż... Ogólnie, protagonista ma z górki i wielu ludzi mu pomaga.

Pozostali bohaterowie często mi się mylili. Zapewne przyczyniła się do tego mnogość męskich imion i nazwisk na literę A: don Alfredo, don Alberto, don Aldanza, don Armando, don Antonio... Kobiety też się trafiają (Augusta, Ana, Aurora), ale już nie w takiej obfitości. Do tego każdy ma ze dwa imiona (a może to drugie to nazwisko?), co wydatnie utrudnia zapamiętanie postaci.

Fabuła rozkręca się bardzo wolno. Najpierw Autor opisuje, jak to się stało, że protagonista zrezygnował z kariery kieszonkowca na rzecz pracy policjanta, a jakie stosunki łączyły go z pierwszym mentorem, a jakie miał poglądy polityczne... Dopiero mniej więcej w jednej piątej książki pojawia się wzmianka o jakiejś zbrodni. Ale potem już akcja się rozkręca i trup ściele się gęsto. Nietuzinkowy pomysł na zbrodnię.

Irytowało mnie tło polityczne, a ściślej ten poziom jego szczegółowości, który nic mi nie mówił, jedynie zamulał tekst. OK, protagonista jest liberałem — to jakoś o nim świadczy. Ale wspominanie nazwisk jakichś ministrów z dziewiętnastowiecznej Hiszpanii? Nie znam ludzi.

Za to spodobało mi się tło społeczne. Gdzie te czasy, kiedy policjant prowadzący kilka śledztw równolegle mógł jeszcze pójść wieczorem do teatru albo na korridę? Do tego dochodzi zwyczajowa popołudniowa drzemka, że o wizytach w domu publicznych nie wspomnę. Oj, wiele utraciliśmy...

Pod względem językowym mogło być lepiej. Trafiają się bardzo niezgrabne konstrukcje (jak "najkrótsza odległość miedzy dwoma punktami"). Zaskoczył mnie również majordomus wyrażający się o swojej (zamężnej) pracodawczyni per "panienka". Tym bardziej, że wynajęto go dopiero, kiedy państwo młodzi zamieszkali razem w nowym domu.

sobota, 29 września 2018

"Morderstwo pod cenzurą" — lublińskie zbrodnie

Tytuł:          Komisarz Maciejewski
Tom:            1                   
Autor:          Marcin Wroński      
Wydawnictwo:    Red Horse           
Rok 1. wydania: 2007                

Podtytuł "Morderstwo pod cenzurą" nie rzuca się w oczy — w moim wydaniu na okładce go w ogóle nie ma — ale to pod nim znana jest książka. Zapewne, żeby jakoś odróżniała się od pozostałych tomów cyklu o komisarzu Maciejewskim (ten jest pierwszy), a bohater na razie jest podkomisarzem.

Kryminał retro — akcja rozgrywa się w środku dwudziestolecia międzywojennego, w ciągu tygodnia. Podobało mi się odwzorowanie realiów (chociaż się na tym nie znam, więc może jednak jakieś anachronizmy są), łącznie z politycznym tłem: kilka wzmianek o marszałku Piłsudskim, antagonizmy między prawicą a komunistami, do tego powszechna niechęć do Żydów... I na dzień dobry — brutalne morderstwo redaktora jednej z gazet.

Wszystko (no, pomijając jeden samochodowy pościg) rozgrywa się w Lublinie. Jak Autor przyznaje w posłowiu — chciał zapełnić białą plamę na mapie polskiej kryminalistyki. W zorientowaniu się w ówczesnym mieście pomagają dwie mapki pod skrzydełkami okładki. Miły akcent dla czytelnika, który nigdy Lublina nie odwiedzał. Zresztą, pewnie sporo się tam zmieniło przez ostatnie niemal stulecie.

Bardzo męska książka — zaczyna się i kończy na ringu bokserskim (ładna klamra, swoją drogą), główne role odgrywają mężczyźni. Kobiety... cóż, mogą sprzątać, pisać na maszynie albo się prostytuować. Takie czasy. Mimo to powieść czytało się szybko i przyjemnie.

Na początku miałam pewien problem z natłokiem hurtowo wprowadzanych bohaterów, ale szybko dało się nad nimi zapanować i zapamiętać, kto jest główną mendą, a kto tajniakiem. Uważam, że postacie zostały całkiem przyzwoicie zarysowane.

Protagonista, nie bacząc na liczne kłody pod nogami, dowiaduje się, kto i dlaczego zabił. Podczas tego procesu komisarz musi zmierzyć się z poważnymi dylematami. To, moim zdaniem, dodało głębi książce.

Pod względem językowym daleko do ideału. Trafiają się literówki, zgubione podmioty. Fakt, nie ma ich dużo, ale za to jest błąd ortograficzny.

piątek, 21 września 2018

"Przybysze z Północy" — misjonarsko

Tytuł:           Przybysze z Północy
Tytuł oryginału: Dublin Crossing    
Autor:           Sandy Dengler      
Tom:             1                  
Wydawnictwo:     Palabra            
Rok 1. wydania:  1993               

Stało, niesłusznie, na półce z fantastyką. Zapewne dlatego, że ktoś nieuważnie przeczytał opis z okładki: "Shawna [...] nie wierzy w smoki. Nie wierzy, a jednak one przybywają". Zaraz następują wskazówki, że chodzi o drakkary Wikingów, ale mleko już się rozlało. No i po co zamieszczać takie nieprzemyślane opisy? Jeśli ktoś liczy na fantastykę, rozczaruje się lekturą. Jeśli szuka powieści historycznej — pominie pozycję, bo przecież smoki...

Okładka również może sugerować fantastykę (i to raczej gorszego sortu) — brodaty kurdupel z mieczem i dziewoja w gieźle. Jak wiele okładek klasycznej fantasy. No, dziewczę może niezbyt wyzywająco ubrane, ale to w końcu nagi miecz jest na pierwszym planie i to jego czule obejmuje heros...

Tymczasem to mieszanina powieści historycznej i romansu. Jedyny ślad fantastyki stanowią wizje cudownie zsyłane dobremu mnichowi. VIII wiek, Wikingowie napadają na irlandzką farmę. Większość ludzi zabijają, garstkę biorą w niewolę, kilkorgu udaje się uciec. I tak rozpoczyna się saga: poznajemy losy wybranych agresorów, niewolników, niedobitków, sąsiadów... Oczywiście, niektórzy muszą się w sobie zakochać i oczywiście musi to być trójkąt. Fabuła rodem z telenoweli, z mało wiarygodnymi zbiegami okoliczności i prostymi bohaterami. Całość podlana mocnym sosem chrześcijańskiej agitacji.

Irytowała mnie prymitywna linia podziału między postaciami. Wszyscy dobrzy wierzą w Boga, wszyscy źli — nie. Albo wierzą w niewłaściwy sposób. A jak już ktoś jest zły, to musi jednocześnie być krótkowzroczny i głupi. Zabija bez sensu i nie potrafi nawet zadbać o własne pole. Za to dobrzy nie mają wad — inteligentni, bystrzy, z talentem do języków obcych, pracowici, szlachetni, odważni... No, zdarza się im uciec na drzewo przed groźnymi psami, ale w obliczu prawdziwego wroga się nie ugną. Aż nudno.

Fabuła sprowadza się do tego, żeby ukarać złych i w miarę możliwości nagrodzić dobrych. A przynajmniej tych, którzy dożyli do finału. Wszystkie pomyślne wydarzenia przypisywane są Bogu, a niepomyślne okazują się dziełem podłych ludzi. Nawet pogański Wiking w końcu zaczyna się modlić i dostrzegać przewagę Trójcy Świętej nad Odynem.

Na plus zaliczam trafiające się od czasu do czasu okruchy wiedzy związane z życiem w średniowiecznej Irlandii — na przykład na temat obrabiania lnu.

Pod względem językowym nie jest źle, chociaż czasem coś mi zgrzytnęło. A to powtórzenie, a to zgubiony podmiot, a to bardzo niezręczne wyrażenie typu "z nogami odciętymi od kolan w dół".

czwartek, 29 marca 2018

"Krążownik spod Somosierry" — wspomnienia

Tytuł:          Krążownik spod Somosierry 
Autor:          Karol Olgierd Borchardt   
Wydawnictwo:    Wydawnictwo Morskie Gdańsk
Rok 1. wydania: 1963                      

To zbiór anegdot z życia Autora. Oczywiście — wszystkie są jakoś powiązane z morzem. Ułożone z grubsza chronologicznie: na początku szkoła, potem pływanie na statkach... Wyraźną cezurę stanowi wybuch drugiej wojny światowej, który dzieli książkę mniej więcej na połowy. Druga część jest zdecydowanie mroczniejsza: wpadki i przygody zostają zastąpione emocjami panującymi na statku pływającym po lodowatych wodach u wybrzeża Norwegii i bombardowanym przez niemieckie samoloty. Często pojawiają się uwagi typu "więcej się z nim nie spotkaliśmy". To właśnie ta druga część nadała tytuł całości.

Książka powstała niedługo po wydaniu "Znaczy Kapitana", w reakcji na listy od czytelników domagających się rozszerzenia tej czy tamtej historii. Opowieści nie są zbyt mocno powiązane ze sobą. Siłą rzeczy, powtarzają się bohaterowie — znajomi Borchardta: koledzy ze szkolnej ławy, kapitanowie, pod którymi pływał, napotkane na morzu lub w portach barwne postacie...

Interesujące jest dwojakie pokazanie patriotyzmu: militarnego i pokojowego. Podczas wojny — chęć walki z najeźdźcą. Za wszelką cenę. Podczas pokoju — konieczność budowania (najpierw w zasadzie od zera, potem wzmacniania) floty, szkolenia następnych pokoleń marynarzy, duma ze zdobycia uznania zagranicznych pasażerów, którzy woleli pływać polskimi transatlantykami. Można jeszcze dołożyć porównanie naszych żołnierzy z zachodnioeuropejskimi. Odniosłam wrażenie, że Westerplatte broniło się dłużej niż Francja...

Ciekawe jest również pokazanie wojny od strony codziennej pracy i zwykłego życia w niezwykłych warunkach. Nawet w tych mroczniejszych rozdziałach da się dopatrzeć humoru. Bo co robić, kiedy piłeczka golfowa wpadnie do leja po bombie, którego jeszcze niedawno na polu nie było? Otóż, można ją wybić uderzeniem, które nie wlicza się do wyniku.

Zwraca uwagę skromność Autora. Opisuje głównie innych ludzi, "ja" dość rzadko pojawia się na kartach.

Książka zilustrowana jest kilkudziesięcioma czarno-białymi zdjęciami. Fotografie dobrze opisane (acz niekiedy nadgryzione zębem czasu). Autor zazwyczaj zaznacza, do której opowieści się odnoszą. Najczęściej ludzie i statki, ale trafiają się również dzieła sztuki lub detale.

Nie mam uwag do języka. Czasem coś zostało napisane inaczej niż wypadałoby to zrobić obecnie, ale składam to na karb zmian w polszczyźnie.

sobota, 17 marca 2018

"Wilczyca z Francji" — dwóch słabych królów

Tytuł:           Wilczyca z Francji    
Tytuł oryginału: La Louve de France    
Tom              5                     
Autor:           Maurice Druon         
Wydawnictwo:     Wydawnictwo Literackie
Rok 1. wydania:  1959                  

Kolejny tom opisujący koniec dynastii Kapetyngów i początek wojny stuletniej. We Francji i Anglii na tronach zasiadają słabi władcy. Edward II dodatkowo notorycznie zdradza żonę z... mężczyzną. Królowa w końcu, na skutek wielu intryg, udaje się do ojczyzny prosić brata o pomoc. Karol Piękniś sam z siebie nie kiwnąłby palcem, ale Robertowi d'Artois kolejna awantura byłaby bardzo na rękę, zresztą Izabela już w pierwszym tomie została jego sojuszniczką...

Bohaterowie w większości znani z wcześniejszych części — Robert i Mahaut, Guccio i Maria, papież Jan XXII i szambelan Bouville... Jedni się postarzali, inni dorośli, jeszcze inni prawie wcale się nie zmienili. Dochodzi również garść postaci z Anglii: następca tronu Edward, Roger Mortimer — uciekinier z Tower, który we Francji zostaje kochankiem Izabeli, Despenserowie — faworyt króla Anglii oraz jego rodzina, mnóstwo pobocznych szlachciców i duchownych...

Fabułę można podsumować stwierdzeniem, że mąż powinien liczyć się ze zdaniem żony, nawet jeśli jest królem. Przedstawiona w powieści Izabela dużo mogła wytrzymać — racja stanu zobowiązuje — ale jak się w końcu wkurzyła... Jak na mój gust trochę za bardzo podporządkowuje się gachowi. Nawet wtedy, kiedy miodowy miesiąc mija, a wady człowieka zaczynają wychodzić na wierzch. Ale nikt nie jest doskonały.

Ogółem — kolejny kawałek historii (tym razem bardziej francusko-angielskiej) w przyjemnej i lekkostrawnej formie. Niby-rządy Karola IV, najmłodszego syna Filipa Pięknego i ostatnie królewskie lata Edwarda II Plantageneta.

Treść urozmaica kilka żartów, głównie na temat skłonności króla angielskiego.

Pod względem językowym całkiem przyzwoicie, ale sporadycznie trafiały się literówki. No i numeracja przypisów na końcu książki i w tekście niekiedy się rozjeżdżała. Ech, nie ma to jak przypisy na dole strony.

sobota, 10 marca 2018

"Fabryka kanciarzy" — dziecinna wojna

Tytuł:           Fabryka kanciarzy
Tytuł oryginału: The Crook Factory
Autor:           Dan Simmons      
Wydawnictwo:     Amber            
Rok 1. wydania:  1999             

Po Simmonsie spodziewałam się bardzo dużo, więc książka rozczarowała. Długo nie mogłam uwierzyć, że bohaterowie naprawdę zachowują się tak idiotycznie, czekałam na jakiś twist, który przewróci wszystko do góry nogami i udowodni, że postacie nie są zwykłymi bałwanami. Ale jednak...

W środku drugiej wojny światowej mieszkający na Kubie Hemingway w ramach patriotycznego kaprysu postanawia pobawić się w agenta wywiadu. Ma świetny plan — będzie pływał prywatną łodzią, a jak spotka U-Boota, to go zatopi przy pomocy broni ręcznej i granatów. Oficjalne organizacje traktują zabawę poważnie i postanawiają wesprzeć pisarza bronią i paliwem (ach, ta okropna wojna i wynikające z niej restrykcje). Hemingway tak wierzy w sukces i bezpieczeństwo operacji, że na patrole zabiera nawet synów (dziesięć i czternaście lat). Hej, przecież chłopcy mają wakacje, a poza tym na pewno bardzo im się spodoba. Zresztą, nie bardzo mu przeszkadza, że na lądzie dzieciaki piją na tyle dużo, aby mieć kaca.

Swoją drogą, profesjonaliści zachowują się niewiele lepiej. Różne agencje wywiadowcze (tak amerykańskie, jak i niemieckie) bardziej koncentrują się na politycznych intryżkach i walce o stołeczki niż na wrogu z drugiej strony frontu. Banda Hemingwaya przypadkiem zdobywa informację, gdzie i kiedy wylądują niemieccy agenci. Przekazuje te dane FBI. I co? FBI daje radę złapać szpiegów dopiero wtedy, kiedy sami się do nich zgłaszają. A i to nie od razu...

Co gorsza, w dziale "Od autora" Simmons twierdzi, że przedstawiona historia w dziewięćdziesięciu pięciu procentach jest prawdziwa. Masakra.

Irytowało mnie czytanie o tych wszystkich, opłacanych i nie, bęcwałach. Ot, chłopcy bawią się w szpiegów. Szkoda, że ktoś dał im prawdziwą broń i ostrą amunicję, bo niestety ludziom zdarza się umierać naprawdę. Tak się składa, że w moim kraju druga wojna światowa była bardzo poważną sprawą.

A jak już jesteśmy przy ojczyźnie, strona 33:
Dowiedzieliśmy się o tym dużo później, kiedy Brytyjczycy złamali stosowany przez Niemców szyfr.
To tyle na temat osiągnięć Rejewskiego i Zygalskiego w łamaniu Enigmy...

Narrator każdego napotkanego faceta ocenia przez pryzmat walki bokserskiej — trudno byłoby wygrać czy nie? Już samo to wystarczy, żeby uznać bohatera za wyjątkowego prymitywa. Ale żeby rozwiać wszelkie wątpliwości — skierowany do szpiegowania Hemingwaya facet nie lubi literatury. Bo to fikcja.

Pod względem językowym nie jest źle, zauważyłam tylko sporadycznie usterki: jakieś powtórzenie czy błędna konstrukcja zdania.