Pokazywanie postów oznaczonych etykietą psychologia. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą psychologia. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 25 sierpnia 2022

"Mądrość psychopatów" — jak w tytule

Tytuł:           Mądrość psychopatów     
Tytuł oryginału: The Wisdom of Psychopats
Tłumacz          Monika Wyrwas-Wiśniewska
Autor:           Kevin Dutton            
Wydawnictwo:     MUZA S.A.               
Rok 1. wydania:  2012                    

Podtytuł: "lekcja życia pobrana od świętych, szpiegów i seryjnych morderców". Autor stawia tezę, że psychopatia ma zalety i w codziennym życiu mogą one okazać się bardzo przydatne. A w niektórych zawodach  — niezbędne. I mowa tu niekoniecznie o płatnych zabójcach.

Że górne warstwy menedżerskie wykazują skłonności psychopatyczne, to już powszechna wiedza. Prawnicy, handlowcy czy chirurdzy mogą stanowić pewne zaskoczenie, ale jeśli się przez chwilę nad tym zastanowić... Brak empatii dla ofiary przestępstwa, potencjalnego klienta czy krojonego człowieka zapewne bardzo pomaga w wykonywaniu pracy. Ale kapłani? A plasują się w pierwszej dziesiątce najbardziej psychopatycznych zawodów, między policjantami a kucharzami.

Po drugiej stronie spektrum znaleźli się opiekunowie osób niepełnosprawnych, pielęgniarki, terapeuci... Tutaj już szoku i niedowierzania nie było. Chociaż nauczyciele? Na pewno każdy znajdzie przykład, który zaprzeczy ich pozycji. ;-)

Oprócz zestawień zawodów książka zawiera wiele informacji na temat psychopatów; cech ich wyróżniających, metod badania, opisów reakcji na stres itp. Rzeczy te zostały podane w ciekawy sposób. Bilans między opisami spotkanych ludzi a informacjami przypadł mi do gustu  — na tyle dużo pierwszego, żeby czytało się przyjemnie, i wystarczająco dużo drugiego, żebym nie czuła, że marnuję czas. Niektóre doświadczenia uruchamiają wyobraźnię. Nie podejrzewałam, że można tak stymulować mózg, żeby zwykły człowiek miał szansę poczuć się jak psychopata.

Dutton zna wielu psychopatów. Niektórych z racji zawodu, ale innych już od dzieciństwa; ojciec, przyjaciel od przedszkola... Ciekawe, jaki wpływ wywarli na karierę zawodową Autora. Nadal nie rozumiem, dlaczego jakikolwiek dzieciak chciałby zaprzyjaźnić się z małym psychopatą. Może to przykład manipulacji?

Zauważyłam jakąś literówkę, ale wyglądała na sporadyczny wypadek przy pracy.

piątek, 10 grudnia 2021

"Enneagram" — religijnie

Tytuł:           Enneagram                  
Tytuł oryginału: The Enneagram              
Autor:           Richard Rohr, Andreas Ebert
Wydawnictwo:     Wydawnictwo WAM            
Rok 1. wydania:  1995                       

Podtytuł angielskiego wydania: "A Christian Perspective" w tłumaczeniu zamienił się na: "Dziewięć typów osobowości". Jakby to powiedzieć... Przekład nie jest wierny, poczułam się oszukana i to rzutowało na odbiór całości. Tym bardziej, że ktoś (zapewne tak samo oszukany) postawił tę książkę na półce z popularnonaukowymi.

Tak, książka zawiera omówienie dziewięciu typów osobowości. A oprócz tego główne grzechy związane z tymi typami, sugerowane sposoby pojednania się z Bogiem, przykłady postaci biblijnych, świętych i kościelnych znajomości któregoś z Autorów charakteryzujących się danym rodzajem osobowości, rozważania, który typ osobowości miał Jezus (spoiler: wszystkie), jak enneagram może pomóc w rozwiązywaniu problemów przy pracy duszpasterskiej... A ja naiwnie oczekiwałam tylko pierwszego, zajmującego być może jedną czwartą książki.

Jak już nastawiłam się negatywnie, to drażniły mnie nawet takie drobiazgi jak traktowanie poszczególnych grup tak, jakby należeli do nich wyłącznie mężczyźni, chociaż w języku polskim do na przykład Jedynek bardziej pasuje rodzaj niemęskoosobowy. Poczułam się zlekceważona przez facetów nadal żyjących w patriarchacie. Owszem, nie zdarzało się to notorycznie, ale czasem wyskakiwał jakiś niepasujący zaimek.

Jednak przyznaję, że z tej jednej czwartej książki, która pozostaje zgodna z tytułem, można wyciągnąć ciekawe informacje.

Sporo rysunków symbolu enneagramu; a to z grzechami, a to z mocnymi stronami, pokusami itp.

Oprócz zgrzytających zaimków zauważyłam jeszcze jedną całkiem posypaną konstrukcję zdania (aż nie potrafiłam zgadnąć, o co w nim mogło chodzić) i drobne kłopoty z łączną/rozdzielną pisownią "nie".

środa, 14 października 2020

"Zaklinanie umysłu" — perswazyjnie

Tytuł:           Zaklinanie umysłu
Tytuł oryginału: Flipnosis        
Autor:           Kevin Dutton     
Wydawnictwo:     MUZA             
Rok 1. wydania:  2008             

Pełen oryginalny tytuł brzmi: "Flipnosis: The Art of Split-Second Persuasion" i chyba lepiej oddaje treść książki — rozważania, co sprawia, że czasami niektórzy ludzie błyskawicznie przekonują nas do zmiany zdania. Angielska wersja kojarzy się z hipnozą, polska bardziej kładzie nacisk na magię, gubi aspekt szybkości... W tekście tytułowe pojęcie tłumaczone jest jako "flipnoza", więc można było zachować i tytuł.

Nie chcę zdradzać całej treści, wspomnę tylko, że Autor wyróżnia pięć filarów błyskawicznej perswazji. I uważa, że najlepsi w tej sztuce są psychopaci. Nie tylko ci siedzący w więzieniach za gwałty i brutalne morderstwa — także ci na ogół niełamiący prawa, menadżerowie i inni ludzie sukcesu. Pszipadek?

Książka teoretycznie podzielona została na osiem rozdziałów (a te z kolei na kilkustronicowe podrozdziały), ale wykład dość płynnie przechodzi od jednego tematu do następnego, a elementy się zazębiają. W rezultacie trudno stwierdzić, o czym opowiadają poszczególne rozdziały.

Lektura wciąga — Dutton używa barwnego języka, łatwo wczuć się w opisywane sytuacje, wyobrazić sobie pojawiającą się postać (ze szczególnym uwzględnieniem psychopatów, do których Autor wydaje się mieć słabość), nawet zapamiętać niektóre historyjki ilustrujące temat... Cóż, sztuka perswazji w pełnej krasie. A i tematyka interesująca i dotycząca każdego. W końcu reklamy w mediach i billboardy mijane po drodze do pracy to też próba skłonienia nas do czegoś.

Od czasu do czasu jakiś test albo inny sprawdzian umiejętności, który jeszcze bardziej angażuje odbiorcę. W końcu nie każda książka mówi coś o czytelniku, prawda? Niektóre zagrania już znałam, ale ogólnie lektura bardzo przyjemna i wnosząca powiew świeżości.

Można się czepiać, że Dutton odwołuje się głównie do świata anglosaskiego — polityków, naukowców i psychopatów z Wielkiej Brytanii, USA, rzadziej z Australii. Ale amerykańscy prezydenci należą do najbardziej znanych ludzi na świecie.

Garść czarno-białych ilustracji. Trochę rysunków, wykresów i fotografie. Te ostatnie szału nie robią — niewiele widać na czarno-białych zdjęciach przekrojów mózgu, trudno ocenić wielkość źrenic kobiety itd. W tych miejscach przydałby się kolor.

Na końcu zamieszczono dwa załączniki, przypisy, podziękowania, źródła ilustracji oraz indeks.

Nie zauważyłam żadnych wpadek językowych. Znaczy, żadnych niezamierzonych, pomijam przykład pokazujący, jak mózg radzi sobie z literówkami.

wtorek, 28 kwietnia 2020

"Człowiek i jego symbole" — antologia

Tytuł:           Człowiek i jego symbole
Tytuł oryginału: Man and his Symbols    
Autor:           Carl Jung i inni       
Wydawnictwo:     KOS                    
Rok 1. wydania:  1964                   

Zamieszczone na okładce zdjęcie Junga oraz jego nazwisko napisane ogromną czcionką to pewne nadużycie. Jung nie pisał tej książki sam, tylko razem z uczniami (mniej więcej każdy po jednej z pięciu części), a spod pióra niby-Autora wyszło raptem niecałe sto z ponad czterystu stron (samego tekstu, dodatków nie wliczam). Nawet nie redagował, tylko przed śmiercią zdążył zaakceptować wkłady współautorów.

Książka o tyle nietypowa w bibliografii Junga, że przeznaczona dla ogółu — czyli zwyczajnego odbiorcy, a nie lekarza, psychoanalityka bądź innego profesjonalisty. Historię jej powstania podaje drugie wprowadzenie (to do oryginalnej wersji). Pierwsze, napisane specjalnie do polskiego wydania, wydaje mi się niepotrzebne i przepełnione żargonem. Naprawdę, bite sześć stron wyrwanych cytatów z Junga definiujących symbol  to przesada.

Dużo miejsca zajmują sny. Niby autorzy podkreślają, że każdy przypadek trzeba rozpatrywać indywidualnie, że nie ma stałych reguł, ale potem koncentrują się na przykładach. I jak ich nie uogólniać, nie wysnuwać wniosku, że labirynt znaczy to i to?

Niektóre interpretacje wydawały mi się bardzo naciągane. Nie wierzę, że ze snów ośmiolatki, która dwa czy trzy lata później zmarła na infekcję, można wyczytać zapowiedź nadchodzącej śmierci. Post factum — owszem. Ale wtedy to każdy potrafi być mądry.

Przeszkadzało mi nazywanie nieświadomością czegoś, co ja przywykłam określać "podświadomością". Dla mnie nieświadomość to stan, w którym człowiek stracił przytomność itp., a nie integralna część mnie. Irytowało mnie jeszcze definiowanie introwertyka jako kogoś nadmiernie skupionego na sobie. Czyżby to oznaczało, że tylko ekstrawertyk może być wzorem cnót wszelakich? Jednym słowem — krecha.

Książka zawiera bardzo dużo, bo niemal dwie setki, czarno-białych ilustracji (zazwyczaj fotografii dzieł sztuki z bardzo różnych okresów). Wprawdzie jakość nie powala i zbyt wiele na nich nie widać, ale zawsze coś.

Oprócz wspomnianych już dwóch wprowadzeń i pięciu części, na pracę składają się: konkluzja, przypisy, indeks i wykaz ilustracji.

poniedziałek, 25 czerwca 2018

"Intuicja czyli mądrość uczuć" — o zaletach intuicji

Tytuł:           Intuicja czyli mądrość uczuć       
Tytuł oryginału: Intuition. Die Weisheit der Gefühle
Autor:           Gerald Traufetter                  
Wydawnictwo:     Wydawnictwo W.A.B.                 
Rok 1. wydania:  2007                               

Autor próbuje przekonać czytelników o wyższości intuicji nad namysłem przy podejmowaniu decyzji. Jako zwolenniczka logiki, analizy i faktów nie byłam zachwycona, jednak znalazłam w książce kilka ciekawostek. No i pod koniec Traufetter przyznaje, że i myślenia nie należy potępiać.

Kluczowe pojęcie intuicji wydaje mi się niedostatecznie zdefiniowane. Odnoszę wrażenie, że Autor wrzuca do tej "czarnej skrzynki" wszystko, co nie jest świadomym procesem myślowym: opornie wydobywane z głębin pamięci stare wspomnienia, luźne skojarzenia, obrabianie informacji zachodzące w tle innego procesu, przeczucia na temat nowo spotkanej osoby... Przy tak mętnie określonym przedmiocie badań, wszystkiego można dowieść. No, ale może powinnam to wszystko od razu zrozumieć. Intuicyjnie.

Traufetter przytacza dużo anegdotycznych przypadków, w których decyzje podjęte inaczej niż po namyśle okazywały się słuszne. Mogło tak być, ale to jeszcze nie dowód, że instynkty zawsze mają rację. Wyróżniają się opisy doświadczeń, w których dłużej zastanawiająca się grupa orzekała na ogół gorzej niż ludzie, których coś dekoncentrowało i nie pozwalało się zająć wyłącznie postawionym problemem.

Momentami irytowało mnie rozwodzenie się nad szczegółami spotkań z różnymi naukowcami. A gdzie ze sobą rozmawiali, a jak wyglądała sekretarka... Jakby Autor próbował za wszelką cenę udowodnić, że naprawdę widział się z Iksem czy Igrekiem, zamiast skupić się na wnioskach płynących z pogawędki.

Praca zawiera ilustracje, ale ich jakość mnie nie uwiodła. Czarno-białe, niekiedy dość ciemne, z jasnymi literami, sprawiają wrażenie przekopiowanych z kolorowego czasopisma, gdzie różnicę między czerwonym i niebieskim każdy widział, a i czcionka na stronie A4 była większa. W książce to obrazki wyglądają o wiele gorzej, czasem nieczytelnie.

Nie ma bibliografii, tylko około dziesięciu stron przypisów ze źródłami oraz pięć stron indeksu.

Językowo całkiem dobrze, tylko sporadycznie trafi się jakaś literówka. No i w którymś miejscu ubodło mnie "Homo sapiens" małą literą.

czwartek, 14 września 2017

"Seks, narkotyki i czekolada" — sama przyjemność

Tytuł:           Seks, narkotyki i czekolada
Tytuł oryginału: Sex, Drugs & Chocolate     
Autor:           Paul Martin                
Wydawnictwo:     Muza SA                    
Rok 1. wydania:  2008                       

Angielskojęzyczne wydanie miało jeszcze podtytuł, który mówi wszystko o treści — "The Science of Pleasure". Książka opowiada o przyjemności obserwowanej okiem naukowca. Składa się z czternastu rozdziałów.

Pierwszy to wprowadzenie: definicje, zerknięcie na historię. Drugi rozdział poszukuje powodów, dla których jesteśmy w stanie odczuwać przyjemność. Trzy kolejne omawiają zjawiska wymienione w tytule. Szósty przedstawia mechanizmy odpowiadające za to miłe uczucie, a następny nakreśla sylwetki siedmiu znanych osób, które w poszukiwaniu doznań posunęły się wyjątkowo daleko. Ósmy rozdział analizuje przeciwieństwa przyjemności: nudę, nieszczęście i ból. Kolejny poświęcony został uzależnieniom, a dziesiąty — masturbacji. Dwa następne rozdziały mówią o najpopularniejszych używkach oraz zachowaniach sprawiających przyjemność. Trzynasty koncentruje się na zakazach i innych próbach skłaniania innych ludzi do ograniczenia przyjemności. Ostatni zawiera kilka praktycznych rad na temat maksymalizowania satysfakcji.

Całość składa się na... przyjemną lekturę, która może skłaniać do refleksji. Opisywane rzeczy dotyczą każdego człowieka. OK, nie każdy sięga po ecstasy, ale kontaktu z kofeiną już trudniej uniknąć. A z czekoladą... Po co w ogóle próbować? ;-)

Książka może nie opowiada o jakichś przełomowych odkryciach, ale zapewne trudno ich dokonać w dziedzinie bliskiej każdemu i zgłębianej od tysięcy lat. Pozwala jednak usystematyzować wiedzę, poznać dotychczasowe badania i wnioski.

Jeśli temat kogoś wciągnął, to imponująca bibliografia (ponad 40 stron) pozwoli kontynuować badania. Indeks też może się przydać.

I bardzo spodobał mi się rysunek na okładce — truskawka w kształcie serca, z czubkiem umoczonym w ciemnej czekoladzie i z liściem marihuany w roli szypułki. Zgrabny i ładny sposób na zawarcie wszystkiego, co jest w tytule, w jednym obrazku.

Język poprawny i przystępny, bez nadużywania fachowych terminów. Jak zwykle w serii "Spectrum", irytowało mnie przeniesienie przypisów na koniec rozdziału.

niedziela, 15 stycznia 2017

"Cudowne i pożyteczne" — królestwo freudyzmu

Tytuł:           Cudowne i pożyteczne   
Tytuł oryginału: The Uses of Enchantment
Autor:           Bruno Bettelheim       
Wydawnictwo:     Wydawnictwo W.A.B.     
Rok 1. wydania:  1977                   

Podtytuł: "O znaczeniach i wartościach baśni" coś mówi o treści, ale jeszcze nie wszystko. Książka poświęcona jest rozważaniom nad najbardziej znanymi w Europie baśniami z punktu widzenia psychoanalizy. Dość znana pozycja, może nawet klasyka gatunku, do której często odwołują się inne publikacje. Zatem i ja zajrzałam.

Bettelheim był psychoanalitykiem, psychologiem, pediatrą i pedagogiem, więc wiedział, o czym pisze. Wręcz trudno wyobrazić sobie lepsze kwalifikacje do stworzenia takiej pracy.

Niektóre informacje bardzo ciekawe, pozwalają inaczej spojrzeć na historyjki opowiadane dzieciom. Niestety, wszystko oblane jest gęstym i przestygłym sosem freudyzmu. A ja nie znoszę Freuda. Uważam, że jako człowiek był kawałem drania, a jako ekhm! naukowiec często zapominał o naukowych metodach badawczych, falsyfikowalności hipotez i podobnych drobiazgach. Z wieloma jego tezami się nie zgadzam. Bardzo szybko zaczęły mi więc przeszkadzać "fazy edypalne" (rzadziej oralne) wciskane na siłę do każdej baśni i widzenie fallusa w każdym drzewie.

Irytowało mnie również niekonsekwentne traktowanie dzieci. W zależności od potrzeb, od udowadnianej akurat tezy, kilkuletnie bęcwałki nie rozumieją potwornych wymagań stawianych przez miłych dotychczas rodziców albo młodzi geniusze bez trudu domyślają się — przedświadomie — że trzy krople krwi uronione przez matkę Śnieżki symbolizują seks, a ściślej: menstruację, deflorację i poród. A ja, głupia, musiałam przeczytać książkę, żeby sobie tę oczywistość uświadomić.

Albo inny przykład, z analizy "Czerwonego Kapturka", s. 279:
Myśliwy wydobywa Czerwoną Czapeczkę z brzucha wilka w sposób, który przypomina zabieg cesarskiego cięcia; budzi to skojarzenia z brzemiennością i wydawaniem dzieci na świat. Tym samym w nieświadomości dziecka pojawia się pytanie krążące wokół zagadki aktu seksualnego. W jaki sposób płód dostaje się do łona matki? — zastanawia się dziecko. I dochodzi do wniosku, że dzieje się to przez połknięcie czegoś, jak w przypadku wilka.
Jasne... Ręka do góry, kto przy scenie z ratowaniem babci i wnuczki myślał o cesarce? Zwłaszcza jako niewinne dziecię... Owszem, dziecko może dojść do wniosku, że mama ma braciszka w brzuszku, bo go zjadła, ale wydaje mi się, że i bez baśni tak pomyśli. Za to nie przemknie brzdącowi przez głowę "zagadka aktu seksualnego".

Ogromny wpływ na całokształt książki wywarła tłumaczka, Danuta Danek. Nie tylko przełożyła treść, ale również opatrzyła ją przypisami, dołożyła dziesięć stron wprowadzenia i czterdzieści posłowia. Nieco za dużo tego. Owszem, informację, że w języku niemieckim słynne "id, ego i superego" brzmią całkiem inaczej, prościej (a polskie odpowiedniki wzięły się raczej z angielskich tłumaczeń niż z oryginałów), uważam za ciekawą. Ale życiorys Bettelheima i przegląd innych jego prac można już było sobie odpuścić.

Język lekko archaiczny. Byłam zaskoczona, kiedy dowiedziałam się, że książka została wydana po raz pierwszy w 1977, a zatem prawdopodobnie powstała niewiele wcześniej. Styl nasuwał mi skojarzenia z początkiem XX wieku. Ale może to kwestia tłumaczenia. Albo moje antyfreudowskie skrzywienie.

Ogólnie, uważam, że warto przeczytać — można się dowiedzieć wielu interesujących rzeczy — ale koniecznie trzeba to robić z krytycznym nastawieniem.

niedziela, 6 września 2015

"Potyczki z Freudem" — mity psychologii

Tytuł:           Potyczki z Freudem 
Autor:           Tomasz Stawiszyński
Wydawnictwo:     Carta Blanca       
Rok 1. wydania:  2013               

Podtytuł: Mity, pułapki i pokusy psychoterapii. Jak to się dzieje, że podtytuł często więcej mówi o książce niż sam tytuł? Nieistotne...

Autor analizuje popularne przekonania na temat psychologii i psychoterapii. Czy wszystkie są prawdziwe? Wiadomo, że nie, bo niektóre wykluczają się wzajemnie. A przecież psychoterapeucie ufamy, jak rzadko komu. Otwieramy się przed nim szerzej niż przed dentystą czy chirurgiem, szczegółowo opowiadamy historie, o których nie wspominamy nikomu innemu. Nie dopytujemy się, którą szkołę wyznaje...

Czy słusznie? Nie podoba mi się żadna instytucja, która próbuje zwolnić ludzi z obowiązku myślenia, więc książka przypadła mi do gustu. Uważam, że warto przeczytać, zastanowić się... A poza tym — nigdy nie lubiłam tego łobuza Freuda.

Niektóre tezy psychologii i psychoterapii po przerysowaniu lub reductio ad absurdum jeżą włos na głowie. To chyba oznacza, że gdzieś u ich podstaw tkwi poważny błąd. A jednak mają się nieźle i spokojnie egzystują sobie w zbiorowej świadomości społeczeństwa.

Najciekawszy, moim zdaniem, fragment opowiada o efekcie Barnuma. Sprawa niby oczywista, ale miło, jeśli ktoś tę wiedzę uporządkuje, przytoczy ciekawe przykłady...

Stopień nasycenia języka żargonem zakwalifikowałabym do dolnej strefy stanów średnich — autor używa terminów fachowych, ale laik nie powinien mieć żadnych kłopotów ze zrozumieniem tekstu. Dość bogate słownictwo zwiększa przyjemność z lektury, choć to nie ma dużego znaczenia w przypadku książki popularnonaukowej.