Pokazywanie postów oznaczonych etykietą niemiecka. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą niemiecka. Pokaż wszystkie posty

sobota, 29 lipca 2023

"Śnieżka musi umrzeć" — kryminał bez zagadki

Tytuł:           Śnieżka musi umrzeć        
Tytuł oryginału: Schneewittchen muss sterben
Autor:           Nele Neuhaus               
Tłumacz:         Anna i Miłosz Urbanowie    
Wydawnictwo:     Media Rodzina              
Rok 1. wydania:  2010                       

Późną jesienią po dziesięciu latach z więzienia wychodzi chłopak oskarżony o zabicie dwóch koleżanek. Problem w tym, że prawie nic nie pamięta z feralnego dnia. Za to cała rodzinna wieś nie ma wątpliwości, że to on zamordował dziewczyny i ukrył gdzieś zwłoki. Pewne wydarzenia sprawiają, że policjantka zaczyna grzebać w starej, zamkniętej sprawie... No, nie ma facet farta.

Fabuła dość skomplikowana, w książce pojawia się mnóstwo osób, na ogół razem z rodzinami. Ludzie nałogowo się zdradzają, kłócą, przejmują kłótniami... Zamiast skoncentrować się na śledztwie, tak jak lubię. Poszukiwania prowadzi dwoje policjantów. On strasznie martwi się odkryciem, że żona ma kochanka, a ona — nakazem rozbiórki domu, w którym mieszka. Ja wiem, że to samo życie, ale nie po to sięgam po kryminały...

Przeszkadzał mi jeszcze praktyczny brak zagadek do rozwiązywania. Książka napisana jest w ten sposób, że na ogół widzimy jakąś scenę na tyle związaną ze zbrodnią, że resztę łatwo sobie dośpiewać. Pozostaje tylko czekanie, aż zajęta rozmaitymi problemami policja również na to wpadnie.

Dochodzi jeszcze tylko na pozór intrygująca kwestia, czy uda się uratować życie kolejnej zagrożonej osobie. Ale przecież niejedną książkę człowiek już czytał, a to nie Martin, żeby nałogowo uśmiercać sympatycznych bohaterów. Nawet kobieta zrzucona z mostu prosto na jadący niżej samochód nie umiera na miejscu. Hmmm, może to miał być thriller? Ale okładka jednak obstaje przy kryminale.

Nie zauważyłam usterek językowych.

sobota, 13 sierpnia 2022

"Kryminalna historia chrześcijaństwa" — jak w tytule

Tytuł:           Kryminalna historia chrześcijaństwa
Tytuł oryginału: Kriminalgeschichte des Christentums
Tłumacz          Marek Zeller                       
Tom:             1                                  
Autor:           Karlheinz Deschner                 
Wydawnictwo:     Uraeus                             
Rok 1. wydania:  1986                               

Pierwsza część dziesięciotomowego opus magnum Autora. Całość wygląda na ułożoną chronologicznie, więc w tym tomie Deschner zajmuje się początkami chrześcijaństwa — jeszcze w starożytności. Co nie oznacza, że brakuje materiału do badań...

Książka podzielona na dziesięć rozdziałów — od różnych wrednych zachowań przedstawionych w Starym Testamencie, przez zbrodnie pierwszych chrześcijańskich cesarzy, do wybranych nauczycieli kościoła. Do tego długaśny (na prawie jedną szóstą dzieła) wstęp, w którym Deschner tłumaczy się, dlaczego chciał napisać taką książkę i miał takie prawo.

Zdaję sobie sprawę, że to tendencyjne zestawienie, ale które takie nie jest? I bohaterowie nie są miłymi facetami. Nawołują do wojen i sami zabijają (niekiedy także bliską rodzinę), rzucają oszczerstwa, zdradzają żony... I według nich to poganie są tymi złymi. Albo Żydzi, albo heretycy, zależy jaka moda akurat panuje. Jak człowiek poczyta o stosunku głów kościoła do wojen, to zaczyna się zastanawiać, czy to przypadek, że Watykan nie bardzo potrafił potępić agresorów podczas II Wojny Światowej lub Rosję w ostatnich miesiącach...

Lektura ciężka. Nie tylko ze względu na tematykę, także z powodu stylu — bogatego w fakty, przeładowanego cytatami. Do tego całość napisana ewidentnie dla odbiorcy niemieckiego — do historii tego kraju głównie się odwołuje, o niemieckich badaczach wspomina.

Na końcu zamieszczono przypisy, wykaz skrótów, bibliografię (niemal czterdzieści stron) oraz indeksy ludzi (łącznie z istotami nadnaturalnymi) i nazw geograficznych, etnograficznych i obiektów historycznych.

Nie zauważyłam wpadek językowych.

środa, 27 lipca 2022

"Operacja Blackmail" — z rozmachem

Tytuł:           Operacja Blackmail 
Tytuł oryginału: Operation Blackmail
Autor:           Jenk Saborowski    
Wydawnictwo:     Gwfoksal.pl        
Rok 1. wydania:  2011               

Thriller. Ktoś od czasu do czasu zabija pracowników międzynarodowego banku, jednocześnie do siedziby przychodzi mail z żądaniem ogromnego okupu. Zbrodnię próbuje zakończyć grupka ni to policjantów, ni to agentów. Też międzynarodowa, żeby mieć jakąś szansę. Obie strony nie ograniczają się w wydatkach, więc książka może kojarzyć się z filmami o Bondzie.

Sprzęt z najwyższej półki, piękne kobiety, doskonale wytrenowani geniusze, wyrozumiały szef, ogromny budżet... Nawet odrobina KGB się pojawia. Tylko wypasionych gadżetów nie było, agenci musieli się kontentować zwyczajną bronią. Chociaż, co ja mogę wiedzieć o kombinezonach maskujących. Może to jednak ściema...

Jest wątek romantyczny, ale nie dominuje książki. Zakochana agentka nawet stara się uniknąć strzały amora, a już na pewno odkłada prawdziwe ekscesy na czas po zakończeniu akcji. Tyle mogę tolerować. Lubię, kiedy bohaterowie myślą głową.

Czyta się dość szybko — akcja wciąga. Wiadomo, komu kibicować, skoro co kilka dni ktoś niewinny umiera. No i chyba nikt nie lubi ludzi mordujących dla pieniędzy, nawet dużych.

Usterki językowe — zauważyłam jakieś literówki. Do tego zaskoczyła mnie godzina dwudziesta czwarta czterdzieści dwie. Dobrze chociaż, że dwudziesta piąta nie wybiła, bo kukułka mogłaby tyle nie wytrzymać.

piątek, 18 marca 2022

"Młot na czarownice" — inkwizytorska klasyka

Tytuł:           Młot na czarownice             
Tytuł oryginału: Malleus Maleficarum            
Autor:           Heinrich Kramer, Jacob Sprenger
Wydawnictwo:     Replika                        
Rok 1. wydania:  1487                           

Jak mawiają, to książka, o której każdy słyszał, ale mało kto czytał. Stosunek do niej najlepiej oddaje zdanie z wprowadzenia: "Współcześnie nie da się czytać 'Młota na czarownice' w zgodzie z intencjami autorów dzieła, ale z pewnością można go postrzegać jako ciekawą ilustrację ówczesnego społeczeństwa i jego pojmowania świata".

Książka niezbyt długa, bo to właściwie traktat, niewiele ponad instruktażową broszurę dla inkwizytorów — na początku papieska bulla wysławiająca twórców pod niebiosa, potem trochę ideologii, trochę przechwałek, garść rozważań kojarzących się ze scholastyką, sporo przykładów na poparcie własnych tez...

Dla dzisiejszego czytelnika to stek bzdur, aż trudno uwierzyć, że kiedyś ktoś traktował to wszystko śmiertelnie poważnie, szczególnie te stada latających kobiet. W sumie, obecnie niejeden widział UFO, może pół tysiąca lat temu tę rolę pełniły uczestniczki sabatu na miotłach.

Że całość jest mizoginiczna, to żadne zaskoczenie. Jeśli mężczyzna (zwłaszcza wysoki rangą duchowny) został przyłapany w nieciekawej sytuacji, to Szatan przybrał jego postać, aby dokuczyć zacnemu człekowi. Jeśli zachoruje ktoś, kto wcześniej pokłócił się z kobietą, to ani chyba ona go zaczarowała i nie ma się nad czym zastanawiać.

Poczesne miejsce w rozważaniach zajmuje "wstydliwy członek". To musiała być niezmiernie ważna część ciała i dziedzina życia dla Autorów. Ciekawa jestem, czy Freud czytał ten traktat. Jeśli młodzieniec uwiódł kobietę, obiecał jej małżeństwo, ale w końcu ożenił się z inną i stracił "męski wigor", to na pewno na skutek czarów porzuconej. Bo to niemożliwe, żeby podłapał gdzieś chorobę weneryczną, prawda?

Zdarzają się ciekawostki. Na przykład, że mleko ma naturę krwi menstruacyjnej. Hę???

Stosunkowo dużo literówek, w jednym miejscu całe słówko zniknęło. Gdzieniegdzie brakuje numerów stron, chociaż nie widzę żadnej logicznej przyczyny (koniec rozdziału itp.) dla takiego stanu rzeczy. Zapewne to szatańska sprawka.

piątek, 10 grudnia 2021

"Enneagram" — religijnie

Tytuł:           Enneagram                  
Tytuł oryginału: The Enneagram              
Autor:           Richard Rohr, Andreas Ebert
Wydawnictwo:     Wydawnictwo WAM            
Rok 1. wydania:  1995                       

Podtytuł angielskiego wydania: "A Christian Perspective" w tłumaczeniu zamienił się na: "Dziewięć typów osobowości". Jakby to powiedzieć... Przekład nie jest wierny, poczułam się oszukana i to rzutowało na odbiór całości. Tym bardziej, że ktoś (zapewne tak samo oszukany) postawił tę książkę na półce z popularnonaukowymi.

Tak, książka zawiera omówienie dziewięciu typów osobowości. A oprócz tego główne grzechy związane z tymi typami, sugerowane sposoby pojednania się z Bogiem, przykłady postaci biblijnych, świętych i kościelnych znajomości któregoś z Autorów charakteryzujących się danym rodzajem osobowości, rozważania, który typ osobowości miał Jezus (spoiler: wszystkie), jak enneagram może pomóc w rozwiązywaniu problemów przy pracy duszpasterskiej... A ja naiwnie oczekiwałam tylko pierwszego, zajmującego być może jedną czwartą książki.

Jak już nastawiłam się negatywnie, to drażniły mnie nawet takie drobiazgi jak traktowanie poszczególnych grup tak, jakby należeli do nich wyłącznie mężczyźni, chociaż w języku polskim do na przykład Jedynek bardziej pasuje rodzaj niemęskoosobowy. Poczułam się zlekceważona przez facetów nadal żyjących w patriarchacie. Owszem, nie zdarzało się to notorycznie, ale czasem wyskakiwał jakiś niepasujący zaimek.

Jednak przyznaję, że z tej jednej czwartej książki, która pozostaje zgodna z tytułem, można wyciągnąć ciekawe informacje.

Sporo rysunków symbolu enneagramu; a to z grzechami, a to z mocnymi stronami, pokusami itp.

Oprócz zgrzytających zaimków zauważyłam jeszcze jedną całkiem posypaną konstrukcję zdania (aż nie potrafiłam zgadnąć, o co w nim mogło chodzić) i drobne kłopoty z łączną/rozdzielną pisownią "nie".

niedziela, 24 października 2021

"Na Zachodzie bez zmian" — wojennie

Tytuł:           Na Zachodzie bez zmian
Tytuł oryginału: Im Westen nichts Neues
Autor:           Erich Maria Remarque  
Wydawnictwo:     Wydawnictwo Literackie
Rok 1. wydania:  1929                  

Krótka powieść, ale bardzo gęsta. Autor podobno napisał ją w kilka tygodni (szacun). Podejrzewam, że w dużej części opiera się na motywach autobiograficznych. Akcja przeważnie toczy się na froncie podczas pierwszej wojny światowej i pokazuje losy grupki chłopców, których nauczyciel przekonał, żeby zaciągnęli się na ochotnika.

Książka pokazuje, jak wojna zmienia ludzi w żołnierzy. To nie jest na pół żartobliwe potraktowanie tematu jak w "C.K. Dezerterach" czy filozoficzno-spokojne jak w "Przygodach dobrego wojaka Szwejka". Niby jedna i ta sama wojna, a takie różnice. Ciekawa jestem, na ile wynikają z indywidualnych cech pisarzy, a na ile z cech charakterystycznych ich narodów. Acz istnieją również elementy wspólne: tępy/sadystyczny dowódca, sposób rozwiązania tego problemu, podróżowanie pociągami...

Wojna przedstawiona w powieści jest brutalna, leje się krew, syczy gaz bojowy, a bohaterowie się wykruszają. Zresztą, już na starcie z całej klasy została niewiele ponad połowa.

Ale chyba najgorsze są psychiczne zmiany zachodzące w tych dzieciakach. Oni już nie potrafią żyć w czasach pokoju, nawet wyobrazić sobie czegoś takiego nie bardzo mogą. Urlop to po prostu okres, kiedy człowiek jest bezpieczny, ale porozmawiać z rodziną nie ma o czym — oni tam nie byli, nie rozumieją, żyją w innym świecie. Cóż, to by wyjaśniało, dlaczego żołnierze nie przepadają za cywilami.

Rozumiem również, dlaczego niemiecka propaganda w czasach następnej wojny paliła książki Autora i w ogóle bardzo go nie lubiła. Obraz wyzierający z kartek książki nijak nie nadaje się do wykorzystania w celach propagandowych. Zwłaszcza dla Niemców.

Język prosty, jak coś, co rzeczywiście mógł napisać młody chłopak, do tego przygłuszony ostrzałem.

Na końcu książki znajduje się posłowie pióra Wilhelma Strzelczyka.

Nie zauważyłam wpadek językowych.

piątek, 3 września 2021

"Misterium życia zwierząt" — ciekawostki

Tytuł:           Misterium życia zwierząt
Tytuł oryginału: Das Mysterium der Tiere 
Autor:           Karsten Brensing        
Wydawnictwo:     Amber                   
Rok 1. wydania:  2017                    

Zbiór ciekawostek. Ciekawostki zostały pogrupowane w siedmiu częściach składających się z trzydziestu trzech rozdziałów. Lektura jest lekka, a sprawia wrażenie jeszcze lżejszej, bo Autor sprytnie zaczął od tematów związanych z seksem. OK, może i to jest dobre rozwiązanie, które przykuwa uwagę czytelnika. Przyznaję, że obyczaje małp szeleszczących liśćmi w pobliżu genitaliów mogą zainteresować.

Książka sprawia wrażenie nieco chaotycznej. Wydaje mi się, że jedna ciekawostka została opisana dwukrotnie, czasami Brensing uprzedza fakty i zapowiada, że dany temat będzie omawiany w takim to a takim rozdziale, czasami wdaje się w niepotrzebne moim zdaniem dygresje. Na przykład o swoich bliźniakach. To nie o nich chciałam poczytać, ale jak już zaczął coś mówić o testach na maluchach i kolorach, to mógłby wyjaśnić, o co w testach chodziło i jakim rezultatem się zakończyły.

Nie rozumiem również, czemu miało służyć "wkręcanie" czytelnika. Świat zwierząt jest wystarczająco wspaniały i niewiarygodny, nawet bez bujania.

Zasadniczo autor przytacza kolejne argumenty na rzecz tezy, że nie ma aż tak wielkiej przepaści między Homo sapiens a pozostałymi gatunkami. One także mogą mieć poczucie humoru, chęć na zabawę, życie społeczne, kulturę...

W książce zamieszczono przypisy zawierające odwołania do źródeł. Nie ma bibliografii ani indeksu.

Nie zauważyłam usterek językowych.

sobota, 7 sierpnia 2021

"Kwantowy kosmos" — nieprzystępnie

Tytuł:           Kwantowy kosmos        
Tytuł oryginału: Der Quantenkosmos      
Autor:           Claus Kiefer           
Wydawnictwo:     Copernicus Center Press
Rok 1. wydania:  2008                   

Podtytuł "Od wczesnego świata do rozszerzającego się uniwersum" sugeruje historię Wszechświata — co się zadziało w pierwszej milionowej sekundy, co w pierwszej setnej itd. Cóż, niezupełnie. Książka omawia najważniejsze zagadnienia fizyki kwantowej. Owszem, kamienie milowe w historii Wszechświata też tam są (przynajmniej niektóre), ale nie one stanowią gwóźdź programu.

Książka podzielona została na siedem części ("Przestrzeń, czas, teoria względności", "Teoria kwantowa", "Entropia", "Kosmologia", "Grawitacja kwantowa", "Funkcja falowa wszechświata" i "Refleksje"), te z kolei — na kilkustronicowe na ogół rozdzialiki.

Autor deklaruje, że będzie pisał tak prosto, jak to tylko możliwe (acz nie prościej), ale nie staje na wysokości zadania. Owszem, czasem wyjaśnia bardzo łatwe zagadnienia (które właściwie tłumaczeń nie wymagają), ale potem szybko przechodzi do bardziej złożonych problemów i tu już często prześlizguje się po powierzchni znaczeń, podpierając żargonem. Zdarzało mi się czytać o wiele prościej napisane prace o podobnej tematyce.

Fakt, praktycznie nie ma tu równań, ale i tak gubiłam się w wywodzie. A może właśnie dlatego? Może formułka matematyczna jasno i zwięźle pokazałaby zależności? Występują natomiast nazwy równań, które bez pokazania ich postaci wydają się tylko zaciemniać sprawę. Już wykłady Feynmana czytało się przyjemniej, chociaż to praca bardziej z naciskiem na -naukowa niż popularno-.

Na końcu książki zamieszczono uwagi (czyli de facto przypisy końcowe), dwie strony literatury uzupełniającej oraz indeks. Praca zawiera również ilustracje. Rysunki jeszcze dają radę, ale czarno-białe fotografie są kiepskiej jakości i niewiele na nich widać. Szczególnie żałośnie wygląda mapka promieniowania tła — czarny owal z ledwie widocznymi antracytowymi plamami.

Nie zauważyłam za to wpadek językowych.

poniedziałek, 12 lipca 2021

"Jak wirusy i bakterie rządzą naszym życiem" — mikrobiologia

Tytuł:      Jak wirusy i bakterie rządzą naszym życiem
Tyt. oryg.: Zu Risiken und Nebenwirkungen fragen Sie  
            ihre Türklinke                            
Autor:      Susanne Thiele                            
Wydawn.:    Prószyński i S-ka                         
Rok 1. wyd: 2019                                      

Polski tytuł odbiega i od oryginału (parodia reklamowo-ulotkowej frazy — o ryzyka i skutki uboczne spytaj swojej klamki), i od treści książki. Książka opowiada, że mikroby są wszechobecne w naszym życiu, ale akurat o rządzeniu nie wspomina. Chociaż mogłaby, bo mikrobiom chyba potrafi wpływać na nasze decyzje.

Nie jestem pewna, jak miało brzmieć główne przesłanie. Z jednej strony Autorka ciągle powtarza, że kontakt z wieloma różnymi bakteriami jest dla nas korzystny (tylko znikoma część drobnoustrojów wywołuje choroby, a dobrze, żeby układ immunologiczny na czymś potrenował, zamiast wszczynać alergiczny alarm z powodu niewinnych czynników). Z drugiej — co chwila podaje jakieś zalecenie, które wydaje mi się przesadne (prać ręcznik po trzech użyciach?). Całość wypada raczej schizofrenicznie.

Książka dzieli się na osiem rozdziałów, prawie każdy poświęcony jakiemuś pomieszczeniu w domu i znajdujących się w nim przedmiotach najgęściej zasiedlonych przez mikroby — gąbki w kuchni, pilot do telewizora w salonie, materac w sypialni... Nie brakuje takich miejsc, w żadnym pokoju.

Język bardzo lekki, wręcz zbyt lekki. Wolałabym więcej wiedzy, a mniej powtarzania w kółko tego samego. Niekiedy odnosiłam wrażenie, że dziełko adresowane jest do gimnazjalistów. To odczucie potęgują rysunki — różnokształtne bakterie z oczami, często z rączkami w akurat opisywanym miejscu.

Zabrakło mi dostosowania książki do polskiego czytelnika. Większość danych i statystyk odnosi się do Niemców, niekiedy do innych zachodnich Europejczyków lub Amerykanów. Słowian, w tym również Polaków, nie ma. A nie wierzę, że tak trudne jest dotarcie do chociażby danych na temat liczby psów i kotów. Wystarczyłoby podać je w przypisie i już czytałoby się przyjemniej.

Książka niby zawiera bibliografię, ale tak naprawdę to przypisy końcowe ze źródłami badań. Są polecane lektury, całe siedem sztuk, w tym większość obcojęzycznych. Nie ma indeksu, zresztą za mało tu konkretnej wiedzy, żeby dało się go zbudować. Chyba że z nazwami bakterii. A Curvibacter delicatus to taka piękna nazwa, aż żal musieć ją wyłuskiwać z treści.

Nie zauważyłam wpadek językowych.

sobota, 1 sierpnia 2020

"Runa" — wielowątkowo

Tytuł:           Runa     
Tytuł oryginału: Runa     
Autor:           Vera Buck
Wydawnictwo:     Initium  
Rok 1. wydania:  2015     

W książce splata się wiele wątków. I długo trwa, zanim zacznie się z nich wyłaniać spójny obraz. Z początku nic nie wskazuje, że powieść jest kryminałem. Raczej wygląda na powieść historyczną, dużo tu o dziewiętnastowiecznych wizjach leczenia chorób psychicznych, pojawiają się jakieś nawiązania do okultyzmu, można doszukiwać się alchemii, jest odrobina romansu... Na pierwsze zwłoki trzeba długo czekać, a i to — nie wiadomo, czy to aby na pewno morderstwo. Wątków jest tyle, że przed powrotem do raz napoczętego, często zapominałam, kto brał w nim udział, jak miał na imię i do czego dążył.

Początek był dla mnie odstręczający. Dostajemy bardzo długi opis wykładu znanego francuskiego psychiatry. Wykład połączony jest z prezentacją chorych i nasuwa silne skojarzenia z cyrkiem. Banda sadystycznych mizoginów udaje, że leczy chore psychiczne kobiety. Ich diagnozy... No, mam wrażenie, że sama postawiłabym lepsze — zdaniem panów w większości przypadków to histeria i tyle. Najlepiej leczyć ją prasą do miażdżenia jajników.

Ale jakie tam leczyć? Podczas cyrkowego wykładu prowadzący prowokuje ataki. Bo są takie widowiskowe i zebrani na sali faceci z zaciekawieniem patrzą, jak się te biedne kobiety miotają w drgawkach. A jeśli jeszcze którejś szpitalne ubranie (specjalnie udrapowane przed występem) zadrze się wyjątkowo wysoko, to już sama radość. Uch, trudno znaleźć przykład bardziej bezbronnego człowieka niż chora kobieta przypięta pasami do łóżka.

Ja wiem, że początki psychiatrii nie były łatwe ani przyjemne, nawet jak na medycynę. Ale czytanie o szczegółach tego przedstawienia było żenujące.

Na szczęście im dalej, tym lektura stawała się ciekawsza. Przyzwyczaiłam się do licznych bohaterów. Mniej więcej w połowie książki ich losy zaczęły łączyć się w całość i od tego momentu czytałam z zainteresowaniem. OK, może i opisy na początku były potrzebne, ale nie zahaczały porządnie odbiorcy. Zapewne książka zyskałaby na lekkim odchudzeniu. A jeśli nie — to na przeredagowaniu w taki sposób, żeby już wcześniej wciągnąć czytelnika.

Nie zauważyłam usterek językowych.

czwartek, 2 lipca 2020

"Ukryty geniusz zwierząt" — dziennikarsko

Tytuł:           Ukryty geniusz zwierząt        
Tytuł oryginału: Warum Wale Fremdsprachen können
Autor:           Katharina Jakob                
Wydawnictwo:     Prószyński i S-ka              
Rok 1. wydania:  2018                           

Podtytuł brzmi "Wieloryby mówiące obcymi językami, ptaki inteligentniejsze od małp i inne zadziwiające odkrycia", wydaje się w dużej części przetłumaczony z oryginalnego tytułu i moim zdaniem jest przesadzony. Owszem, książka traktuje o wybranych gatunkach zwierząt, które okazują się dorównywać człowiekowi w wielu zaskakujących dziedzinach. Ale tych wielorybów mówiących obcymi językami nie zauważyłam.

Po raz kolejny dałam się nabrać na ten sam numer i złapałam za popularnonaukową książkę napisaną przez dziennikarkę. OK, nie jest źle, ale dużo mi brakowało. Autorka może i pasjonuje się tematem, ale dość powierzchownie. Mam wrażenie, że bardziej interesują ją naukowcy, z którymi rozmawia — relacjonuje, gdzie się spotkali, jak rozmówcy byli ubrani, jak się zachowywali... A po cóż mi to? Wolałabym czytać o osiągnięciach zwierząt, a nie charakterach ich badaczy.

Książka składa się z kilkunastu rozdziałów, prawie każdy poświęcony jednemu gatunkowi (i jednemu człowiekowi, który się nim zainteresował). Na ogół omawia się w nim badania skoncentrowane na wybranym problemie — teorii umysłu, pamięci epizodycznej, umiejętności wyobrażenia sobie przyszłości i przeszłości itp. Każdy rozdział dzieli się z kolei na kilkustronicowe podrozdziały.

Czyta się w miarę przyjemnie, ale irytowało mnie skupienie na człowieku prowadzącym badania zamiast na ich przedmiocie. No, trochę jakby każdy rozdział powstawał na podstawie jednego spotkania z naukowcem i Jakob opisywała wszystko, co z niego zapamiętała. Jeśli nie starczyło materiału zwierzęcego, to trzeba było dopychać komentarzami, jaką pizzę jedli, kiedy do stolika podeszła kelnerka, jaką fryzurę miał rozmówca... A co mnie to obchodzi?

Odrobinę przeszkadzał mi niemiecki punkt widzenia. Acz nie uważam tego za duży problem. W końcu u nas naczelne i walenie nie mieszkają dokładnie tak samo jak w Niemczech...

Nie dostrzegam jakiegoś porządku w rozdziałach: zaczyna się od waleni, w środku są ptaki, po nich pszczoły i ośmiornice, a na końcu znowu ssaki z naczelnymi włącznie. Mam nadzieję, że jakiś porządek jednak tam jest i wynika z czegoś głębszego niż kolejność spotkań czy wykładów na konferencji poświęconej zachowaniu zwierząt, w której Autorka najwyraźniej uczestniczyła.

Na końcu bardzo krótka bibliografia (cztery strony to w zasadzie nic przy tak szerokiej tematyce, zróżnicowanych gatunkach i dziedzinach "geniuszu") i podziękowania. Brakuje indeksu — zwierząt, naukowców, pojęć psychologicznych...

Za to nie zauważyłam wpadek językowych.

czwartek, 14 listopada 2019

"Historia wewnętrzna" — o jelitach

Tytuł:           Historia wewnętrzna
Tytuł oryginału: Darm mit Charme    
Autor:           Giulia Enders      
Wydawnictwo:     Feeria             
Rok 1. wydania:  2014               

Sam tytuł brzmi dość enigmatycznie, ale podtytuł, "Jelita — najbardziej fascynujący organ naszego ciała", nieźle oddaje treść książki, która opowiada o różnych aspektach pracy ludzkich wnętrzności. Autorka wydaje się zafascynowana tematem i potrafi podzielić się swoją pasją.

Zwraca uwagę bardzo luźny styl, w jakim książka została napisana. Język zrozumiały, niemal wyprany z żargonu (no, łacińskie nazwy różnych bakterii chyba musiały się tu znaleźć), wręcz na granicy infantylizmu. Na przykład nie kał ani odbyt, tylko kupa i pupa. Z jednej strony nie ma mowy o odbiciu się od tekstu z powodu trudnej terminologii, z drugiej — mam wrażenie, że informację dałoby się zagęścić.

Lekki styl uzupełniają ilustracje, stworzone przez siostrę Autorki. Też wyglądają prawie jak rysunki, które mogły wyjść spod łapki dziecka. Wesołe, schematyczne, miejscami umowne — urzekł mnie kawałek tortu długo wędrujący przez przewód pokarmowy w trójkątnej formie, z obowiązkową rozetką kremu na wierzchu. Bakterie i niektóre części organizmu mają oczka itp.

 Autorka w trzech rozdziałach opowiada o roli jelit (pierwszy), drodze jedzenia i wypadkach, które mogą się na niej zdarzyć (drugi) oraz o bakteriach zamieszkujących nasze jelita (trzeci). Mimo frywolnego stylu przemyca dość wiele informacji.

A tematyka jest ważna i ostatnio jej znaczenie rośnie, zarówno wśród zwyczajnych ludzi, jak i w nauce. Bo to nie tylko proste trawienie cukrów, tłuszczy i białek. Jelita również produkują różne substancje, prowadzą dialog z mózgiem, potrafią wpływać na nasze zachowanie... Nie tylko w kwestiach typu "czy już iść do łazienki, czy jeszcze chwilę poczekać".

Książkę uzupełnia dziesięciostronicowa bibliografia, w podziale na rozdziały. Nie ma indeksu, a szkoda.

Nie zauważyłam żadnych wpadek językowych.

poniedziałek, 21 października 2019

"Pogoda i klimat" — niemieckie

Tytuł:           Pogoda i klimat     
Tytuł oryginału: Wetterkunde für alle
Autor:           Günter D. Roth      
Wydawnictwo:     Świat Książki       
Rok 1. wydania:  1995                

Książka pierwotnie wydana w Niemczech i to widać. OK, tłumacz zadbał o podanie paru szczegółów (jak na przykład polskie rekordy meteorologiczne), ale to nie wystarczy. Autor bez przerwy odnosi się do Niemiec, podaje niemieckie przykłady... A mnie informacja, że któregoś roku panowała susza tak straszna, aż można było przejść Wezerę w bród, nic nie mówi — w życiu tej rzeki nie widziałam, może jest wielkości Wisły, a może Neru. Na niektórych mapkach Europy Polski nie widać. W wielu miejscach mowa o wietrze fenowym, ale rzadko kiedy o halnym (nawet do indeksu się nie załapał). Czy nasi meteorologowie nie potrafią pisać, że musimy polegać na tłumaczeniach?

Inna sprawa to czas powstania tekstu. Moje wydanie ujrzało świat w 2000 roku. Ale. Większość przykładowych mapek pochodzi z lat sześćdziesiątych, niektóre nawet z 1947. OK, to tylko przykłady, były dobre kilkadziesiąt lat wcześniej, więc i teraz mogą posłużyć. Ale sposoby przekazywania danych między niemieckimi stacjami meteorologicznymi? Serio dalekopisem? Pod koniec XX wieku to już ja wysyłałam maile, a co dopiero poważne instytucje w rozwiniętym gospodarczo kraju. No, odnoszę wrażenie, że Roth przekopiował spore  fragmenty wcześniejszych wersji książki (a wydał coś podobnego w 1978).

Od początku Autor używa zwrotów typu "sytuacja pogodowa zachodnia". Być może są rozpowszechnione w Niemczech, u nas się wcześniej z takim określeniem nie zetknęłam. A różne "sytuacje" definiowane i omawiane są dopiero w drugiej połowie książki.

W ogóle jakoś nie mogłam złapać kontaktu z treścią. Proste rzeczy, o których już wcześniej wiedziałam, omawiane są wielokrotnie (ciepłe powietrze płynie do góry) i szczegółowo, bardziej skomplikowane — po łebkach i nieprzystępnym językiem. Ja tak tłumaczę, kiedy sama nie bardzo wiem, o co chodzi.

Ale coś tam z książki można wyciągnąć. Są fizyczne wytłumaczenia wielu zjawisk, różne zestawienia i ciekawostki.

Duży plus za ilustracje. Pełno barwnych fotografii, mapek, rysunków... Wręcz trudno znaleźć kartkę bez obrazka. Do tego na końcu znajduje się leksykon terminów meteorologicznych, zalecana literatura (skromna, tylko 10 pozycji, ale za to po polsku) oraz indeks.

Język pełen żargonu, niektóre zdania brzmiały wręcz kanciasto. Sporo powtórzeń, czasami pewnie bardzo trudnych do ominięcia. Ale błędne użycie "nań" to już przesada.

piątek, 27 września 2019

"Szlak mirry i kadzidła" — geograficzno-historycznie

Tytuł:           Szlak mirry i kadzidła
Tytuł oryginału: Die Weihrauchstraße   
Autor:           Frank Reiner Scheck   
Wydawnictwo:     PIW                   
Rok 1. wydania:  1995                  

Podtytuł "Od Arabii do Rzymu — śladem antycznych kultur" jest... odwrotny, bo układ książki prowadzi w przeciwnym kierunku. Teoretycznie owszem, pachnidła docierały od tajemniczego miejsca, gdzie rosły drzewa kadzidłowe, balsamowe i dające mirrę.

Ale książka zaczyna się od odbiorcy, od wyjaśnień, dlaczego Rzym rozpaczliwie potrzebował pięknych zapachów (no, cóż, straszliwie cuchnął, jak to metropolia bez kanalizacji). Dopiero potem, niejako pod prąd karawan, poznajemy poszczególne krainy, przez które wiódł szlak handlowy.

Rzymskie opisy bardzo przemawiają do wyobraźni (ten smród!), kolejne miejsca są jakby mniej zajmująco omówione. Prawdopodobnie wynika to z o wiele uboższych źródeł. A z nimi problem, bo Arabowie bardzo starali się utrzymywać kontrahentów w niepewności, nie lubili obcych i łgali na potęgę na temat pochodzenia towarów i niebezpieczeństw związanych z ich pozyskiwaniem (jadowite węże strzegące drzew itp.).

W rezultacie sam początek czytało mi się bardzo dobrze, później entuzjazm stopniowo spadał. Mniej interesującej starożytności, więcej danych z rozmaitych czasów — jakieś duńskie wyprawy, współczesne wrażenia...

Książka ilustrowana, i to różnego rodzaju obrazkami; sporadycznie pojawiają się ryciny, dominują czarno-białe zdjęcia, ale mamy również dwie wkładki z kolorowymi fotografiami.

Na końcu znajdują się tablice chronologiczne, słownik trudniejszych terminów, dziesięciostronicował bibliografia oraz indeks.

Nie zauważyłam usterek językowych.

niedziela, 10 marca 2019

"Nieznane więzi natury" — o ekosystemach

Tytuł:           Nieznane więzi natury         
Tytuł oryginału: Das Geheime Netzwerk der Natur
Autor:           Peter Wohlleben               
Wydawnictwo:     Otwarte                       
Rok 1. wydania:  2017                          

Trzecia część trylogii — było o drzewach (ale jeszcze nie czytałam), było o zwierzętach, teraz nadeszła kolej na skomplikowane powiązania między gatunkami i o tym, że nie sposób przewidzieć skutków wprowadzania jakiejś zmiany w systemie. Czy to będzie sprawa tak poważna jak wytępienie największych drapieżników, czy taki miły na pozór drobiazg jak dokarmianie saren i jeleni zimą.

Tytuł obiecuje trochę więcej niż daje zawartość. W książce mowa tylko o lesie (no, jeszcze odrobinę o łąkach), a nie o całej naturze. Ale nie będę narzekać, temat i tak nie został wyczerpany — Wohlleben podaje tylko garść przykładów.

Szesnaście niezbyt długich rozdziałów (plus jeden krótszy dodatkowy, na całkiem inny temat), każdy poświęcony analizie powiązań między gatunkami, których nie podejrzewalibyśmy o ścisłe współzależności. No bo co mogą mieć wspólnego na przykład dżdżownice z dzikami?

Z każdego rozdziału można dowiedzieć się czegoś ciekawego — na przykład, że na kilometrze kwadratowym da się znaleźć więcej (na wagę) wyżej wymienionych dżdżownic niż saren. Więc jeśli ktoś jest bardzo głodny, to ma większe szanse, jeżeli będzie polować ze szpadlem. A Autor wie, co pisze, bo prowadzi również kursy surwiwalowe.

Informacje podane bardzo przystępnie. Nie trzeba znać żadnych trudnych słów i definicji (chociaż zwierzęta, zwłaszcza ptaki i owady, trafiały się całkiem dla mnie obce), żeby wszystko zrozumieć. Wohlleben wręcz poczuł się zmuszony do wyjaśnienia swojego mało naukowego języka — robi to w ostatnim rozdziale.

Źródła informacji i doniesień podano w przypisach na końcu książki. Niestety, w książce brakuje bibliografii ani indeksu gatunków. A nie zaszkodziłyby.

Nie mam większych zastrzeżeń do języka. Gdzieś mi tam mignęła literówka, ale to wszystko.

niedziela, 7 października 2018

"Duchowe życie zwierząt" — ciekawostki

Tytuł:           Duchowe życie zwierząt   
Tytuł oryginału: Das Seelenleben der Tiere
Autor:           Peter Wohlleben          
Wydawnictwo:     Otwarte                  
Rok 1. wydania:  2016                     

Książka składa się z kilkudziesięciu krótkich (po parę stron) rozdziałów. Autor stawia tezę, że wewnętrzne doznania zwierząt pod wieloma względami nie różnią się zbytnio od ludzkich, a potem przytacza mnóstwo argumentów na jej poparcie. Materiału badawczego mu nie brakuje, bo jest leśnikiem, a oprócz tego na niewielkiej farmie hoduje kilka gatunków zwierząt. Ale i od naukowych źródeł nie stroni — w przypisach podaje tytuły wielu artykułów i adresy witryn internetowych.

Każdy rozdzialik jest poświęcony jednemu zagadnieniu, zazwyczaj takiemu, które przez długie wieki uważano za wyłączną domenę ludzi. Mamy więc rozmaite uczucia: miłość, strach, wdzięczność, wstyd... Do tego przykłady tak zaskakujących zjawisk jak poczucie sprawiedliwości, zabawa, używanie "perfum" dla poprawienia własnego wizerunku w nozdrzach płci przeciwnej... Oraz ciekawostki na temat zachowania zwierząt.

Oczywiście, przy takiej tematyce trudno nie poruszyć wątków ekologicznych. Sądzę, że Autor zajmuje rozsądne stanowisko (to znaczy, że mniej więcej zgadzam się z przedstawionymi tezami). Czy, skoro świnie są tak do nas podobne, wypada je jeść? Wohlleben twierdzi, że owszem, tak — nie potrafimy fotosyntetyzować, więc musimy pochłaniać inne organizmy, aby przeżyć. Ale niezapewnienie im przyzwoitych warunków hodowli to już powód do wstydu. Podobnie jak łowienie ryb na haczyk dla sportu — to je boli.

Książkę czyta się szybko, omawiane zagadnienia przedstawione zostały w przystępny sposób, a przy tym są interesujące. I każdy, nawet mieszczuch, może się z nimi zetknąć.

Przydałyby się rzeczy, które zwiększyłyby naukową użyteczność opracowania — indeks omawianych zwierząt i bibliografia.

Pod względem językowym bardzo dobrze — nie zauważyłam żadnych usterek. Autor nie epatuje trudnymi terminami.

poniedziałek, 25 czerwca 2018

"Intuicja czyli mądrość uczuć" — o zaletach intuicji

Tytuł:           Intuicja czyli mądrość uczuć       
Tytuł oryginału: Intuition. Die Weisheit der Gefühle
Autor:           Gerald Traufetter                  
Wydawnictwo:     Wydawnictwo W.A.B.                 
Rok 1. wydania:  2007                               

Autor próbuje przekonać czytelników o wyższości intuicji nad namysłem przy podejmowaniu decyzji. Jako zwolenniczka logiki, analizy i faktów nie byłam zachwycona, jednak znalazłam w książce kilka ciekawostek. No i pod koniec Traufetter przyznaje, że i myślenia nie należy potępiać.

Kluczowe pojęcie intuicji wydaje mi się niedostatecznie zdefiniowane. Odnoszę wrażenie, że Autor wrzuca do tej "czarnej skrzynki" wszystko, co nie jest świadomym procesem myślowym: opornie wydobywane z głębin pamięci stare wspomnienia, luźne skojarzenia, obrabianie informacji zachodzące w tle innego procesu, przeczucia na temat nowo spotkanej osoby... Przy tak mętnie określonym przedmiocie badań, wszystkiego można dowieść. No, ale może powinnam to wszystko od razu zrozumieć. Intuicyjnie.

Traufetter przytacza dużo anegdotycznych przypadków, w których decyzje podjęte inaczej niż po namyśle okazywały się słuszne. Mogło tak być, ale to jeszcze nie dowód, że instynkty zawsze mają rację. Wyróżniają się opisy doświadczeń, w których dłużej zastanawiająca się grupa orzekała na ogół gorzej niż ludzie, których coś dekoncentrowało i nie pozwalało się zająć wyłącznie postawionym problemem.

Momentami irytowało mnie rozwodzenie się nad szczegółami spotkań z różnymi naukowcami. A gdzie ze sobą rozmawiali, a jak wyglądała sekretarka... Jakby Autor próbował za wszelką cenę udowodnić, że naprawdę widział się z Iksem czy Igrekiem, zamiast skupić się na wnioskach płynących z pogawędki.

Praca zawiera ilustracje, ale ich jakość mnie nie uwiodła. Czarno-białe, niekiedy dość ciemne, z jasnymi literami, sprawiają wrażenie przekopiowanych z kolorowego czasopisma, gdzie różnicę między czerwonym i niebieskim każdy widział, a i czcionka na stronie A4 była większa. W książce to obrazki wyglądają o wiele gorzej, czasem nieczytelnie.

Nie ma bibliografii, tylko około dziesięciu stron przypisów ze źródłami oraz pięć stron indeksu.

Językowo całkiem dobrze, tylko sporadycznie trafi się jakaś literówka. No i w którymś miejscu ubodło mnie "Homo sapiens" małą literą.