Pokazywanie postów oznaczonych etykietą sztuka. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą sztuka. Pokaż wszystkie posty

sobota, 27 maja 2023

"Rozmowy obrazów" — jak w tytule

Tytuł:          Rozmowy obrazów        
Autor:          Grażyna Bastek         
Tom:            1                      
Wydawnictwo:    Wydawnictwo Naukowe PWN
Rok 1. wydania: 2020                   

Chociaż to nieco dziwne, książka traktuje właśnie o tym, co obiecuje tytuł — o dialogach między obrazami. Składa się z osiemnastu rozdziałów po kilkanaście stron.

Każdy rozdział traktuje o jakimś zagadnieniu (od autoportretu do wizji początku i końca świata), które ilustrują dwa (sporadycznie trzy) wybrane dzieła sztuki. Wspólna tematyka, ale coś je dzieli. Jeśli wnętrze domów, to jeden sprzed wieków, a drugi współczesny. Jeśli portret władcy, to jeden z warzyw i owoców, drugi — infantki w sukni z turniurą, trzeci — na wspiętym koniu. I tak dalej.

Najpierw Autorka pokazuje reprodukcje obu obrazów, potem omawia je wspólnie, a na końcu każdy z osobna (odrobina biografii artysty, okoliczności powstania dzieło, co malarz chciał pokazać i jak to zrobił). Opis podzielony na krótkie podrozdziały, mniej więcej na stronę. Po tekście kilka pozycji z wybranej literatury.

Wykład poprowadzony interesująco. Faktycznie odnosiłam wrażenie, że obrazy nawiązują do siebie jak dzieła literackie. A to przeciwieństwo, a to naśladownictwo... Ten sam układ postaci, ale technika inna. Czytałam z ciekawością i mam nadzieję, że teraz będę inaczej patrzeć na obrazy, że wiele się nauczyłam.

Oczywiście ilustracje kolorowe — najpierw omawiane obrazy na prawie całą stronę (to niezbyt dużo, bo książka ma nietypowy format i albumem na pewno nie jest), potem jeszcze w miarę potrzeb jakieś powiększone fragmenty albo inne dzieła. Papier wysokiej jakości, aż przyjemnie się ogląda.

Z usterek językowych — na 68 stronie zauważyłam "niemal" wstawione tam, gdzie powinno być "omal". Całkiem zmienia sens zdania...

niedziela, 19 września 2021

"The Beauty of Everyday Things" — o japońskiej sztuce

Tytuł:          The Beauty of Everyday Things
Autor:          Soetsu Yanagi                
Wydawnictwo:    Penguin Books                
Rok 1. wydania: 1920-1960                    

Zbiór esejów o japońskiej sztuce. Zaczyna się od tematyki związanej z tytułem (dość uniwersalnej i zrozumiałej dla zachodniego odbiorcy), a potem stopniowo przechodzi do coraz bardziej partykularnych zagadnień interesujących Autora. Pojawiają się również osobiste opisy; w jaki sposób Yanagi zetknął się z daną kwestią, jak się czuł w owej chwili...

Z tego powodu pierwsze eseje uważam za najbardziej interesujące. Napisane kilkadziesiąt lat temu (w różnych okresach), ale może jeszcze bardziej aktualne teraz niż w chwili powstania. Później Yanagi bierze na warsztat tematy bardziej japońskie — omawia przykładowe wzory, twórców, techniki... Nie jest to systematyczny przegląd, tylko wybrane przykłady. Ewidentnie kierowane do kogoś, kto już zna tematykę (mnie nazwy wzorów nic nie mówiły) — Autor podaje tylko nazwy, jakby oczekiwał, że samo hasło w zupełności wystarczy.

Ostatnie dwa eseje dotyczą już bardzo szczegółowych kwestii — to list otwarty napisany do Koreańczyków po inwazji Japonii na ich państwo oraz esej poświęcony bliskiemu sercu Autora muzeum rzemiosła. Szczerze mówiąc, te zagadnienia już w ogóle mnie nie obeszły.

Yanagi twierdzi, że w obcowaniu ze sztuką wiedza jest mniej ważna niż piękno. Być może ma rację, ale przy pisaniu książki takie podejście moim zdaniem się nie sprawdza. Autor zawzięcie opisywał swoje doznania, nie definiując przedmiotu, a ja nie potrafiłam sobie go wyobrazić. Co mi po deklaracjach zachwytu, kiedy nie mam pojęcia, jak wygląda na przykład wzór bashofu?

Język raczej poetycki, na swój sposób pasuje do tematyki.

poniedziałek, 5 kwietnia 2021

"Sekrety Polihymnii" — o muzyce

Tytuł:          Sekrety Polihymnii
Autor:          Jerzy Waldorff    
Wydawnictwo:    Iskry             
Rok 1. wydania: 1956              

Książka o muzyce. Składa się z trzech części. Pierwsza opowiada o najważniejszych instrumentach muzycznych, od fortepianu do batuty dyrygenta. Jak powstały, ewoluowały, w jakich dziełach zostały najlepiej zaprezentowane... Druga, najobszerniejsza mówi o historii muzyki — zapis nutowy, formy muzyczne (na przykład różne tańce, pieśni, symfonie i wiele innych). Załapują się również poboczne tematy takie jak balet czy jazz. Ostatnia część to słowniczek terminów muzycznych z dość rozbudowanymi opisami.

Większość książki czytałam z zaciekawieniem i poczuciem, że dowiaduję się ważnych rzeczy. Ale pod koniec drugiej części coś się popsuło — Autor zaczął opisywać czasy sobie współczesne. Rozwodził się na temat znajomych (ludzi i budynków), wdawał w niepotrzebne szczegóły. Rozumiem, że niektóre rzeczy uznał za ważne, bo zetknął się z nimi osobiście, ale nie mogę się pozbyć wrażenia, że powinien dokonać ostrzejszej selekcji materiału.

Mam szansę zetknąć się z różnymi instrumentami, wsłuchać się w nie uważniej, docenić (no, może akurat nie w tej chwili, trzeba będzie poczekać na koniec pandemii)... Ale co mi przyjdzie po historii zamkniętego warszawskiego teatru? Nie oszukujmy się, że miał znaczący wpływ na światową muzykę.

To ciekawe, w jak innych światach żyliśmy z Waldorffem. Dla Autora to naturalne, że jeśli człowiek chce sprawdzić, jak brzmi jakiś dźwięk, to podchodzi do fortepianu i uderza w klawisz. Dla mnie... Cóż, mogłabym to zrobić dopiero długo po zakończeniu edukacji (a nie poprzestałam na podstawówce). Zdarzało się w dzieciństwie widzieć jakieś pianina (w przedszkolu, na lekcjach muzyki, na apelach, sporadycznie w mieszkaniach koleżanek...), ale nikt przy zdrowych zmysłach nie pozwoliłby mi na nich brzdąkać. Przecież wiadomo, że waliłabym w klawiaturę butami, podpaliła instrument albo zrobiła coś równie głupiego. Fortepian? Na pewno widziałam z bliska w muzeum instrumentów muzycznych. Ale też obyło się bez dotykania.

Styl gawędziarski, przyjemny, dopóki Waldorff trzyma się istotnych motywów. W przeciwnym wypadku — zaczyna przytłaczać.

Nie zauważyłam wpadek językowych.

niedziela, 12 sierpnia 2018

"Historia estetyki" 1 — wykład

Tytuł:          Historia estetyki     
Autor:          Władysław Tatarkiewicz
Tom:            1                     
Wydawnictwo:    Arkady                
Rok 1. wydania: 1960                  

Pierwszy tom obszernego dzieła — zgodnie z podtytułem ("Estetyka starożytna") — poświęcony starożytności, która została ograniczona do Grecji i Rzymu. Książka składa się z trzech części. Pierwsza, najkrótsza, dotyczy okresu archaicznego, czyli początków greckiej sztuki — poezji oraz sztuk plastycznych. Druga część omawia okres klasyczny, a ostatnia — okres hellenistyczny, ale koncentruje się głównie na Rzymie. Inna sprawa, że Aleksander Macedoński niespecjalnie zajmował się malowaniem obrazów ani tworzeniem dytyrambów...

Każda część dzieli się z kolei na rozdziały. Typowy rozdział to omówienie poglądów danej szkoły filozoficznej na różne aspekty sztuki, a po nim Tatarkiewicz przytacza cytaty z dzieł starożytnych autorów, które dotrwały do naszych czasów. Trafiają się wśród nich perełki naprawdę błyskotliwe: celne i lapidarne.

Podobały mi się między innymi te: "Toteż Gorgiasz mówił o tragedii, że 'jest oszukaństwem, w którym oszukujący jest uczciwszy od nie oszukującego, a oszukany mędrszy od nie oszukanego'" (str. 105) lub słowa przez Senekę przypisywane Platonowi: "Bezskutecznie stuka do bram poezji człowiek trzeźwy" (str. 239).

W odróżnieniu od prac Umberto Eco, który niegdyś zajął się podobną tematyką, tutaj dostajemy solidny wykład na temat teorii estetyki oglądanej oczyma starożytnych. Widać przy tym, że Tatarkiewicz był przede wszystkim filozofem — poglądy na sztukę zaprezentowane są z punktu widzenia poszczególnych filozofów lub całych szkół: pitagorejczycy, Heraklit, Sokrates, Platon, Arystoteles, epikurejczycy, sceptycy i wiele innych, aż do Plotyna.

Dowiadujemy się, co dana grupa sądziła o roli sztuki, tej czy innej dziedzinie, jakie cechy uważała za najważniejsze i najbardziej wartościowe (prawda, piękno, użyteczność?)... Można również co nieco zrozumieć, dlaczego zbiór muz wygląda tak dziwacznie z punktu widzenia dzisiejszej sztuki: różne rodzaje poezji, a za to żadnej opiekunki malarzy czy rzeźbiarzy. Acz wciąż nie rozumiem, co w tym gronie robi Urania... ;-) W tle przewija się historia Grecji i Rzymu.

Użyteczność książki podnoszą ilustracje. Kilkanaście rycin przedstawiono w pierwszej części, a na końcu znajduje się dwieście w większości czarno-białych fotografii starożytnych przedmiotów i budowli.

Pod względem językowym całkiem nieźle, acz (raczej rzadko) trafiają się literówki.

niedziela, 15 lipca 2018

"Historia brzydoty" — eseje i cytaty

Tytuł:           Historia brzydoty     
Tytuł oryginału: Storia della bruttezza
Redaktor:        Umberto Eco           
Wydawnictwo:     REBIS                 
Rok 1. wydania:  2007                  

Nietypowa książka. Składa się na nią piętnaście rozdziałów poświęconych różnym aspektom brzydoty — a to podejście w danej epoce, a to określona tematyka, na przykład diabeł lub kicz. Każdy rozdział (niekiedy bywają one podzielone na mniejsze części) zawiera krótki esej Eco, sporo cytatów z literatury danej epoki mówiących o czymś brzydkim i dużo ilustracji.

Sęk w tym, że te składowe wydają się słabo powiązane. I pionowo, i poziomo. To znaczy, zabrakło mi systematycznego, porządnego wykładu na temat brzydoty. Uważam też, że fajniej by było, gdyby Autor esejów bardziej zagłębiał się w analizę tematu, nawet kosztem cytatów. Jakie dzieła Eco wymienia, takie zostają później zacytowane. Prawda, to powinno wiele mówić, ale wyrwany z kontekstu fragment nie powie nic o stosunku twórcy do brzydoty, o dalszych losach szpetnego bohatera... Trochę to wygląda jak pójście na łatwiznę. Albo popisywanie się, czego to niby się nie czytało...

Irytowało mnie utrudnianie czytania na każdym kroku. Czcionka esejów jeszcze daje radę, chociaż nie rozpieszcza. Wydaje mi się, że to dziewięć czy dziesięć punktów (acz krój szeryfowy lepiej by się sprawdził na papierze). Ale cytaty są o dobre trzy punkty mniejsze! Do tego błyszczący papier kredowy, początki rozdziałów na czarnym tle... Skład nie dosyć, że w chorągiewkę, to jeszcze bez odstępów między akapitami — musiałam zgadywać, czy to już koniec, czy jeszcze nie. A ta wiedza się przydaje, bo tekst eseju często bywa przerywany (niekiedy w pół słowa) cytatami lub ilustracjami i ciąg dalszy znajduje się kilka stron później. No, na ogół miałam wrażenie, że wydawca próbuje zniechęcić mnie do lektury. Nie dziwię się, że w księgarni dzieło było sprzedawane w postaci zafoliowanej — po otwarciu książki i próbie odszyfrowania tekstu wielu klientów mogłoby zrezygnować z kupna.

Za to duży plus za ilustracje — tu dobrej jakości papier świetnie się sprawdza. Zazwyczaj przedstawiają obrazy, rzadziej zdjęcia rzeźb, szkice lub kadry z filmów.

Czytelnikom pragnącym pogłębić wiedzę książka oferuje dwustronicową bibliografię. Spis wykorzystanych dzieł literackich jest znacznie dłuższy. Znalezienie czegoś mogą ułatwić indeksy autorów i artystów.

Pod względem językowym nie mam uwag.