"Nienachalna z urody" — zbiór felietoników

Tytuł:          Nienachalna z urody

Autor:          Maria Czubaszek    
Wydawnictwo:    Prószyński i S-ka  

Rok 1. wydania: 2016               

Zbiór kilkudziesięciu (a może i ponad stu) króciutkich (niekiedy nawet na mniej niż pół strony) felietoników, z grubsza pogrupowanych tematycznie. Mam wrażenie, że powstawały w różnych latach — niektóre chyba nawet w siedemdziesiątych, inne wspominają o "dobrej zmianie", więc świeżutkie.

Na skutek tego rozciągnięcia procesu pisania na dekady, wiele informacji się powtarza; tytułowa uroda, że Karolak przywoził mnóstwo pamiątek z wojaży, że Autorka nie lubi dzieci, że lubi Andrusa... Nie wiem, czy tekstów celebrytów nie wypada redagować, czy też nie wolno z nich nic wykreślać, ale irytowało mnie to niepotrzebne powielanie wątków.

Tematyka różnorodna: trochę życia prywatnego, trochę służbowego, trochę znanych nazwisk, trochę satyry, odrobina polityki...

Książka pozwala lepiej poznać Czubaszek, dowiedzieć się paru rzeczy, których nie widać na ekranie. Czyta się bardzo szybko.

Pewne urozmaicenie stanowią fotografie oraz reprodukcje starych maszynopisów satyryczki. Wprawdzie teksty są niezbyt wygodne w odbiorze, bo czcionka maszyny do pisania, nieco rozmazana, po pomniejszeniu wygląda nieczytelnie (inna sprawa to usterki, jakich pełno w każdym tekście przed korektą), ale interesujące, pozwalają wychwycić styl Autorki. Odnoszę wrażenie, że wiele dialogów wygłaszanych przez Kwiatkowską wyszło spod pióra Marii Czubaszek. A może to ona dostosowywała się do manier pani Ireny.

Językowo (pomijając te maszynopisy) całkiem nieźle. Ech, kiedyś ludzie umieli pisać i zwracali uwagę, jak to robią i jak to się powinno robić...

"Cudowne i pożyteczne" — królestwo freudyzmu

Tytuł:           Cudowne i pożyteczne   

Tytuł oryginału: The Uses of Enchantment
Autor:           Bruno Bettelheim       

Wydawnictwo:     Wydawnictwo W.A.B.     

Rok 1. wydania:  1977                   

Podtytuł: "O znaczeniach i wartościach baśni" coś mówi o treści, ale jeszcze nie wszystko. Książka poświęcona jest rozważaniom nad najbardziej znanymi w Europie baśniami z punktu widzenia psychoanalizy. Dość znana pozycja, może nawet klasyka gatunku, do której często odwołują się inne publikacje. Zatem i ja zajrzałam.

Bettelheim był psychoanalitykiem, psychologiem, pediatrą i pedagogiem, więc wiedział, o czym pisze. Wręcz trudno wyobrazić sobie lepsze kwalifikacje do stworzenia takiej pracy.

Niektóre informacje bardzo ciekawe, pozwalają inaczej spojrzeć na historyjki opowiadane dzieciom. Niestety, wszystko oblane jest gęstym i przestygłym sosem freudyzmu. A ja nie znoszę Freuda. Uważam, że jako człowiek był kawałem drania, a jako ekhm! naukowiec często zapominał o naukowych metodach badawczych, falsyfikowalności hipotez i podobnych drobiazgach. Z wieloma jego tezami się nie zgadzam. Bardzo szybko zaczęły mi więc przeszkadzać "fazy edypalne" (rzadziej oralne) wciskane na siłę do każdej baśni i widzenie fallusa w każdym drzewie.

Irytowało mnie również niekonsekwentne traktowanie dzieci. W zależności od potrzeb, od udowadnianej akurat tezy, kilkuletnie bęcwałki nie rozumieją potwornych wymagań stawianych przez miłych dotychczas rodziców albo młodzi geniusze bez trudu domyślają się — przedświadomie — że trzy krople krwi uronione przez matkę Śnieżki symbolizują seks, a ściślej: menstruację, deflorację i poród. A ja, głupia, musiałam przeczytać książkę, żeby sobie tę oczywistość uświadomić.

Albo inny przykład, z analizy "Czerwonego Kapturka", s. 279:

Myśliwy wydobywa Czerwoną Czapeczkę z brzucha wilka w sposób, który przypomina zabieg cesarskiego cięcia; budzi to skojarzenia z brzemiennością i wydawaniem dzieci na świat. Tym samym w nieświadomości dziecka pojawia się pytanie krążące wokół zagadki aktu seksualnego. W jaki sposób płód dostaje się do łona matki? — zastanawia się dziecko. I dochodzi do wniosku, że dzieje się to przez połknięcie czegoś, jak w przypadku wilka.

Jasne... Ręka do góry, kto przy scenie z ratowaniem babci i wnuczki myślał o cesarce? Zwłaszcza jako niewinne dziecię... Owszem, dziecko może dojść do wniosku, że mama ma braciszka w brzuszku, bo go zjadła, ale wydaje mi się, że i bez baśni tak pomyśli. Za to nie przemknie brzdącowi przez głowę "zagadka aktu seksualnego".

Ogromny wpływ na całokształt książki wywarła tłumaczka, Danuta Danek. Nie tylko przełożyła treść, ale również opatrzyła ją przypisami, dołożyła dziesięć stron wprowadzenia i czterdzieści posłowia. Nieco za dużo tego. Owszem, informację, że w języku niemieckim słynne "id, ego i superego" brzmią całkiem inaczej, prościej (a polskie odpowiedniki wzięły się raczej z angielskich tłumaczeń niż z oryginałów), uważam za ciekawą. Ale życiorys Bettelheima i przegląd innych jego prac można już było sobie odpuścić.

Język lekko archaiczny. Byłam zaskoczona, kiedy dowiedziałam się, że książka została wydana po raz pierwszy w 1977, a zatem prawdopodobnie powstała niewiele wcześniej. Styl nasuwał mi skojarzenia z początkiem XX wieku. Ale może to kwestia tłumaczenia. Albo moje antyfreudowskie skrzywienie.

Ogólnie, uważam, że warto przeczytać — można się dowiedzieć wielu interesujących rzeczy — ale koniecznie trzeba to robić z krytycznym nastawieniem.

"Z zamkniętymi oczami" — głównie dygresje

Tytuł:           Z zamkniętymi oczami

Tytuł oryginału: Ad ochci chlusi     
Autor:           Gianrico Carofiglio 

Wydawnictwo:     Wydawnictwo W.A.B.  

Rok 1. wydania:  2003                

Książka o procesie, w którym kobieta oskarża byłego kochanka o stalking i inne formy znęcania się. Cóż, Larsson zrobił to o wiele lepiej, od kryminałów z serii "Millenium" trudno się oderwać.

Powieść niby niezbyt długa, ale pełno w niej nic nie wnoszących zapełniaczy. Jakby Autor doszedł do wniosku, że pisze dla kobiet, wyobraził sobie odbiorczynie kolorowych pisemek o kosmetykach, więc dodał opis gotowania spaghetti i rozdzialik o robieniu zakupów w supermarketach. Naprawdę, elektryzującą informację, kiedy główny bohater soli wodę na makaron i dlaczego, można było sobie darować. Dla mnie, istota książki zginęła, przytłoczona górą pierdółek.

Trochę przypomina to rysunki przedszkolaków — nie pokazują rzeczy kluczowych, nie pokazują tego, co widać, tylko wszystko, o czym twórca dzieła wie. Zgoda, wiedza Carofiglio na temat sądownictwa stanowi atut pisarza. Ale nie przesadzajmy z tą przyprawą.

Odeślijcie mnie precz! Za góry, za może do Nowej Anglii, tam skąd przybyłem!

Dopiero w końcówce coś się zaczyna dziać, wata uszczelniająca znika, powieść wciąga i wreszcie czyta się z zainteresowaniem, pojawiają się zaskakujące zwroty akcji. A potem, żeby nie przyzwyczajać się do tego luksusu, dostajemy domknięcie licznych rozgrzebanych wątków.

Główny bohater, adwokat, irytował mnie swoją rozlazłością, opowiadaniem o przeróżnych nieistotnych szczegółach i zniewieściałością. Facet, który przejmuje się zmarszczkami? Nie czytało się o kimś takim przyjemnie. Niech sobie kupi czerwony samochód sportowy i nie zawraca głowy. Na sali sądowej momentami zachowuje się jak nieodpowiedzialny szczeniak, a nie jak weteran wielu rozpraw. Może Carofiglio zawarł tu zbyt wiele elementów autobiograficznych, aby stworzyć nierealistycznie porywającego protagonistę.

Pozostałe postacie (za wyjątkiem siostry Claudii) raczej słabo zarysowane, nawet ta prześladowana kobieta jakoś mdło wypada, choć, oczywiście, budzi współczucie.

"Konan Destylator" — stary, dobry Wędrowycz

Tytuł:          Konan Destylator

Autor:          Andrzej Pilipiuk
Wydawnictwo:    Fabryka Słów    

Rok 1. wydania: 2016            

Kolejna porcja przygód Jakuba Wędrowycza i Semena Korczaszki. W tym tomie panowie są ze sobą. Nie współżyją, ale mieszkają razem, bardzo często budzą się w chałupie egzorcysty. Nie wiem dlaczego — wydaje mi się, że chata Kozaka nadal stoi.

Szesnaście niezbyt długich opowiadań. Dużo Bardaków, często pojawia się knajpa, zazwyczaj odbywa się w niej jakaś rozróba. Niepoślednią rolę w wielu tekstach odgrywają gliniarze. Czasami sprawiają wrażenie sympatycznych facetów nękanych przez Jakuba i Kozaka, czasami — niereformowalnych betonów, a ich tępienie to obowiązek każdego obywatela. Oczywiście, bez hurtowych ilości samogonu książka by się nie obeszła.

Niektóre pomysły na opowiadania całkiem sympatyczne. Spodobało mi się to oparte na przysłowiu. Akademia Pana Kleksa widziana oczami Wędrowycza wygląda... mniej kolorowo niż u Brzechwy czy na filmie. Odkrywamy również pewne tajemnice Semena. Czasami w tekstach pobrzmiewają echa komuny.

Ogólnie — Jakub Wędrowycz na spokojnej, jednak ciekawej emeryturze. Odwiedza potomków w mieście, zagląda do ulubionego lokalu, zwalcza klan odwiecznych wrogów, kiwa gliniarczyków... Zleceń już nie ma tyle, co kiedyś, chociaż czasem coś się trafia.

Pod względem językowym — szału nie ma, ale i tragedii też nie. Jakieś tam drobiazgi, niegodne wzmianki.

"Fascynująca matematyka" — historia nauki

Tytuł:           Fascynująca matematyka  

Tytuł oryginału: The Story of Mathematics
Autor:           Anne Rooney             

Wydawnictwo:     Bellona                 

Rok 1. wydania:  2008                    

Pierwszy podtytuł, przytaczany również w oryginalnym: "Od planów piramid do badania nieskończoności" znacznie lepiej oddaje treść niż tytuł właściwy. Czyżby to bolączka wydawnictwa (bo to nie pierwszy taki przypadek)? Nieważne, czy literki na okładce wprowadzają w błąd, grunt, żeby książka się sprzedawała. Krótkowzroczne podejście, według mnie. W nauce zaufanie, że badacz uczciwie podchodzi do swoich eksperymentów, jest kluczowe. Opowiadać bajki i obiecywać gwiazdki z nieba to można w fantastyce. Matematyka owszem, bywa fascynująca. Ale nie o tym jest ta książka.

Historia matematyki w dziewięciu rozdziałach — od starożytności oraz idei liczby do przeprowadzania formalnych dowodów. W książce poruszane są również tematy zazwyczaj pomijane w podręcznikach szkolnych — na przykład początki zapisu liczbowego czy podstawy statystyki. Niby rzeczy raczej znane, ale czegoś się dowiedziałam. Chociaż pewnie na długo nie zapamiętam. Może przynajmniej nie zapomnę, gdzie tych informacji szukać. ;-)

Autorka dołożyła starań, aby podać wiadomości w jak najbardziej przystępnej formie — dostajemy wiele ramek, zdjęć (czarno-białych), rysunków. Na końcu słowniczek pojęć. Książka okraszona krótkimi biografiami co bardziej znanych matematyków.

Albo wewnętrzna. Takie rzeczy byłyby pierwsze do wyparcia.

Warto jednak czytać krytycznie (właściwie zawsze), bo zdarzają się pomyłki. Na przykład na stronie 58: "Logarytmem liczby 2 jest 0,30103, ponieważ 2^0,30103 = 10". Serio? No, to może być taki bardziej zaawansowany czeski błąd, ale co z twierdzeniem ze strony 107? 

Dwa trójkąty są przystające (mają ten sam kształt i rozmiar) jeśli mają po dwa kąty tej samej miary i po jednym boku tej samej długości.

A gdyby tak wziąć trójkąt pitagorejski (o bokach 3, 4, 5) i powiększyć 5/3 raza? Wychodzi na to, że obie figury będą identyczne.

Język przystępny, bez epatowania żargonem. Powinien być zrozumiały nawet dla młodego czytelnika, acz książka nie wydaje się adresowana do dzieci.