Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Dukaj. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Dukaj. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 4 maja 2023

"Imperium chmur" — historia alternatywna

Tytuł:          Imperium chmur        
Autor:          Jacek Dukaj           
Wydawnictwo:    Wydawnictwo Literackie
Rok 1. wydania: 2018                  

Raczej krótka powieść, może nawet mikropowieść (acz wiele rysunków i pustych stron rozdyma książkę). Historia alternatywna, u której podstaw legła fabuła jednej z lektur szkolnych. Nie zdradzę, której, żeby nie psuć nikomu przyjemności samodzielnego odgadywania.

Akcja rozgrywa się w Japonii właśnie z dużym hukiem kończącej izolację od reszty świata. Na skutek namowy/umowy garstki Europejczyków cesarz zdobywa nową, niesamowitą broń i wszczyna wojnę z Rosją.

Fabuła pokazana została głównie z punktu widzenia Kiyoko — japońskiej dziewczyny, którą wybrano, by spisywała każde słowo cudzoziemca pracującego nad bronią. Dziewczynka wyrasta na pannę zanurzoną w kulturze japońskiej i zachodniej, obarczoną ogromną wiedzą. Bezcenną czy nikomu niepotrzebną?

Jak zwykle u tego Autora, największe wrażenie robi światotwórstwo. Dukaj bierze jakiś szalony pomysł, a potem buduje na nim spójny wewnętrznie, przebogaty świat. Geopolityka i bibelociki, wątki osobisto-rodzinne splatające się z losami narodów... Bo nawet najdrobniejsza zmiana wywołuje rozchodzące się po uniwersum kręgi zmian drugiego i dalszych rzędów.

Powieść zdobią ilustracje, bardzo japońskie w duchu — kilka czarnych kresek, klika kolorowych plam na białym tle i już mamy gałąź czy inny element przyrody elegancko i harmonijnie wkomponowany w przestrzeń.

Nie zauważyłam usterek językowych.

niedziela, 15 sierpnia 2021

"Po piśmie" — socjologia i futuryzm

Tytuł:          Po piśmie             
Autor:          Jacek Dukaj           
Wydawnictwo:    Wydawnictwo Literackie
Rok 1. wydania: 2019                  

Trudno mi zaszufladkować tę książkę. To zbiór sześciu esejów. Najdłuższy, zajmujący ponad połowę objętości, dał tytuł całej książce. Tym razem nie jest to fantastyka, nawet nie fikcja. Autor na pewno nie pisze głupio. Ale czy to już książka popularnonaukowa? Mam wątpliwości, bo Dukaj to pisarz, nie naukowiec. I to się czuje.

W słowotwórstwie (jaki naukowiec pisałby o "myślunku"? Nauka chyba nie zna takiego terminu), w plastyczności języka nieskrępowanego formalizmami... Lektura wymaga pewnego wysiłku, ale to uczta dla umysłu. Przyznajmy, że uczta nieco stresująca, bo często odbiorca nie jest pewien, czy aby właściwymi sztućcami zaatakował potrawę.

Wszystkie eseje łączy zbliżona tematyka — człowiek u progu nowej ery (nie, nie chodzi o wodnika). Głównie chodzi o zmierzch pisma. Owszem, potrafimy czytać i pisać (i umiejętność ta jest rozpowszechniona jak nigdy wcześniej), ale coraz rzadziej korzystamy z tej możliwości, coraz rzadziej odczuwamy taką potrzebę, coraz rzadziej może się ona przydać. A implikacje tej zmiany są rozmaite i obawiam się, że i tak Autor dopiero pokazał wierzchołek góry lodowej.

Książka nie tyle zachęca, co zmusza do refleksji. Cóż, dowiedziałam się, że jestem epigonem. Szczytne to czy wstydliwe? Na moim blogu nie zamieszczam zdjęć okładek. Pszipadek? Nie sądzę. W końcu co za różnica, które wydanie przeczytałam? Na papierze czy na czytniku? Jedno będzie lepiej zredagowane, drugie gorzej, ze stadami literówek włącznie, ale trzon książki pozostaje niezmieniony. No, tłumaczenia już w jakimś stopniu wpływają na treść (dlatego warto czytać oryginały).

Eseje dają wgląd w umysł Dukaja, pozwalają spojrzeć na Jego twórczość pod nowym kątem, ukazują pewien wspólny mianownik prozy fantastycznej. Dla było to niesamowite przeżycie, bo bardzo szanuję ten umysł i uwielbiam twórczość.

Nie zauważyłam żadnych usterek językowych.

piątek, 31 stycznia 2020

"Starość aksolotla" — postapo z wyobraźnią

Tytuł:          Starość aksolotla     
Autor:          Jacek Dukaj           
Wydawnictwo:    Wydawnictwo Literackie
Rok 1. wydania: 2015                  

Książka napisana jako ebook, specjalnie dla tego medium. Ja czytałam w wersji papierowej, zaadaptowanej do oryginału — właściwy tekst znajduje się tylko na nieparzystych stronach. Na parzystych mamy ilustracje, definicje pojęć przewijających się obok albo pustkę. Pomysł ciekawy, ale drzew szkoda. Forma ebooka z definicjami (zwłaszcza neologizmów) wydaje się doskonale pasować do stylu Dukaja. On lubi rzucić czytelnika na głęboką wodę, kazać domyślać się, co też może oznaczać dany zwrot. Tym razem dostajemy koło ratunkowe.

Akcja zaczyna się raczej standardowo dla postapo: nieznane promieniowanie wybija całe życie na Ziemi. Każdy żywy organizm. Niektórzy ludzie mają farta — dysponują grą komputerową, która umożliwia skopiowanie jakiejś części świadomości do maszyny, uświadamiają sobie, że można użyć tej deski ratunku i znajdują się na takim kontynencie, że mają na to czas.

Ale to tylko wstęp, prawdziwa historia zaczyna się później. Pierwsze dni w nowej rzeczywistości, lata, wieki... I Autor udowadnia, że ma pomysły na różnorodne aspekty działań ludzkości po totalnej zagładzie. Próby odtworzenia życia, zagrożenia, alianse, religia, psychologia szczątków świadomości zamkniętych w robotach... Naprawdę jest tego dużo.

Książka nie porywa akcją, tylko bogactwem świata. W coraz to nowych odsłonach, ambitnych projektach. Czytam i myślę: "O, kurczę! Faktycznie, coś takiego powinni w tej sytuacji zrobić!". Autor dokładnie sobie wszystko przemyślał.

Bohaterem jest Grześ. Za życia złota rączka, co po apokalipsie okazuje się bardzo pożądaną i rzadką umiejętnością. Ktoś w końcu musi naprawiać ten cały sprzęt, z którego korzystają świadomości.

Czyta się dość szybko, bo i połowa książki nie zawiera tekstu.

Język wspaniały, jak zwykle u Dukaja. Poetycki i diabelnie precyzyjny zarazem. Neologizmy, sprytne przekształcenia starych nazw. Na przykład taki "heavy metal" nabiera całkiem nowego znaczenia. Gdzieniegdzie archaizm... Całość nasuwa skojarzenia ze stylem Lema. Nie zauważyłam żadnych wpadek.

wtorek, 26 lipca 2016

"Córka łupieżcy" — krótko i treściwie

Tytuł:           Córka łupieżcy        
Autor:           Jacek Dukaj           
Wydawnictwo:     Wydawnictwo Literackie
Rok 1. wydania:  2002                  

Książka niedługa (tekst pierwotnie opublikowany został jako opowiadania), lecz bardzo bogata w pomysły. Trafiają się zdania zawierające więcej ciekawych idei, niż grubaśne cegły innych autorów. Dłużyzn, w świetle powyższego, brak.

SF, jak na tego pisarza, chyba nawet dość miękkie, ale i tak czytelnik zostaje rzucony na głęboką wodę, musi z kontekstu zgadywać, czym w odwiedzanym uniwersum jest lśnienie, a czym ikjuria. I za to właśnie Dukaja lubię. No dobrze, ikjuria zostaje gdzieś tam w drugiej połowie książki wyjaśniona. Pewnie dlatego, że szanse samodzielnego poprawnego rozszyfrowania nędzniutkie.

Akcja rozgrywa się w przyszłości, nie tak znowu odległej, lecz diametralnie odmienionej licznymi wynalazkami. Końcówka raczej filozoficzna, może skłaniać do refleksji, nawet głębokich. Wcześniej zdarzenia i nowe informacje następują po sobie tak szybko, że wraz z bohaterką zapominamy o pewnym ważnym szczególe.

Jak zwykle u Dukaja, świat przemyślany, pełen zaskakujących szczegółów. No bo jeśli powiedziało się "A", to właściwie dlaczego nie spodziewać się "B" i "C". A nawet "Ą" oraz "Ć", o których często się zapomina.

Z radością rozpoznawałam nawiązania do klasyków fantastyki, w tym do mojej ukochanej "Diuny".

Język bogaty, nie brakuje neologizmów (ale o tym już wspominałam). Nie bardzo rozumiem, dlaczego Autor zdecydował się na wstawki po angielsku. Owszem, język powszechnie znany, ale mimo wszystko chyba nie każdemu dostatecznie dobrze. A Dukaj i bez obcych wtrętów uchodzi za twórcę raczej hermetycznego, dla nielicznych odbiorców. Po cóż dodatkowo zawężać ten krąg?

Kawałek dobrej, wciągającej i przemyślanej prozy.

sobota, 22 sierpnia 2015

W kraju niewiernych

Tytuł:          W kraju niewiernych
Autor:          Jacek Dukaj        
Wydawnictwo:    SuperNOWA          
Rok 1. wydania: 2000               

Nie wiem, do tego doszło, ale ta książka wyjątkowo długo stała na półce, czekając na przeczytanie. A przecież bardzo lubię gęstą prozę Dukaja.

"W kraju niewiernych" to zbiór ośmiu opowiadań, połączonych — co zdradza tytuł — motywami religii, boskości i wiary. Teksty w większości utrzymane są w gatunku SF, wyłamuje się tylko "Ruch Generała".

Autor, jak zawsze, zachwycił mnie oryginalnością swoich światów, do których wrzuca czytelnika od pierwszego akapitu, bez uprzedniego wytłumaczenia, a co, a gdzie, a kiedy... No i słusznie. Nie przepadam za drobiazgowymi opisami historii, mitologii i geopolityki, które twórca w pocie czoła opracował, a teraz żal mu, żeby odbiorca w ogóle nie dowiedział się o wysiłku.

Bynajmniej nie oznacza to, że uniwersa Dukaja zostały niestarannie obmyślone. Bogactwo szczegółów zadaje kłam temu stwierdzeniu. Na przykład idea mózgowców występujących w "Katedrze". Ich życie i wygląd niby nic nie wnoszą do fabuły, ale stanowią detal mocno zapadający w pamięć. Pomysłowość i erudycja pisarza zawsze wywiera na mnie ogromne wrażenie.

Owszem, nikt nie jest doskonały i nawet Dukaj nie ustrzegł się drobnych błędów. Na przykład w "IACTE" bohater przeniesiony na inną planetę twierdzi, że jej gwiazda wschodzi na zachodzie. Mnie wydaje to się sprzeczne z definicją "wschodu" i "zachodu". Co innego północ i południe — te już zależą od półkuli, na której przebywa obserwator. Nie czepiałabym się, gdyby ów bohater upierał się, że jego nowe słońce krąży w niewłaściwą stronę. Albo gdyby autor wspomniał, że protagonista na przykład wyczuwa linie pola magnetycznego i dzięki temu wie, gdzie znajduje się północ.

Znalazłam również wpadki językowe — ubranie skafandra, jakieś zgubione podmioty... Nieładnie, ale Dukajowi można wiele wybaczyć. A za wspaniałą, według mnie, "Ziemię Chrystusa", z jej szerokim wachlarzem alternatywnych historii — jeszcze więcej. To opowiadanie spodobało mi się najbardziej ze wszystkich.