Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Chmielewska. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Chmielewska. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 2 sierpnia 2021

"Romans wszechczasów" — romantyczno-kryminalnie

Tytuł:          Romans wszechczasów
Autor:          Joanna Chmielewska 
Wydawnictwo:    Alfa               
Rok 1. wydania: 1975               

Romans jest, i to ognisty. Na samym początku napotkany przypadkiem mężczyzna proponuje narratorce (Joannie), żeby zastąpiła jego kochankę, niezwykle do niej podobną. Miała zamieszkać w jednym domu z zazdrosnym mężem i przekonywać go, że wcale nie wyjechała z gachem w cudowną podróż. Oczywiście, taki bezsensowny pomysł musiał napotkać rozmaite przeszkody, więc problemów nie brakuje. Aha, Joanna przy okazji poznaje Marka, który pojawi się jeszcze w innych książkach.

Na szczęście — fabuła nie ogranicza się do amorów. Tego bym chyba nie zdzierżyła. W życie narratorki udającej obcą kobietę podstępnie wkrada się kryminał. Jak zwykle — zaczyna się niewinne, jakieś niezrozumiałe zachowania, dziwne słowa... A potem absurdalny dialog o poranku.

Jak na mój gust, nieco zbyt wielką rolę odgrywają zbiegi okoliczności. Jeszcze nie jest źle, Autorce zdarzało się gorzej kombinować, żeby uzasadnić jakiś myk fabularny, ale moje zawieszenie niewiary już groziło spektakularnym klapnięciem na podłogę. Jeden przypadek można łyknąć, więcej zaczyna podejrzanie zalatywać. Ale taki już styl Chmielewskiej.

Czyta się lekko, łatwo i przyjemnie, a humor sprzyja tym wrażeniom. To nie najśmieszniejsza książka Autorki, jednak zabawne przebłyski się trafiają.

Troszkę dziwnie czyta się obecnie agitkę na rzecz współpracy z milicją. No, niby prawda, że bez rzetelnych informacji to oni niewiele mogą, acz... W zasadzie refleksje na temat różnicy między donosem a pomocą są aktualne. Tylko przestępstwa się nieco zmieniły, bo i niełatwo mówić o przemycie zabytków w strefie Schengen. Wrzuca się do bagażnika i przewozi. No, przynajmniej tak mi się wydaje.

Nie zauważyłam usterek językowych. No, pomijając fakt, że mam stare wydanie, z epoki, kiedy "wszech czasów" pisało się łącznie.

czwartek, 22 kwietnia 2021

"Wszyscy jesteśmy podejrzani" — klasyczny kryminał

Tytuł:          Wszyscy jesteśmy podejrzani
Autor:          Joanna Chmielewska         
Wydawnictwo:    Kobra                      
Rok 1. wydania: 1966                       

Na swój sposób to klasyczny kryminał — ktoś odkrywa zwłoki, w krytycznym okresie nikt nie wychodził, więc morderca musi znajdować się wśród nas. Wiele w schemacie zmienia humor. Zabójstwa dokonano w pracowni pełnej inteligentnych ludzi, którzy bardzo różnie reagują na "zwłoki w sensie nieboszczyka". A to wybuchem histerii, a to kąśliwymi uwagami, a to próbami rozwikłania zagadki. Co jedno podejście, to śmieszniejsze. Ponadto sam początek zbrodni jest nietypowy — najpierw zostaje omówiona w szerokim gronie, z przyszłym nieboszczykiem włącznie.

To druga z powieści Chmielewskiej i widać w niej wątki, które później będą się jeszcze pojawiać. Że poczucie humoru, to oczywiste. Ale także upiorna wyobraźnia, która obstaje przy swoim, nie chce negocjować i paskudnie utrudnia życie. Występuje Alicja, wieloletnia przyjaciółka. Oprócz tego — dowiadujemy się, jak w życiu Joanny pojawił się Diabeł.

Bohaterowie pełnokrwiści. Jestem przekonana — wbrew nieco obłudnemu zaprzeczeniu na wstępie — że większość (jeśli nie wszystkie) postaci była wzorowana na prawdziwych współpracownikach Autorki. Mają swoje własne dążenia, zwyczaje, emocje, psychiki... I oczywiście — swoje za uszami. W końcu wiele osób musi mieć motyw, żeby była zabawa.

Z ciekawostek: historia pieniądza zatoczyła koło. Wielkości zarobków są porównywalne z obecnymi, denominacja zrównała się z inflacją. Interesujące, co będziemy mieli za kolejne pół wieku, i ile to będzie warte.

Czyta się szybko i przyjemnie. Znałam książkę już wcześniej, więc nie mogłam się bawić w typowanie zabójcy. Ale wydaje mi się, że zagadka kryminalna rozegrana dobrze.

Usterek językowych nie zauważyłam.

sobota, 28 listopada 2020

"Krokodyl z kraju Karoliny" — lekki kryminał

Tytuł:          Krokodyl z kraju Karoliny
Autor:          Joanna Chmielewska       
Wydawnictwo:    Kobra                    
Rok 1. wydania: 1969                     

Jedna z pierwszych książek Autorki. Chyba po raz pierwszy pojawia się Alicja, która odgrywa kluczową rolę, chociaż przez większość książki nie żyje. Tytuł tylko pozornie nie ma sensu. "Kraj Karoliny" to chałupnicze tłumaczenie na polski nazwy duńskiego miasteczka (i siedziby torów wyścigów konnych) — Charlottenlund. A krokodyl wziął się ze szpilek z krokodylej skóry (tudzież innych akcesoriów), które narratorka kupiła sobie za pieniądze zdobyte na wyścigach.

Zastanawiam się, jak Chmielewska to robiła, że o zbrodniach pisała tak lekko. Bo mamy tu morderstwo przyjaciółki Joanny (głównej bohaterki, znanej już z wcześniejszych książek), w tle przemyt narkotyków, ciężkie pieniądze, dużo uzasadnionych obaw o życie... A wychodzi prawie zabawnie.

Czy ten rezultat wynika z amatorskiego śledztwa Joanny? Bohaterka nie ma wszystkich potrzebnych informacji, żadnego aparatu do szukania złoczyńców, a na dodatek próbuje uwzględnić uczucia zmarłej (jeśli Alicja nie życzyła sobie wplątywania w morderstwo jakiegoś znajomego, to należy to uszanować)... W ten sposób wydatnie utrudnia działania policji. I ma jeszcze osobiste namiętności oraz animozje — pociąg do hazardu, śliczne czerwone świece z Danii, niechęć do rozczochranych młodzieńców...

A może to kwestia autoironii Chmielewskiej, która z olbrzymim dystansem przedstawia zwariowane pomysły swojego alter ego? Słowa "idiotka" czy "debilka" w odniesieniu do protagonistki ścielą się gęściej niż trupy. Jak by nie było — efekt dostajemy przyjemny.

Fabuła zaskakuje i to do ostatniej sceny. Jak to w dobrym kryminale, bardzo długo nie wiadomo, kto zabił. Wszyscy podejrzani wydają się mieć doskonałe alibi, a jedyny człowiek, który pałętał się w okolicach w feralnym czasie, pozostaje poza podejrzeniami.

Nie zauważyłam wpadek językowych.

środa, 17 lipca 2019

"Studnie przodków" — rodzinnie

Tytuł:          Studnie przodków          
Autor:          Joanna Chmielewska        
Wydawnictwo:    Krajowa Agencja Wydawnicza
Rok 1. wydania: 1979                      

Książka z cyklu o szalonej rodzinie Joanny. Matka i ciotki tryskające niespożytą energią i dzikimi pomysłami, do tego przygłuchy ojciec — i już potencjał komediowy ogromny. W gronie tych bab jakoś żadna nie potrafi powiedzieć "Nie, to głupie, nie róbmy tego" (a jeśli nawet któraś się odważy i spróbuje, to pozostałe ją zakrzyczą). Jak przedszkolaki, tylko z prawami dorosłych, dostępem do samochodów i innego sprzętu...

Widać pasje Autorki: historię, konie i wkurzenie na nielegalny eksport polskich dzieł sztuki (te wątki przewijają się w wielu powieściach Chmielewskiej). Tym razem fabuła zaczyna się od tego, że w drugiej połowie XIX wieku przodkini rodziny ucieka z domu z chudopachołkiem. Wobec tego matka ją wydziedzicza i pozwala potomkom przejąć spadek po bogatej familii dopiero po śmierci wyrodnej córki. Tylko że zanim to nastąpi, wybucha wojna i sprawy mocno się komplikują.

Niechęć do wywożenia ocalałych resztek ojczystych arcydzieł aż kipi z każdej kartki — czytelnik nie ma wątpliwości, której stronie konfliktu powinien kibicować.

Trup pada, ale nie nazwałabym powieści kryminałem, bo i nie trupy stanowią gwóźdź programu (wykrycie mordercy przechodzi jakoś bez echa i silniejszych emocji). Akcja koncentruje się na skarbie, ludzkich wadach, które całkiem bez sensu ściągają na niego zagrożenie i tym nieszczęsnym przemycie. Z Polski, szmugiel w odwrotnym kierunku Autorka wyraźnie pochwala.

Trochę nie podobało mi się życzeniowe myślenie i naciąganie prawdopodobieństw w sprawie pilnego rozwiązania kłopotów finansowych. No, trudno w coś takiego uwierzyć.

Nie zauważyłam żadnych usterek językowych.

czwartek, 15 listopada 2018

"Większy kawałek świata" — młodzieżowa Chmielewska

Tytuł:          Większy kawałek świata
Autor:          Joanna Chmielewska    
Wydawnictwo:    Kobra                 
Rok 1. wydania: 1976                  

Chmielewska w wersji młodzieżowej — siedemnastoletnie Tereska i Okrętka wyruszają na wakacje. Na Mazury, pływają kajakiem po jeziorach. Autorka chyba nie byłaby sobą, gdyby dziewczyny nie natknęły się na jakieś tajemnice. Dlaczego ktoś notorycznie demoluje im ogniska? Elementy humorystyczne również się pojawiają, acz nie ma ich wiele, to raczej drobne akcenty niż kawałki.

Z ciekawostek — na jednym z kempingów bohaterki spotykają rodzeństwo z innego cyklu: Janeczkę i Pawełka. Obie strony nawiązują przyjazne stosunki dyplomatyczne.

Tajemnica i zbrodnie może nie mrożą krwi w żyłach, ale za to fabuła została dobrze skonstruowana — Chmielewska najpierw, nieznacznym ruchem, rozwiesza strzelby Czechowa. Jedną na tej ścianie, drugą obok kominka... W końcówce wszystkie wypalają, a w huku kanonady luźne dotychczas wątki elegancko splatają się we wspólny wzór.

Zafrapowała mnie ilość sprzętu, jaki dziewczyny zabierają na wędrówkę. Miały chyba ze trzy garnki! Hmmm, kiedy jeździłam na rajdy górskie, mieliśmy jeden kociołek na kilkunastoosobową grupę. Niektórzy nosili osobiste menażki, ale raczej jedliśmy ze wspólnego naczynia. Więcej niż garnek na twarz wydaje mi się rozpustą. Może chodzi o to, że w górach sprzęt AGD trzeba dźwigać w plecaku, a może nawyki żywieniowe podczas wyjazdów młodzieżowych bardzo się zmieniły. Tereska i Okrętka chyba potrzebowały do szczęścia mleka skondensowanego. Mnie by to do głowy nie przyszło...

Podejście do ekologii na pewno ewoluowało. Janeczka i Pawełek z zapałem rozpuszczają mydło w jeziorze, próbując wytworzyć roztwór nasycony... Obecnie to by mi się kojarzyło z horrorem, ryby miałyby przerąbane, za to strażnicy — niezłe branie.

Pod względem językowym bardzo dobrze, żadne usterki nie rzuciły mi się w oczy. Chmielewska trzyma poziom.

niedziela, 10 września 2017

"Dzikie białko" — spóźniona Chmielewska

Tytuł:          Dzikie białko     
Autor:          Joanna Chmielewska
Wydawnictwo:    Kobra             
Rok 1. wydania: 1990              

Kolejna porcja perypetii zespołu architektów, którzy lubią wynajdywać sobie dziwne problemy, a potem rozwiązywać je w sposób bardzo nowatorski i pracochłonny. Tym razem Lesio z kumplami koncentrują się na zdobywaniu zdrowego pożywienia — rośliny hodowane bez pestycydów, mięso nie karmione hormonami... A to wszystko, zanim ktokolwiek w Polsce usłyszał o GMO. Przy okazji dzielny zespół rozwiązuje kilka innych spraw.

Mam wrażenie, że ta książka ukazała się o kilka lat za późno — opisuje peerelowską rzeczywistość; zaczyna się od długaśnej kolejki po koszyk w sklepie samoobsługowym (dla młodzieży: to taki pradziadek hipermarketów). Potem wielokrotnie narrator wspomina, że czegoś tam nie można kupić, bezsilna ludność klnie na partyjnych bonzów i jeździ fiacikami... A przecież w 1990 roku ten rozdział historii został już szczęśliwie zamknięty i oddzielony grubą kreską. I do tego najwyraźniej w całej pracowni nikt nie ma komputera.

No i bohaterowie przez kilkanaście lat od wydania "Lesia" nic a nic się nie postarzeli. Pomysły wciąż mają głupie i nie stronią od wysiłków na łonie natury, Barbara nadal piękna, w kadrach dużych zmian nie widać...

Powieść została wydana w serii "Kolekcja kryminałów". Nieco na wyrost, moim zdaniem. Nie uświadczymy tu morderstw (chociaż często gęsto komuś nóż się w kieszeni otwiera), przestępstwa da się znaleźć, ale raczej kameralne albo wręcz popełniane ku ogólnemu pożytkowi. Uważam, że to zwykła obyczajówka.

Zabrakło mi humoru. Postacie niekiedy odwalają numery, nad którymi można się uśmiechnąć, ale to przypomina satyrę rodem z czeskiego filmu, a nie błyskotliwe żarty budzące salwy śmiechu i zapadające w pamięć. Pod tym względem dużo poniżej średniej Autorki.

Przynajmniej język na poziomie Chmielewskiej.

niedziela, 9 kwietnia 2017

"Wszystko czerwone" — trupy i podejrzani

Tytuł:           Wszystko czerwone 
Autor:           Joanna Chmielewska
Wydawnictwo:     Kobra             
Rok 1. wydania:  1974              

Kryminał, którego akcja rozgrywa się w Danii, u przyjaciółki narratorki. Pierwsze zwłoki zostają zauważone już na dziewiętnastej stronie. Potem co chwila pojawiają się kolejne, a tu podejrzanych mnóstwo. Humor jednak góruje nad kryminałem, bo często trupy okazują się nie do końca zabite, co pozwala na lekkie traktowanie powieści.

Czytając książkę po raz kolejny, niekiedy miałam wrażenie, że postacie zachowują się nierozsądnie, coś tam przeoczają, coś tam lekceważą, ale te usterki nie rzucają się w oczy, przyćmione humorem typowym dla Autorki. Chociaż w końcu zaczęłam się zastanawiać, jakim cudem bohaterowie jako tako funkcjonują mimo notorycznie zarywanych nocy.

Chmielewska kontynuuje wykorzystywanie cudzoziemców próbujących mówić naszym językiem do rozśmieszania czytelnika. Tym razem padło na duńskiego policjanta z polskimi korzeniami i naleciałościami biblijnymi. "Ta dama [...] to wasza mać?" przeszło do klasyki. "Narząd morda posiadamy. [...] Azali kto jego wie?" również bardzo mi się spodobało. Znaczy, wielcem kontenta z owej wypowiedzi.

Jak często u tej Autorki — dostajemy niezwykły splot zbiegów okoliczności. Niby możliwe, szczególnie każdy z osobna, ale wszystkie razem... Na ogół jednak nie ma czasu na zastanawianie się nad takimi kumulacjami, kiedy nie wiadomo, kto następny padnie ofiarą zabójstwa. I oczywiście — co na miejscu zbrodni będzie czerwone. Chwilami nachodziły mnie refleksje, że świat bardzo się zmienił w ciągu ponad czterdziestu lat. W dobie telefonów komórkowych niektóre numery już by nie przeszły.

Postacie barwne i zróżnicowane; roztrzepana Alicja, powściągliwi Duńczycy, kilka nieprzytomnie zakochanych kobiet, dorastający chłopak w stadzie bab... Czasami bohaterowie stereotypowi, jednak nie w stopniu rażącym. Jeśli występuje jakaś kobieta (szczególnie Polka!), to musi być piękna.

Język bardzo ładny, dopracowany — Chmielewska nie wypuszcza stad literówek.

piątek, 22 lipca 2016

"Lesio" — najśmieszniejsza Chmielewska

Tytuł:           Lesio             
Autor:           Joanna Chmielewska
Wydawnictwo:     Kobra             
Rok 1. wydania:  1973              

Kiedy czytałam tę książkę po raz pierwszy, jeszcze w podstawówce, momentami kwiczałam i rzęziłam ze śmiechu. Obawiałam się, że "to se ne vrati", ale jednak — nadal potrafię zarechotać na głos. Dialog Lesia ze stodołą — cudny. Sympatyczny Duńczyk też robi, co może, chociaż "kał basa" już nie bawi tak, jak kiedyś. :-)

Po latach czyta się powieść z pewną nostalgią. Ech, gdzie te przedkorporacyjne czasy, w których architekci znajdowali czas na dziwaczne rozrywki? Główny bohater w pierwszej części właściwie pracuje tylko w sytuacjach wyjątkowych i nikt się go przesadnie nie czepia. W trzeciej cały zespół wpada na niesamowity pomysł, niesłychanie dowalający wszystkim roboty, ale żaden z członków nie jęczy z tego powodu. Faktem jest, że za to wiele rzeczy i instytucji nie działa normalnie, zmuszając bohaterów do intensywnego kombinowania.

Postacie bez wyjątku sympatyczne. Niby czasami planują jakieś zbrodnie, ale tak realizują swoje plany, żeby czasem nic z nich nie wyszło. Zgrana paczka ludzi, z którymi można konie kraść i inne głupoty wyczyniać. Lekko zróżnicowani. Najbardziej od tła odstaje Lesio, ale i pozostali mają jakieś cechy, charaktery i historie.

Inna sprawa to wiarygodność bohaterów i ich przygód. W porządku, jeden nietypowy Lesio może kiedyś istniał, ale kilkoro dorosłych ludzi? A niekiedy próbują realizować projekty, których nie powstydziłaby się banda dziesięciolatków. Nie dziwota, że kierownik pracowni momentami poważnie wątpi w swoje zdrowie psychiczne...

Pod względem językowym — bardzo w porządku (wypowiedzi obcokrajowca pomijam). Chmielewska chłamu nie pisała.

Polecam na poprawę humoru.

czwartek, 18 lutego 2016

"Całe zdanie nieboszczyka" — ironiczny język

Tytuł:          Całe zdanie nieboszczyka
Autor:          Joanna Chmielewska      
Wydawnictwo:    Kobra                   
Rok 1. wydania: 1972                    

Nie pamiętam, kiedy czytałam tę książkę po raz pierwszy, ale chyba w dzieciństwie. Fabuła owszem, ciekawa, pełna niezwykłych zbiegów okoliczności, ucieczek, pościgów i... blondynów. Jednak największe wrażenie zrobił na mnie język. Może jeszcze nie aż tak zabawny jak w "Lesiu", ale już pełen ironicznego humoru, za który od lat uwielbiam Autorkę. No i dopracowany, jak rzadko bywają współczesne książki — bez literówek i innych błędzików.

Powieść czytana po niemal połowie wieku od powstania wydaje się odrobinę nadmiernie wychwalać miniony ustrój. Mam nadzieję, że Chmielewska w jakiś tam sposób została zmuszona do wypisywania tych rzeczy, nie robiła tego z własnej nieprzymuszonej woli. Przecież — jak miejsca akcji sugerują — musiała już na własne oczy oglądać Europę Zachodnią.

Podobał mi się sposób wykorzystania w praktyce kierunku studiów Autorki, nauki nijak z literaturą nie związanej. A jednak... Nigdy nie wiadomo, kiedy człowiekowi może się przydać grubość muru wieży zamkowej. W życiu bym nie pomyślała, że aż tak potężnej warstwy kamieni potrzeba, by utrzymać budowlę...

Gdy czytałam książkę po raz pierwszy, miałam poważny problem z odgadnięciem, o co chodzi z Diabłem. Otóż to partner narratorki, którego poznała w wydanej kilka lat wcześniej powieści, "Wszyscy jesteśmy podejrzani".

Wydawca uznał dzieło za kryminał. Jeśli słusznie, to na pewno mamy do czynienia z nietypowym przedstawicielem gatunku. Owszem, są zbrodnie, lecz narratorką jest ofiara. Raczej zaliczyłabym książkę do obyczajówek, ale pewnie fachowcy wiedzą lepiej.

Lektura lekka, łatwa i nadzwyczaj przyjemna.

wtorek, 3 listopada 2015

"Klin" — debiut Chmielewskiej

Tytuł:           Klin              
Autor:           Joanna Chmielewska
Wydawnictwo:     Kobra             
Rok 1. wydania:  1964              

Pierwsza książka Chmielewskiej. Autorka chyba dopiero się uczyła nowego fachu. Nie ma jeszcze tego błyskotliwego humoru, osiągniętego u szczytu formy, ale czyta się w miarę przyjemnie.

Moje wydanie pochodzi z serii "Kolekcja kryminałów", ale więcej w tym widzę romansu niż zbrodni. Podejrzewam, że powieść w dużej części wykorzystuje przeżycia Autorki.

Niektóre metody śledcze budzą dziwaczną mieszankę uczuć; ni to rozrzewnienie, ni to politowanie, ni to niedowierzanie. Na przykład narratorka próbuje ustalić listę zastrzeżonych telefonów warszawskich, szukając tych, których nie ma w książce telefonicznej. Najpierw zdębiałam. Ile czasu by to zajęło? I to jeszcze bez komputera, bez możliwości zeskanowania ani nawet wklepania numerów i uszeregowania ich rosnąco. Ale trochę później doczytałam, że numer domowy bohaterki składał się raptem z pięciu cyfr. W Warszawie, czyli jak by nie patrzeć, dużym mieście. I jakoś ludzie musieli sobie radzić. Obdzielić tym instytucje (krajowe, miejskie, przeróżne ambasady...), centrale przedsiębiorstw, mieszkania prywatne... Marne sto tysięcy kombinacji, mniej, jeśli pominąć to, co zaczyna się na przykład od 99. Ale dzięki temu robota (choć nadal głupiego) staje się wykonalna. A dzisiaj, przy siedmiocyfrowych numerach? Najmniejszych szans...

Interesującym trikiem wydało mi się uparte pomijanie nazwiska głównego podejrzanego. Ciekawi mnie, czy to pomysł Autorki, czy cenzury. Niezależnie od źródła, uzyskuje się ciekawy efekt — książka w pewnym aspekcie staje się ponadczasowa, bo zawsze wśród współczesnych znajdzie się ktoś, z kim można faceta skojarzyć.