Pokazywanie postów oznaczonych etykietą obyczajówka. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą obyczajówka. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 22 maja 2023

"Green Town" — zbiór

Tytuł:          Green Town                       
Autor:          Ray Bradbury                     
Tłumacz:        Paulina Braiter, Wojciech Szypuła
Wydawnictwo:    Wydawnictwo MAG                  
Rok 1. wydania: 1957-2007                        

Zbiór różnych tekstów — powieści i opowiadań. Łączy je miejsce akcji (tytułowe miasteczko w Stanach Zjednoczonych), punkt widzenia (chłopcy od dziesięciu do czternastu lat), nastrój... Książka stała na półce z fantastyką, ale chyba przez pomyłkę. To głównie obyczajówka, może czasami ociera się o realizm magiczny.

A jak już rozczarował mnie brak fantastyki, to ogólnie nastawiłam się negatywnie. Podobno to podróż sentymentalna. OK, rozumiem, że ktoś może odczuwać potrzebę, żeby powspominać dzieciństwo. Problem w tym, dzieciństwo moje i Autora dzieli ponad pół wieku, ocean, druga wojna światowa, równouprawnienie, religia, ustrój, płeć patrzącego... Może Bradbury czuł się wspaniale w kraju swoich lat dziecinnym, ja czułam się tam obco. No i nastoletni chłopcy to takie nierozsądne stworzenia... Naprawdę wierzyli, że zepsucie zegara zatrzyma czas?

Książka przypominała mi kronikę wydarzeń z małomiasteczkowej gazety. Albo nawet małomiasteczkowej rodziny. Ktoś umarł, trzepaliśmy dywany, ciocia przyjechała w odwiedziny, kupiłem sobie tenisówki... Jednym słowem — nuda. I to bez fabuły, która wyznaczałaby oś. Same dygresje. Trochę to wyglądało jak początek książek Kinga (to spokojne amerykańskie miasteczko przed nadejściem zła), może z domieszką Tomka Sawyera (młodzi amerykańscy chłopcy, tylko niestety bez przygód).

Zaczynam podejrzewać, że jedyna rzecz, która Bradbury'emu naprawdę się udała, to 451 stopni Fahrenheita. Wszystko, czego spróbowałam później, okazywało się o wiele słabsze.

Przynajmniej nie zauważyłam wpadek językowych.

sobota, 14 stycznia 2023

"Koma" — obyczajówka

Tytuł:          Koma                                            
Autor:          Katarzyna Zyskowska-Ignaciak, Wojciech Chmielarz
Wydawnictwo:    Filia                                           
Rok 1. wydania: 2017                                            

Stało na półce z kryminałami, ale raczej niesłusznie. Niby policja jest w to wszystko zamieszana, niby toczy się jakieś szybkie śledztwo, może nawet dwa, ale tak naprawdę to obyczajówka z dużą zawartością romansu. Ot, dojrzała kobieta zakochuje się bez pamięci w uczniu męża, a z tego wynikają różne problemy. I zdrada to jeszcze najmniejszy z nich. Miałam nadzieję, że Chmielarz jako współautor daje gwarancję dobrego kryminału, a tu nic z tego.

Nie znoszę obyczajówek, więc czytało się strasznie nudno. Tym bardziej, że wszystko pisane jest rozwlekle, a niektóre sceny — dla pewności? — podane z dwóch różnych perspektyw. Wygląda, jakby Autorka musiała dobić do jakiejś objętości. Nie rozumiem celu takiej zagrywki, bo wartość dodana żadna.

Każdy rozdział zaczyna się od motta — cytatu z "Romea i Julii". To jeszcze podkreśla wrażenie romansu.

Pod względem językowym też szału nie ma. Trochę literówek, na stronie 75 dwuznaczna konstrukcja "pochody zastąpiły procesje", gdzieś tam eksplozja pomylona z implozją...

poniedziałek, 13 czerwca 2022

"Cała Orsinia" — obyczajowo

Tytuł:           Cała Orsinia       
Tytuł oryginału: The Complete Orsina
Autor:           Ursula K. Le Guin  
Wydawnictwo:     Prószyński i S-ka  
Rok 1. wydania:  1976, 1979         

Po Autorce spodziewałam się fantasy. Dostałam zbiór tekstów przedstawiających różne wydarzenia w fikcyjnym kraju. Trochę mało na element fantastyczny. Fakt, że ten kraj leży gdzieś w Europie Wschodniej (acz bardziej na Bałkanach niż w naszym regionie) niewiele zmienia.

Teksty to jedna powieść i kilkanaście opowiadań. Tłem są w nich różne wydarzenia przetaczające się przez Europę — rewolucje,niepokoje społeczne, wojny... Ale historie koncentrują się na bardzo zwyczajnych bohaterach, zamiast na poziomie makro (który bym preferowała) i losach społeczności. Ot, postacie zakochują się w sobie, pracują, kłócą się z rodziną, wybierają, z kim zamierzają spędzić resztę życia. Często robią to w patetyczno-nudnych dialogach pełnych nibymądrości życiowych. No, to po prostu obyczajówka z bardzo naciąganym elementem fantastycznym.

Brakowało mi jeszcze wyraźnej fabuły, zwłaszcza w opowiadaniach. Taki sobie wycinek pamiętnika, niemal losowo wybrany. Interesujący dla autora, może jego znajomych. Mnie nie porywał.

Akcje rozgrywają się w różnych wiekach, ale nie zawsze widać zmianę epoki. Znaczy, te z dwudziestego wieku wyglądają współcześnie, ale w starszych niewiele się zmienia w mentalności ludzi.

Ogólnie — teksty bardzo przypominają dziewiętnastowieczne powieści. Nic w tym dziwnego, bo Le Guin w przedmowie przyznaje, że zaczytywała się nimi w dzieciństwie, a historie związane z Orsinią powstały na samym początku jej drogi pisarskiej (opublikowane równiż zostały jako jedne z pierwszych).

Nie zauważyłam wpadek językowych. Dobre i to.

wtorek, 3 maja 2022

"Dylemat" — obyczajówka

Tytuł:           Dylemat    
Tytuł oryginału: The Dilemma
Autor:           B. A. Paris
Wydawnictwo:     Albatros   
Rok 1. wydania:  2019       

Nie wiem, kto postawił tę książkę na półce z kryminałami i powieściami sensacyjnymi, nie wiem, czym się kierował, ale zrobił powieści krzywdę. A i mnie podpadł. To najzwyklejsza obyczajówka, tyle że z wypadkiem samolotowym w tle.

Rozdziały są pisane na przemian — z punktu widzenia żony i męża. Akcja toczy się w dniu czterdziestych urodzin żony. Bohaterowie mnie denerwowali, szczególnie kobieta. Nie rozumiem, co ten facet w niej widzi. Ja bym się z nią nie dogadała. Nie wyobrażam sobie, jak można przez dwadzieścia lat planować przyjęcie urodzinowe. Baba podporządkowała temu prawie całe życie, nawet dom wybierała pod tym kątem. Kupować dom dla jednego dnia? Chore!

Mąż też miał swoje za uszami, ale przeważnie usiłował grac fair (chociaż już mniej wobec syna), zachowywał się bardzo szlachetnie (acz na początku małżeństwa musiał być niesamowicie wkurzający). A przede wszystkim — jakimś cudem wytrzymywał z tą zafiksowaną na urodzinach żoną.

Bohaterka jest totalnie obca mojej duszy. Patrzenie na świat jej oczyma (narracja pierwszoosobowa) było dla mnie tak męczące, że nie dałam rady doczytać do końca.

Nie zdążyłam wypatrzyć usterek.

środa, 15 września 2021

"Drugi przekręt Natalii" 1 — obyczajówka

Tytuł:          Drugi przekręt Natalii
Część:          1                     
Autor:          Olga Rudnicka         
Wydawnictwo:    Prószyński i S-ka     
Rok 1. wydania: 2013                  

To tylko pierwszy tom powieści i to widać bardzo wyraźnie. Wszystkie wątki nagle urywają się w środku, nic nie zostało doprowadzone do rozsądnego końca, nawet jako cliffhanger słabo się sprawdza. Niby trupów nie brakuje, ale jednak uważam tę książkę za obyczajówkę z dużą domieszką romansu. Bo i akcja skupia się nie na znalezieniu sprawcy, tylko na pięciu siostrach, których życie zmieniło się na skutek pierwszego morderstwa. O pozostałych chyba nawet się nie dowiedziały, więc liczne zwłoki tworzą jedynie tło.

W niektóre rzeczy trudno mi było uwierzyć. Na przykład, że policja aresztowała siostry, które znalazły się na miejscu zbrodni. Bo i za co właściwie? Za to, że chciały sprawdzić, co dzieje się ze znajomym, który przestał odbierać telefony, czy może za to, że gliniarze nie potrafili przyjąć do wiadomości istnienia pięciu sióstr przyrodnich o takich samych imionach i nazwiskach?

Książka napisana raczej chaotycznie — momentami nie wiedziałam, kto wypowiada którą kwestię. I nie chodzi mi o te fragmenty, kiedy siostry mówiły jednocześnie. To przy pozostałych dialogach didaskalia wydawały mi się niedopracowane.

Autorka deklaruje, że Natalie są jako bardzo sprytne, ale nie widać tego w ich czynach. Zadawanie pytania a potem niedopuszczanie ludzi do głosu wydaje mi się głupią strategią. Kierują się impulsami i planami przyjętymi, bo żadna nie ma lepszego pomysłu. No, co chwila pachniało mi robieniem czegoś dziwacznego i szkodliwego dla bohaterek, ale korzystnego dla fabuły.

Kto przy zdrowych zmysłach napisałby powieść z elementami autobiograficznymi, w której nie zmienił absolutnie nic, nawet imion? Ciekawa jestem, czy numery PESEL książkowa autorka bestsellera też podała. Dlaczego autobiografia nikomu nie znanej pisarki tak świetnie się sprzedaje, wolę już nie wnikać.

Książka czyta się szybko, w gruncie rzeczy nie widzę powodu do rozbijania jej na dwa tomy. Oprócz marketingowego.

Nie zauważyłam wpadek językowych. Oprócz tych zamierzonych, kiedy ktoś mówi coś z błędem tylko po to, żeby dać innym okazję do poprawienia.

poniedziałek, 15 lutego 2021

"Topiel" — o powodzi

Tytuł:          Topiel     
Autor:          Jakub Ćwiek
Wydawnictwo:    Marginesy  
Rok 1. wydania: 2020       

Książka stała na półce z kryminałami i thrillerami, ale tak naprawdę to obyczajówka opowiadająca o powodzi w Głuchołazach w 1997 roku. No, może nie do końca czysta obyczajówka — w końcu żywioł szaleje, a gdzieś tam w tle przewija się sensacyjny wątek. Ale mam wrażenie, że woda tylko uwypukla problemy, które i tak kłębią się w niewielkiej społeczności. A jakąś zadrę czy tajemnicę ma praktycznie każda z postaci.

Bohaterami są czterej chłopcy zbliżający się do końca podstawówki. Poznajemy nastolatki, ich najbliższe rodziny, część znajomych i dziecinnych wrogów... W rezultacie wśród postaci robi się tłok godny południowoamerykańskiego serialu. Z początku mylili mi się nawet Kacper z Darkiem (to dwaj z głównych bohaterów), potem już tylko ich dziadkowie. Za dużo tego dobra jak na mój gust.

Fabuła nie zachwyciła. Przede wszystkim — oczekiwałam kryminału, a nie nieudanych wakacji nastolatków. Ponadto już na początku poznajemy finał, a właściwie jego kluczowy element. Tyle że bez imion. Czyli wiadomo, jak musi się skończyć powieść, pozostaje tylko zgadywanie, na którego z bohaterów padnie.

Ćwiek podobno zawarł sporo elementów autobiograficznych. Mimo to atmosfera do mnie nie przemawiała. Bardziej przypominała powojenne lata u Niziurskiego niż końcówkę XX wieku, tylko z elementami gangsterskimi zamiast wesołej chłopięcej przyjaźni (wygląda na to, że młodzi mężczyźni przy poznawaniu kolejnego muszą się pobić, a co najmniej sobie nawymyślać). Ja te czasy zapamiętałam całkiem inaczej niż Autor, ale może to kwestia różnic między płciami oraz między miastem a miasteczkiem.

Z usterek językowych: w jednym miejscu bohater "przebrał majtki". Jestem bardzo ciekawa, za co można przebrać majtki. Bo już za T-shirt byłoby trudno — konstrukcja całkiem inna, nawet liczba dziur się nie zgadza.

sobota, 10 sierpnia 2019

"Mroczna arena" — debiut Puzo

Tytuł:             The Dark Arena
Tytuł tłumaczenia: Mroczna arena 
Autor:             Mario Puzo    
Wydawnictwo:       Arrow Books   
Rok 1. wydania:    1955          

Pierwsza książka opublikowana przez Mario Puzo. Niedługo po zakończeniu drugiej wojny światowej i właśnie o tym czasie opowiadająca — akcja rozgrywa się w Niemczech, a dokładniej w części okupowanej przez Amerykanów. Widać również rozkwitające początki zimnej wojny; Autor nie darzy Rosjan ani odrobiną szacunku.

Tylko na samym początku protagonista wraca na chwilę do Stanów Zjednoczonych. Ale długo tam nie wytrzymuje. Jak się okazuje — z wojny do domu wraca chłopak żywy i ze wszystkimi kończynami, ale totalnie odmieniony. Skrajnie egoistyczny, nie ma już ochoty na ślub z narzeczoną, do matki i brata też nie żywi cieplejszych uczuć...

Właściwie, główny bohater jest takim sukinsynem, że nie potrafiłam mu kibicować. Ale i Niemcom nie życzyłam dobrze, mój kraj za dużo stracił na ich mrzonkach o Lebensraumie, a w książce traktowani są o wiele przyzwoiciej, niż sami traktowali podbijane narody. W gruncie rzeczy, satysfakcjonowałaby mnie końcówka, w której wszyscy się nawzajem zabijają. A to nie jest dobry stosunek do książki.

Nieciekawy świat — szary, brutalny i bardzo samczy. Kobiety nie miały nic do gadania, tylko towarzyszyły mężczyznom (także w łóżkach), prowadziły im domy i wychowywały dzieci. Wyraźne podziały na zwycięzców i przegranych, gdzie ci pierwsi nigdy nie pozwalają drugim zapomnieć, kto tu rządzi. A czasami i swoim, jak już raz hierarchiczne nawyki weszły w krew. Mnóstwo alkoholu i papierosów — w końcu to optymalny środek płatniczy.

Bohater zniechęcał, świat odpychał... W tych warunkach fabuła nie miała większego znaczenia. No, nie czytało mi się dobrze tej książki. Może, gdybym nie była Polką i słabiej znała historię... Ale muszę przyznać, że jak na debiut, postacie dobrze zbudowane.

środa, 17 lipca 2019

"Studnie przodków" — rodzinnie

Tytuł:          Studnie przodków          
Autor:          Joanna Chmielewska        
Wydawnictwo:    Krajowa Agencja Wydawnicza
Rok 1. wydania: 1979                      

Książka z cyklu o szalonej rodzinie Joanny. Matka i ciotki tryskające niespożytą energią i dzikimi pomysłami, do tego przygłuchy ojciec — i już potencjał komediowy ogromny. W gronie tych bab jakoś żadna nie potrafi powiedzieć "Nie, to głupie, nie róbmy tego" (a jeśli nawet któraś się odważy i spróbuje, to pozostałe ją zakrzyczą). Jak przedszkolaki, tylko z prawami dorosłych, dostępem do samochodów i innego sprzętu...

Widać pasje Autorki: historię, konie i wkurzenie na nielegalny eksport polskich dzieł sztuki (te wątki przewijają się w wielu powieściach Chmielewskiej). Tym razem fabuła zaczyna się od tego, że w drugiej połowie XIX wieku przodkini rodziny ucieka z domu z chudopachołkiem. Wobec tego matka ją wydziedzicza i pozwala potomkom przejąć spadek po bogatej familii dopiero po śmierci wyrodnej córki. Tylko że zanim to nastąpi, wybucha wojna i sprawy mocno się komplikują.

Niechęć do wywożenia ocalałych resztek ojczystych arcydzieł aż kipi z każdej kartki — czytelnik nie ma wątpliwości, której stronie konfliktu powinien kibicować.

Trup pada, ale nie nazwałabym powieści kryminałem, bo i nie trupy stanowią gwóźdź programu (wykrycie mordercy przechodzi jakoś bez echa i silniejszych emocji). Akcja koncentruje się na skarbie, ludzkich wadach, które całkiem bez sensu ściągają na niego zagrożenie i tym nieszczęsnym przemycie. Z Polski, szmugiel w odwrotnym kierunku Autorka wyraźnie pochwala.

Trochę nie podobało mi się życzeniowe myślenie i naciąganie prawdopodobieństw w sprawie pilnego rozwiązania kłopotów finansowych. No, trudno w coś takiego uwierzyć.

Nie zauważyłam żadnych usterek językowych.

poniedziałek, 10 września 2018

"Raz w roku w Skiroławkach" — wielowątkowo

Tytuł:          Raz w roku w Skiroławkach
Autor:          Zbigniew Nienacki        
Wydawnictwo:    Wydawnictwo Pojezierze   
Rok 1. wydania: 1983                     

Słyszałam kiedyś, że to pierwsza polska powieść pornograficzna. Może i tak, ale nie tylko. Książka opisuje rok z życia Skiroławek — fikcyjnej mazurskiej wioski. Owszem, seks zdaje się stanowić główną rozrywkę mieszkańców, ale na stronach przeplata się również cały wachlarz innych wątków: fantastyczny (kłobuk z regionalnych legend), kryminalny (w pobliskim lesie znaleziono zwłoki), rodzinny (i to rozgrywany w wielu domach), społecznych skutków II wojny światowej...

Skoro powieść dotyczy całej wioski, to i bohaterów jest mnóstwo. Uważam, że ich sylwetki zostały świetnie przedstawione, szczególnie tych najbardziej wyróżniających się ze społeczności: lekarza, malarza i pisarza. Ale swoje ważkie role do odegrania mają również inni: ksiądz, cieśla, leśniczy, stażysta, nauczycielki... Autor pokazał dziesiątki postaci, przede wszystkim ich rys psychologiczny, upodobania, związki łączące z innymi ludźmi. Ten wiecznie przesiaduje na ławce przed sklepem i pije piwo, tamta obdarza swoimi wdziękami każdego chętnego, stażysta u leśniczego ciągle gubi się w lesie i odżywia głównie rybami z puszki... Każdy z opisanych mieszkańców wydaje się człowiekiem z krwi i kości, żyje również poza scenami, w których się pojawia.

Naprawdę imponująca jest sieć powiązań między ludźmi — przyjaźnią się, spotykają, kłócą, zdradzają, proszą o radę lub inną pomoc, wyprowadzają z domu, słuchają muzyki. A każde wydarzenie jest jakoś umotywowane, osadzone w życiu człowieka i wioski. Bardzo gęsta proza.

Powieść zaczyna się w sylwestra, a kończy w okolicy świąt Bożego Narodzenia. Przez ten czas wiele się w Skiroławkach i okolicach wydarza: ktoś umiera, ktoś popełnia samobójstwo lub tylko próbuje, ktoś wyjeżdża lub tylko próbuje, ktoś odkrywa sprawcę morderstwa, ktoś wykopuje skarb, we wsi pojawia się nowy samochód, przyjeżdżają starzy wczasowicze... Rok wystarcza, aby podomykać większość wątków.

Język bardzo bogaty. Mimo wyraźnego wątku seksualnego Nienacki obywa się bez wulgaryzmów gorszych niż "dupa". No, jeszcze "kurwidołek" był. I to w dialogu wypowiedzianym po pijaku. A stanowił taki ewenement, że stał się tematem rozmów. Niestety, zdarzają się również wpadki. Już pal licho literówki (trochę ich jest, ale to jeszcze nie epidemia) czy niewłaściwy przypadek. Ale "ubrał swój poplamiony mundur leśnika"? To już ktoś powinien wyłapać...

niedziela, 13 maja 2018

"Telefrenia" — filmowo

Tytuł:          Telefrenia      
Autor:          Edward Redliński
Wydawnictwo:    Świat Książk    
Rok 1. wydania: 2006            

Obyczajówka opowiadająca o rozwiedzionym ojcu mieszkającym razem z dorosłym synem. Bohater jest maniakiem filmów. Do tego stopnia, że wszystkich napotkanych ludzi porównuje do aktorów. Syn żyje ze współpracy z telewizją i zazwyczaj ogląda trzy kanały jednocześnie na trzech różnych odbiornikach.

Inne książki Autora (zwłaszcza "Konopielka") mi się spodobały, ale ta — nie. Zapewne częściowo wynika to z telewizyjno-filmowej fiksacji bohaterów. Bo ja mam dokładnie na odwrót — jeśli ktoś mi powie, że jakiś człowiek jest podobny do Klausa Kinskiego, to nadal nie będę miała pojęcia, jak wygląda; wysoki czy niski, blondyn czy brunet... W rezultacie spora część powieści do mnie nie trafiła.

Natłok filmowców sprawiał wrażenie sztuczności, teatralnej scenerii bazującej na plakatach. To wrażenie zostało dodatkowo pogłębione małżeństwem bohatera — zaaranżowanym na podstawie podobieństwa nazwisk dwojga ludzi do książkowych postaci. No, ja bym z takiego powodu nie wychodziła za mąż. Nie, gdybym nie widziała w kandydacie nic interesującego oprócz nazwiska.

Powieść jest mocno osadzona w konkretnym miejscu i czasie. Warszawa, wiosna 2005. Miejsce akcji jest mi znane bardzo słabo — kojarzę trzy ulice na krzyż, kina "Moskwa" nigdy na oczy nie widziałam. Acz mogłam minąć, nie zwracając uwagi. Czasy pamiętam nieźle, więc z góry wiem, jak muszą się zakończyć niektóre wątki. I jestem pewna, że na niektóre wydarzenia reagowałam całkiem inaczej niż bohaterowie.

Protagonista mnie do siebie nie przekonał. Co za facet ucieka z cudem umówionej randki (zdaje się, że z wybranką zamienił może kilka słów) z ukochaną, bo ta za ładnie i młodo wygląda?

Trudno mi było uwierzyć w niektóre rzeczy. Na przykład w przedświąteczne porządki (łącznie z "przetarciem okien" i prasowaniem), które da się zrobić między zakupami a posiłkiem. Końcówka też wydaje mi się naciągana, byle tylko pasowała do powiedzonka.

Forma wydaje mi się interesująca — ni to monolog, ni to opowieść kierowana do ukochanej albo do syna (adresat się zmienia). Dialogi się trafiają, ale w nietypowym zapisie. Jest jednak zrozumiały i nie razi.

Pod względem językowym poprawnie, mignęła mi tylko literówka czy dwie.

czwartek, 19 października 2017

"Nana" — paryski półświatek

Tytuł:           Nana                         
Tytuł oryginału: Nana                         
Autor:           Émile Zola                   
Wydawnictwo:     Państwowy Instytut Wydawniczy
Rok 1. wydania:  1880                         

Chyba najbardziej znana powieść Zoli, część (z grubsza środkowa) z dwudziestotomowego cyklu o rodzinie Rougon-Macquartów. Opowiada o aktorce-kurtyzanie żyjącej w czasach rządów Napoleona III (chociaż tło historyczne na ogół nie rzuca się w oczy). Przedstawia do cna zdeprawowany świat, w którym kobieta uczciwa to taka, która "nie ma więcej jak jednego kochanka, i to zawsze człowieka godnego szacunku".

Być może mam drobnomieszczański światopogląd, ale nie mogę uwierzyć w takie stracenie głowy dla niezbyt bystrej ladacznicy, by kupić jej pałac (zdecydowanie zbyt wygórowana cena za świadczone usługi), a potem bankrutować. Jak to możliwe, że mniej lub bardziej stateczni i dojrzali mężczyźni nagle dostali małpiego rozumu na tle jednej dziewczyny? Moda, chęć pochwalenia się pożądanym towarem?

Irytowała mnie tytułowa bohaterka. Mogę czytać o damie lekkich obyczajów, to nawet wieje pewną egzotyką, ale o głupiej ladacznicy, do tego kapryśnej jak wychowany bezstresowo trzylatek? To już przesada, bohater jednak jakieś zalety powinien mieć. A jeśli kobieta ma już dziecko i regularnie spotyka się z wieloma mężczyznami, to chyba zajście w ciążę nie powinno stanowić ogromnego zaskoczenia? Nie wierzy już w bociany?

Powieść jednak jest ciekawa ze względu na przedstawiony świat — realia podrzędnego teatrzyku, naturalistycznie opisane życie w drugiej połowie XIX wieku... Zola pokazywał współczesny sobie Paryż, więc szczegóły na ogół są wiarygodne. Chociaż podobno o paniach z ulicy Autor zbyt wiele nie wiedział i bazował na informacjach z drugich rąk.

Szczególne wrażenie wywarła na mnie jedna scenka: policjanci robią nalot na siedzibę nierządnic i sprawdzają im ręce. Niepokłute — to źle. Jednak pewne rzeczy się zmieniają i krawcowa zarabiałaby na życie uczciwie.

Językowo dość przyzwoicie, chociaż zdarzają się powtórzenia. No i moje wydanie pochodzi z czasów, kiedy obowiązywały nieco inne reguły interpunkcji. Trochę to przeszkadza, ale nie sposób winić wydawnictwa za zmiany.

niedziela, 10 września 2017

"Dzikie białko" — spóźniona Chmielewska

Tytuł:          Dzikie białko     
Autor:          Joanna Chmielewska
Wydawnictwo:    Kobra             
Rok 1. wydania: 1990              

Kolejna porcja perypetii zespołu architektów, którzy lubią wynajdywać sobie dziwne problemy, a potem rozwiązywać je w sposób bardzo nowatorski i pracochłonny. Tym razem Lesio z kumplami koncentrują się na zdobywaniu zdrowego pożywienia — rośliny hodowane bez pestycydów, mięso nie karmione hormonami... A to wszystko, zanim ktokolwiek w Polsce usłyszał o GMO. Przy okazji dzielny zespół rozwiązuje kilka innych spraw.

Mam wrażenie, że ta książka ukazała się o kilka lat za późno — opisuje peerelowską rzeczywistość; zaczyna się od długaśnej kolejki po koszyk w sklepie samoobsługowym (dla młodzieży: to taki pradziadek hipermarketów). Potem wielokrotnie narrator wspomina, że czegoś tam nie można kupić, bezsilna ludność klnie na partyjnych bonzów i jeździ fiacikami... A przecież w 1990 roku ten rozdział historii został już szczęśliwie zamknięty i oddzielony grubą kreską. I do tego najwyraźniej w całej pracowni nikt nie ma komputera.

No i bohaterowie przez kilkanaście lat od wydania "Lesia" nic a nic się nie postarzeli. Pomysły wciąż mają głupie i nie stronią od wysiłków na łonie natury, Barbara nadal piękna, w kadrach dużych zmian nie widać...

Powieść została wydana w serii "Kolekcja kryminałów". Nieco na wyrost, moim zdaniem. Nie uświadczymy tu morderstw (chociaż często gęsto komuś nóż się w kieszeni otwiera), przestępstwa da się znaleźć, ale raczej kameralne albo wręcz popełniane ku ogólnemu pożytkowi. Uważam, że to zwykła obyczajówka.

Zabrakło mi humoru. Postacie niekiedy odwalają numery, nad którymi można się uśmiechnąć, ale to przypomina satyrę rodem z czeskiego filmu, a nie błyskotliwe żarty budzące salwy śmiechu i zapadające w pamięć. Pod tym względem dużo poniżej średniej Autorki.

Przynajmniej język na poziomie Chmielewskiej.

czwartek, 20 lipca 2017

"Król Ameryki" — dziennikarska obyczajówka

Tytuł:           Król Ameryki  
Tytuł oryginału: The Sun King  
Autor:           David Ignatius
Wydawnictwo:     Amber         
Rok 1. wydania:  2000          

Stało na półce z kryminałami i thrillerami. Nie mogę zrozumieć, dlaczego książka tam się znalazła. Pewnie komuś Autor się skojarzył... Powieść opowiada o życiu waszyngtońskich dziennikarzy. Podejrzewam, że zawiera sporo wątków autobiograficznych. W końcu Ignatius pracuje dla "The Washington Post". Tematyka — życie elit finansowych oczyma pismaków — mnie w ogóle nie zainteresowała. Przekręty, ostentacyjna radość, przemyślenia na temat absolwentów Harvardu, rozważania, kogo by tu obsmarować w następnym numerze... — nuda. Silny wątek romantyczny też nie pomógł.

Przez kilkanaście kartek zastanawiałam się, w jakich czasach toczy się akcja. Prezydent ma poważne kłopoty, nie wiadomo, czy utrzyma się w Białym Domu — mogło chodzić albo o Nixona, albo o Clintona. Kiedy ta tajemnica się wyjaśniła, w książce nie zostało już nic frapującego.

Brakowało mi bohatera pozytywnego — lubię komuś kibicować, zaprzyjaźnić się z postaciami, a nie tylko życzyć wszystkim jak najgorzej. Przy narratorze chorągiewka na szczycie Gerlacha wygląda jak symbol stałości i niezmienności, a Galvin ma uboższe wnętrze niż wydmuszka. Candace zachowała jeszcze jakieś zalety (może nawet sporo), ale kryształowa też nie jest.

Zasadniczo Autor nie wychodzi poza swoje podwórko. No i słusznie. Bo jak spróbował... Fragment ze strony 213:
Czytelnikowi pozostawiam pytanie w stylu Heisenberga: czy przez sam akt obserwacji miałem wpływ na zjawiska, które teraz opisuję?
Nie rozumiem, co ma efekt obserwatora do Heisenberga. Zasada nieoznaczoności to całkiem inna bajka. Kota Schrödingera jeszcze można w tym kontekście zamieścić...

Językowo nie jest źle, rzuciło mi się w oczy tylko brzydkie powtórzenie: "porywisty wiatr porywał od czasu do czasu liście".

poniedziałek, 29 maja 2017

"Kontrapunkt" — obyczajówka bez fabuły

Tytuł:           Kontrapunkt        
Tytuł oryginału: Point Counter Point
Autor:           Aldous Huxley      
Wydawnictwo:     PIW                
Rok 1. wydania:  1928               

Spodziewałam się czegoś więcej po autorze "Nowego, wspaniałego świata", a tu rozczarowanie. Bohaterowie książki mieszkają w Anglii, żyją po pierwszej wojnie światowej, choć to ostatnie nie rzuca się w oczy — w momencie wydania książki określenie "wielka wojna" było raczej jednoznaczne, ale kilkanaście lat później już nie.

Autor często odwołuje się do Tołstoja, więc porównania z "Wojną i pokojem" aż się narzucają. Cóż, sam się o to prosił... W jednym i drugim przypadku bohaterami są głównie członkowie elit. Zapatrzonych w siebie, zajętych flirtowaniem, kontemplacją własnego (nie)szczęścia i dyskutowaniem o niczym klas rządzących. O ile nie zgadzam się z wieloma socjologicznymi tezami Lwa Nikołajewicza, o tyle wypada przyznać, że w jego powieści przynajmniej coś się dzieje, jest akcja, która do czegoś zmierza, losy przedstawionych ludzi jakoś się łączą, współczesny czytelnik dostaje interesujące tło historyczne. Tych zalet zabrakło mi w "Kontrapunkcie". Raptem szczątki ruchu socjalistycznego.

Z początku myślałam, że Autor przedstawia postaci. Pierwsza scenka z dwojgiem kochanków, druga z kimś zupełnie innym, w domu ludzi ledwie wspomnianych wcześniej... Ale to wprowadzanie bohaterów ciągnie się stanowczo za długo. Losy opisywanych ludzi splatają się, ponieważ to mały światek i wszyscy się znają. Pan X romansuje z panią Y, kolację jedzą wspólnie z panem Z, po czym pan Z i pani Y obgadują państwa Ź czyli teściów pana X... I tak to się ciągnie przez setki stron. Co mężowie sądzą o żonach, co żony myślą o nich, co wszyscy uważają o polityce, sztuce i muzyce...

Przyznaję — czasami zdarza się, że któryś bohater wygłosi albo pomyśli interesującą i śmiałą tezę na temat religii czy sztuki. Ale trzeba te perełki wyłuskiwać z całej góry zimnych, oślizgłych i niezbyt ładnie pachnących małży.

Fabuła... Nie wydaje mi się, że te wszystkie spotkania i pogawędki do czegokolwiek zmierzają. Ot, postacie zabijają czas, bo coś muszą robić między posiłkami. Szkoda, że mój czas oberwał rykoszetem.

Nie mam zastrzeżeń do języka, Huxley jednak pisać umie. Słownictwo bogate.

poniedziałek, 17 kwietnia 2017

"Singapurskie kleszcze" — nic nadzwyczajnego

Tytuł:           Singapurskie kleszcze
Tytuł oryginału: The Singapore Grip   
Autor:           James Gordon Farell  
Wydawnictwo:     Czytelnik            
Rok 1. wydania:  1978                 

Ostatnia ukończona powieść Autora (zmarł rok po opublikowaniu). Stała na półce z kryminałami i sensacjami, ale to najzwyklejsza obyczajówka. Trupy się trafiają, lecz raczej wszyscy znają powód śmierci. Jedyna tajemnica dotyczy tytułowych kleszczy — połowa bohaterów wydaje się doskonale wiedzieć, co to takiego, jednak nikt nie chce puścić farby. Akcja toczy się w Singapurze podczas drugiej wojny światowej. W owych latach Farell już żył (pewnie chodził do przedszkola, a potem zaczął szkołę), więc nawet za powieść historyczną trudno tę książkę uznać.

Jako tako historię znam, zatem nagły atak Japończyków nie stanowił dla mnie ogromnego zaskoczenia. Reszta fabuły to romanse, intrygi i codzienne problemy grupy ludzi. Za romansami nie przepadam, intrygi dotyczące zdobycia kolejnego miliona uważam za tak niskie, że w krzyżu mnie łupie od schylania, a problemów mam wystarczająco dużo własnych. Pozostaje nudne życie znudzonych sfer jeśli nie wyższych, to bogatszych i dogorywający mimo uporczywej resuscytacji ancien régime.

Uważam, że książka zyskałaby na wycięciu z lekka patetycznych wstawek na przykład opisów, co się komu śniło w noc ataku Japończyków. Nic ciekawego nie wnosiły, a tylko zamulały i bez tego leniwą fabułę.

Postacie wydały mi się bardzo antypatyczne, szczególnie rodzina Blackettów — ojciec niemal równie egocentryczny jak Ludwik XIV, syn złoty chłopiec; płytki i bez jednej zalety, córka łamiąca facetom serca dla sportu, obrzydliwie cyniczna. Tylko matka na tyle mało wyrazista, że niczym mi nie podpadła. Inni bohaterowie nieco bardziej interesujący, nawet niekiedy robili coś rozsądnego lub wzniosłego. Kobiety w powieści zazwyczaj zachowują się jak tanie dziwki. Co ciekawsze — niezależnie od posiadanego majątku. Uch, takie niskie zagrania kiedykolwiek działały na trzeźwych mężczyzn (pomińmy wyposzczonych marynarzy)?

Język pozostawia sporo do życzenia. Sporadyczne literówki czy zgubione słowa jeszcze mogłabym darować, potrafię zrozumieć, że w momencie wydania reguły interpunkcji były nieco inne niż obecnie, ale powtórzenia mnie irytowały.

czwartek, 24 listopada 2016

"Przebojowa dziewczyna" — hollywoodzki rynsztok

Tytuł:           Przebojowa dziewczyna
Tytuł oryginału: The Song Is You      
Autor:           Megan Abbott         
Wydawnictwo:     Świat Książki        
Rok 1. wydania:  2007                 

Stało na półce z kryminałami, jednak według mnie to obyczajówka. Owszem, w tle mamy jakiegoś trupa, ale pierwsze skrzypce grają weseli chłopcy z przemysłu filmowego i głupiutkie dziewczynki służące im do bzykania. Ani to ciekawe, ani przyjemne, ani pożyteczne.

Nie cierpię, kiedy bohater ma wszy jak ruskie czołgi i żadnej idei, co go gryzie. Niestety, Gil Hop w tym celuje. Sam nie wie, czego chce — najpierw po pijaku wypłakuje się ledwo poznanej dziennikarce z różnych grzechów, później rozpaczliwie próbuje to wszystko odkręcić. Pod koniec co kilka stron biadoli, że w ciągu ostatnich iluś tam godzin nic nie jadł i za mało spał. Więc jedzie do knajpy i zamawia jeszcze jedną kolejkę. Zapewne po to, żeby móc bez wyrzutów sumienia narzekać dalej, jaki to on głodny, niewyspany i jak niewyjściowo wygląda...

Do tego charakter też ma nieciekawy. Babranie się w jego przeżyciach, przemyśleniach, samousprawiedliwieniach i złudzeniach nie sprawiało mi najmniejszej przyjemności.

Po książce pałęta się mnóstwo postaci ze światka aktorskiego. Może nawet znanych. Ja skojarzyłam tylko Kirka Douglasa. A i to wyłącznie jako nazwisko, do którego nie potrafię przypisać twarzy.

Całość wydaje się mocno przykurzona, infantylna, opisująca stare czasy, które słusznie minęły, bezmyślne kobietki, wpatrzone w mężczyzn zamiast zaufać sobie... Ledwie się zdążyły wyemancypować, ale na wykształcenie to już czasu zabrakło, więc preferują różne formy najbardziej tradycyjnego zawodu. Zabaweczki, nie ludzie. Z dużym zaskoczeniem dowiedziałam się, że powieść została wydana po raz pierwszy już w tym stuleciu, a nie pięćdziesiąt lat temu.

piątek, 22 lipca 2016

"Lesio" — najśmieszniejsza Chmielewska

Tytuł:           Lesio             
Autor:           Joanna Chmielewska
Wydawnictwo:     Kobra             
Rok 1. wydania:  1973              

Kiedy czytałam tę książkę po raz pierwszy, jeszcze w podstawówce, momentami kwiczałam i rzęziłam ze śmiechu. Obawiałam się, że "to se ne vrati", ale jednak — nadal potrafię zarechotać na głos. Dialog Lesia ze stodołą — cudny. Sympatyczny Duńczyk też robi, co może, chociaż "kał basa" już nie bawi tak, jak kiedyś. :-)

Po latach czyta się powieść z pewną nostalgią. Ech, gdzie te przedkorporacyjne czasy, w których architekci znajdowali czas na dziwaczne rozrywki? Główny bohater w pierwszej części właściwie pracuje tylko w sytuacjach wyjątkowych i nikt się go przesadnie nie czepia. W trzeciej cały zespół wpada na niesamowity pomysł, niesłychanie dowalający wszystkim roboty, ale żaden z członków nie jęczy z tego powodu. Faktem jest, że za to wiele rzeczy i instytucji nie działa normalnie, zmuszając bohaterów do intensywnego kombinowania.

Postacie bez wyjątku sympatyczne. Niby czasami planują jakieś zbrodnie, ale tak realizują swoje plany, żeby czasem nic z nich nie wyszło. Zgrana paczka ludzi, z którymi można konie kraść i inne głupoty wyczyniać. Lekko zróżnicowani. Najbardziej od tła odstaje Lesio, ale i pozostali mają jakieś cechy, charaktery i historie.

Inna sprawa to wiarygodność bohaterów i ich przygód. W porządku, jeden nietypowy Lesio może kiedyś istniał, ale kilkoro dorosłych ludzi? A niekiedy próbują realizować projekty, których nie powstydziłaby się banda dziesięciolatków. Nie dziwota, że kierownik pracowni momentami poważnie wątpi w swoje zdrowie psychiczne...

Pod względem językowym — bardzo w porządku (wypowiedzi obcokrajowca pomijam). Chmielewska chłamu nie pisała.

Polecam na poprawę humoru.

sobota, 16 stycznia 2016

"Mały palec Buddy" — bardzo niejasne

Tytuł:           Mały palec Buddy  
Tytuł oryginału: Czapajew i Pustota
Autor:           Witkor Pielewin   
Wydawnictwo:     W.A.B.            
Rok 1. wydania:  1996              

To lektura zdecydowanie nie dla mnie. Po pierwsze, jeden z bohaterów, Czapajew — w oryginalnym tytule widać, że to postać kluczowa — to człowiek, o którym krążą niezliczone dowcipy. Zwykle towarzyszy mu Pietka — protagonista powieści. Pamiętałam, że kilkanaście lat temu słyszałam jakieś dowcipy o nich, ale za nic nie mogłam sobie przypomnieć ani jednego. Podczas lektury miałam więc wrażenie, że coś mi umyka. To trochę tak, jakby ktoś czytał książkę o Masztalskim i Eciku, nie mając pojęcia, że obydwaj mieszkają na Śląsku i mają cokolwiek wspólnego z węglem. 
Wydaje mi się, że warto by dołożyć jakąś notkę przybliżającą ten temat polskiemu czytelnikowi. We wstępie (chyba, bo ta część nie została nijak nazwana) ktoś podpisany "Urgan Dżambon Tulku VII" pisze kilka zdań o Czapajewie, ale to za mało. Tym bardziej, że porównuje go do Hodży Nasreddina. Metafora wydaje mi się mocno naciągana, a podobieństwo między pacyfistycznym filozofem i czerwonym kawalerzystą — bardzo nikłe.

Po drugie, bohater często używa środków, których ja unikam jak ognia, bo za bardzo szanuję własny mózg. Jeżeli narrator powieści ćpa, to zwykle mam wrażenie, że też powinnam coś wypalić, wciągnąć, wstrzyknąć albo połknąć, żeby zrozumieć, o co temu człowiekowi chodzi, dlaczego zachowuje się właśnie tak. A do takich poświęceń nie jestem zdolna.

Po trzecie — sama fabuła jest mocno poplątana. Akcja pierwszego rozdziału toczy się w rewolucyjnej Moskwie, w drugim narrator przenosi się do szpitala psychiatrycznego i podczas terapii padają wzmianki o Schwarzeneggerze i południowoamerykańskich telenowelach. Ki diabeł? Dużo później wydawało mi się, że zaczęłam coś rozumieć, ale końcówka rozwiała te złudzenia.

W książce znajduje się sporo filozofii. Nie znam się, mogę się mylić, ale mam wrażenie, że podobnie wzniosłe rozważania zwykliśmy snuć nad ranem na imprezach osiemnastkowych. Tylko wtedy uważaliśmy je za szalenie sensowne i odkrywcze.

wtorek, 3 listopada 2015

"Klin" — debiut Chmielewskiej

Tytuł:           Klin              
Autor:           Joanna Chmielewska
Wydawnictwo:     Kobra             
Rok 1. wydania:  1964              

Pierwsza książka Chmielewskiej. Autorka chyba dopiero się uczyła nowego fachu. Nie ma jeszcze tego błyskotliwego humoru, osiągniętego u szczytu formy, ale czyta się w miarę przyjemnie.

Moje wydanie pochodzi z serii "Kolekcja kryminałów", ale więcej w tym widzę romansu niż zbrodni. Podejrzewam, że powieść w dużej części wykorzystuje przeżycia Autorki.

Niektóre metody śledcze budzą dziwaczną mieszankę uczuć; ni to rozrzewnienie, ni to politowanie, ni to niedowierzanie. Na przykład narratorka próbuje ustalić listę zastrzeżonych telefonów warszawskich, szukając tych, których nie ma w książce telefonicznej. Najpierw zdębiałam. Ile czasu by to zajęło? I to jeszcze bez komputera, bez możliwości zeskanowania ani nawet wklepania numerów i uszeregowania ich rosnąco. Ale trochę później doczytałam, że numer domowy bohaterki składał się raptem z pięciu cyfr. W Warszawie, czyli jak by nie patrzeć, dużym mieście. I jakoś ludzie musieli sobie radzić. Obdzielić tym instytucje (krajowe, miejskie, przeróżne ambasady...), centrale przedsiębiorstw, mieszkania prywatne... Marne sto tysięcy kombinacji, mniej, jeśli pominąć to, co zaczyna się na przykład od 99. Ale dzięki temu robota (choć nadal głupiego) staje się wykonalna. A dzisiaj, przy siedmiocyfrowych numerach? Najmniejszych szans...

Interesującym trikiem wydało mi się uparte pomijanie nazwiska głównego podejrzanego. Ciekawi mnie, czy to pomysł Autorki, czy cenzury. Niezależnie od źródła, uzyskuje się ciekawy efekt — książka w pewnym aspekcie staje się ponadczasowa, bo zawsze wśród współczesnych znajdzie się ktoś, z kim można faceta skojarzyć.

czwartek, 15 października 2015

"Wyznaję" — antyczytelniczy chaos

Tytuł:           Wyznaję    
Tytuł oryginału: Jo confesso
Autor:           Jaume Cabré
Wydawnictwo:     Marginesy  
Rok 1. wydania:  2011       

Książka zdecydowanie nie przypadła mi do gustu. Historia pewnego człowieka rozciągnięta na ponad siedemset stron. To, że w jego życiu niewiele ciekawego się dzieje, że razem z wybranką próbują skopać, co tylko się da, jeszcze mogłabym zrozumieć. W końcu chyba właśnie tak wygląda niemal każda biografia obserwowana z boku.

Dobija mnie chaos. Narracja miotająca się między pierwszo-, drugo- i trzecioosobową, bez żadnego celu i uprzedzenia, nierzadko w ramach jednego zdania. Oto przykład ze strony 233:
Przeskakiwałem z tarasu na taras położonego na stromym zboczu folwarku Can Casic; [...]  z dala od książek, których Adrian nie mógł zabrać za sobą. Albo wspinałem się na wyścigi do zamku [...]
Dla ułatwienia: Adrian to bohater książki, domyślne "ja" na początku każdego zdania.

Moją niechęć pogłębiało zlekceważenie interpunkcji. Podobno tak było w oryginale i Autor uparł się, aby tłumaczenia również pomijały niektóre znaki przestankowe. A przecież te wszystkie przecinki i inne średniki wymyślono w jakimś celu!

Na przykład takie zdanie (?), cytat ze strony 536 w moim wydaniu:
Otworzył drzwi i zobaczył Bernata z torbą sportową w ręku, który go przywitał słowami cześć, mogę wejść?, i wszedł, zanim zdążył powiedzieć wchodź, stary, wejdź.
Albo ze strony 688:
Zamiast powiedzieć mu właśnie dzwonili ze szpitala czy ma pan telefon ze szpitala, czy po prostu ma pan telefon, zdaje się, że pilny, a nawet lepiej, zamiast powiedzieć telefon do pana i zająć się prasowaniem, co byłoby logiczne, Caterina, która zawsze chciała zasiadać w pierwszym rzędzie, powtórzyła Adrianie, słyszy mnie pan, a ja na to tak, co się dzieje, a ona Saha się obudziła.
I jeszcze z 730:
Maks odłożył słuchawkę. Nie miał prawa grzebać w życiu tak pogodnego faceta jak Maks.
Wszystko jasne, czyż nie? Naprawdę książka poniosłaby taką wielką stratę, gdyby uzupełnić brakujące dwukropki i cudzysłowy oraz zadbać o podmiot tak domyślny, że trzeba główkować, kto miał nim być? To nie lista błędów, to przykłady.

Wkurzało mnie podejście Autora do czytelników. Jeśli chce, żeby ktoś czytał tę powieść, to dlaczego niepotrzebnie utrudnia? A jeśli nie chce, to po co pokazywał komukolwiek? Jeżeli to jakiś nowy cudowny środek artystyczny, to do mnie nie przemówił.

Ciekawe mogły być przebitki na dzieje skrzypiec, dookoła których kręciło się życie bohatera, ale też pojawiały się ni stąd, ni zowąd i w rezultacie, tylko jeszcze bardziej irytowały.

Jedyny sympatyczny akcent stanowiła wzmianka o naszej noblistce, Szymborskiej.