Pokazywanie postów oznaczonych etykietą biografia. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą biografia. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 31 sierpnia 2023

"Sztuka zwycięstwa" — autobiografia

Tytuł:           Sztuka zwycięstwa
Tytuł oryginału: Shoe Dog         
Autor:           Phil Knight      
Tłumacz:         Maciej Szymański 
Wydawnictwo:     REBIS            
Rok 1. wydania:  2016             

Autobiografia założyciela firmy Nike. Tłumaczenie tytułu wydaje mi się dość dziwne, bo moim zdaniem książka jest bardziej o butach niż o zwyciężaniu. No, prawda, Nike to grecka bogini zwycięstwa (którą Autor polubił już w młodości), ale... Może polski pies ma nieco inny zakres znaczeniowy i trudno to dobrze oddać.

Książka została podzielona na ponaddwudziestostronicowe rozdziały. Każdy rozdział opisuje jeden rok — od 1962 (mniej więcej postanowienie, czym Knight będzie się zajmował w życiu, obranie własnej ścieżki) do 1980 (rok publicznej emisji akcji firmy Nike). Plus wstęp i zakończenie nazwane "Świtem" i "Zmierzchem". Czyli to nie jest pełna autobiografia, obejmuje właściwie głównie rozwój firmy.

Autor jakoś nie przekonał mnie do siebie. Za często nie mówi prawdy — japońskim kontrahentom, przyjaciołom, którzy podjęli pracę w firmie... Owszem, ma także sporo zalet (w końcu nie każdy zostaje miliarderem), ale skoro z przyjaciółmi nie był do końca szczery, to jak bardzo okrojoną prawdę pokazuje obcym czytelnikom?

Początkowo czytało się szybko, ale później tempo spadło. Z jednej strony sprawiła to powtarzalność problemów — kłopoty z płynnością, z konkurencją, z kontrahentami... Z drugiej fakt, że w jakimś tam stopniu wiedziałam, jak ta historia musi się skończyć (wszak przedsiębiorstwo istnieje do dzisiaj). No momentami i trudno mi było kibicować protagoniście.

 Nie zauważyłam wpadek językowych.

niedziela, 30 kwietnia 2023

"Nieznane losy autorów lektur szkolnych" — jak w tytule

Tytuł:       Nieznane losy autorów lektur szkolnych
Autor:       Sławomir Koper                        
Wydawnictwo: Fronda                                
Rok wydania: 2020                                  

Podtytuł brzmi: "wstydliwe tajemnice mistrzów pióra" i może trochę zbyt wiele obiecuje. Acz prawdą jest, że Autor koncentruje się głównie na trójkątach i bardziej skomplikowanych figurach w biografiach literatów. Ale nie samym seksem człowiek żyje, Słowacki grał na giełdzie i nawet odnosił sukcesy...

Piętnaście osób — kobiet i mężczyzn, z wyraźną nadreprezentacją poetów. Uszeregowani chronologicznie, od Słowackiego do Herberta. O niektórych wcześniej chyba nie słyszałam, najbardziej zaskoczyła mnie żona Broniewskiego (ona w ogóle była artystką?).

Każde z nich dostało dla siebie około dwudziestu stron, na których Koper omawiał wybrane fragmenty ich biografii. Jako się rzekło — ze szczególnym uwzględnieniem komplikacji damsko-męskich. I nie tylko, co się mamy ograniczać. A artyści potrafili poszaleć... Oprócz słów jest jeszcze karykatura i na ogół jeszcze co najmniej jeden satyryczny obrazek na temat twórcy.

Książka uświadomiła mi, że wszyscy literaci w każdej epoce świetnie się znali (jak oni to ogarniali, skoro często mieszkali w różnych krajach, a internetów jeszcze nie było?). W szkołach prezentuje się ich raczej jako izolowane wyspy. No, owszem, wiadomo, że Mickiewicz przyjaźnił się z Puszkinem i nie lubił Słowackiego, ale to tyle. Nie miałam pojęcia, że Pawlikowska-Jasnorzewska była siostrą Magdaleny Samozwaniec... A tu jeszcze czasem Brzechwa dorzucił jakiś komentarzyk, czasem Tuwim palnął mówkę...

Lektura przyjemna i pożyteczna.

Nie zauważyłam usterek językowych (zakładam, że pewną Marię zwano Marą, bo powtarza się to kilka razy).

piątek, 2 października 2020

"Mikołaj Kopernik..." — mało Kopernika

Tytuł:       Mikołaj Kopernik i jego epoka
Autor:       Jan Adamczewski              
Wydawnictwo: Interpress                   
Rok wydania: 1972                         

W książce o wiele więcej tytułowej epoki niż Kopernika. Rozumiem, że trudno o źródła, ale Autor bardzo często wpada w dygresje tylko luźno związane z naszym astronomem; zamek krzyżacki w Toruniu, obyczaje żaków, pogoda na Warmii... Trochę wygląda to, jakby ktoś napisał wszystko, co wiedział o hasłach jakkolwiek kojarzących się z tematem. Sprawia to wrażenie powierzchownej analizy, a słynny torunianin znajduje się jakby na marginesie wywodów.

Być może w dzieciństwie bawił się w opisywanym miejscu, być może wraz z rodzicami oglądał przejazd króla, być może towarzyszył wujowi biskupowi w jakiejś podróży... Nie chce mi się wierzyć, że nie zachowały się żadne pamiętniki osób, które mogłyby cokolwiek powiedzieć na pewno. No dobrze, może to jeszcze nie jest epoka namiętnych memuarystów, ale mimo wszystko... Nikt się nie chciał pochwalić taką znajomością? Nie twierdzę jednak, że nie ma tu żadnych faktów. Są, ale raptem garstka

Książka nieco przypomina album — zdjęć jest bardzo wiele. Duże, w większości czarno-białe (ale pamiętajmy, że dziełko ma już prawie pół wieku). I tu też odnosiłam wrażenie, że to raczej przypadkowa zbieranina. OK, jest kilka ilustracji przedstawiających Kopernika, ale reszta to przeważnie coś, co mógł pstryknąć turysta — fotki dziedzińców rozmaitych zamków i uczelni, ich ruiny, inne widoczki, wnętrza sal muzealnych...

Kopernik, który wyłania się z opisów, to postać prawdziwie renesansowa — czym on się nie zajmował! Studiował prawo, medycynę, grekę... A prawda, zapewne chodził też na wykłady z astronomii. Jako dorosły człowiek był kanonikiem, lekarzem, zarządcą dóbr, pomocnikiem wuja... Nie, nie po kolei — raczej symultanicznie. Jak poprosili, to zajął się reformą pieniężną.

Nadal jednak nie wiem, jakim był człowiekiem. No, pracowitym na pewno, ale co poza tym? Wesołym czy ponurym? Co lubił (jeść, oglądać, czytać, cokolwiek)? Lubiono go, bano się, ufano? Szanowano jako fachowca, ale prywatnie?

W książce dużo jest białych plam w sensie dosłownym — margines wewnętrzny zajmuje jedną trzecią strony, czasami kartka po drugiej stronie ilustracji zostaje pusta (chociaż fotografie nie zawsze są podpisane i nie wiadomo, kto je zrobił). Szkoda drzew. A papier dobrej jakości.

Półtorej strony bibliografii.

Nie zauważyłam wpadek językowych.

wtorek, 3 września 2019

"Piąte przez dziesiąte" — pamiętnik

Tytuł:          Piąte przez dziesiąte
Autor:          Stefan Wiechecki     
Wydawnictwo:    PIW                  
Rok 1. wydania: 1970                 

Liczyłam na kolejny zbiór felietonów ukazujących życie Warszawy na przykładach Walerego Wątróbki, Gieniuchny i szwagra Piekutoszczaka, a tu wspomnienia. Nie przepadam za tego typu literaturą, bo rzadko który człowiek prowadzi życie tak ciekawe dla postronnych, jak mu się wydaje. No, cieszę się, że Wiech przeżył wojnę, ale niespecjalnie interesuje mnie, jakich zajęć się wówczas imał.

Szczęście chociaż, że książka nie ma formy dziennika. Teoretycznie dostajemy zbiór felietonów. Ułożone z grubsza chronologicznie. Krótkie, kilkustronicowe, bywa, że niecałe dwie. Każdy rozdzialiko-felieton ozdobiony został co najmniej jedną ilustracją.

Gwara warszawska występuje, ale w małym stężeniu — w cytatach i przykładach. Acz dowiadujemy się, w jaki sposób Autor się z nią zetknął. Cóż, to było do przewidzenia — jako dziecko rósł wśród ludzi posługujących się nią codziennie, a potem nasłuchał się "szemranej mowy" jako młodzieniec.

Bardzo dużo Warszawy, ale takiej osobistej, do warszawiaków kierowanej. Ja wiem, że nasza stolica leży nad Wisłą, ale nazwy mostów już nic mi nie mówią. W ogóle podawanie rozmaitych adresów (knajp, sklepików, siedzib redakcji...) nie niesie za sobą żadnej informacji.

Garść anegdot, sporo wymieniania znanych ludzi, których Autor spotkał w życiu — Tuwim, Kiepura i wielu innych. Cóż, jeśli człowiek żyje w odpowiednich czasach i obraca się w określonym środowisku, musi znać luminarzy. Nawet jeśli nie jest wybitny. Ogółem — nie bardzo przemawia do mnie takie przechwalanie się znajomościami. Jakoś dziecinnie to wygląda.

Chyba najbardziej zaskoczyło mnie, że kiedyś można było dostać pracę (na przykład w gazecie) bez większych kwalifikacji. Obawiam się, że dzisiaj to znacznie trudniejsze. Pracodawcy najchętniej widzieliby osoby po studiach na odpowiednim kierunku, z pięcioma laty doświadczenia w branży i przed trzydziestką...

Żadne usterki nie rzuciły mi się w oczy. Poza temi zamierzonemi, rzecz jasna.

czwartek, 14 grudnia 2017

"Pamiętniki" Casanovy

Tytuł:           Pamiętniki        
Tytuł oryginału: Mémoires          
Autor:           Giovanni Casanova 
Wydawnictwo:     Wydawnictwo W.A.B.
Rok 1. wydania:  1822-1828         

Właściwie to nie wszystkie pamiętniki (pewnie za dużo by ich było na jedną książkę), a tylko część, z usuniętymi fragmentami, które mogłyby okazać się mniej interesujące dla polskiego czytelnika. Kończą się na wyjeździe z Warszawy, kiedy Autor ma niewiele ponad czterdzieści lat i jeszcze prawie drugie tyle przed sobą.

Nadal nie rozumiem, co te wszystkie masowo uwodzone kobiety widziały w Casanovie. Nawet we własnym pamiętniku sprawia wrażenie hazardzisty, hulaki, dziwkarza (dziesięciodniowy celibat to już nadzwyczajny post, przyprawiający o męki) i blagiera. Że się z jedną ani drugą nie ożeni, to raczej jasne. Dzisiaj nazwalibyśmy go pedofilem (niektóre dziewczynki miały po czternaście lat). Może liczne kochanki pociągała inteligencja, a może właśnie to szastanie pieniędzmi?

Życie na pewno Giovanni Giacomo miał ciekawe. Książkę czyta się — co rzadkie wśród biografii — jak powieść. Bohater odgrywał wiele różnych funkcji: studiował prawo, był księdzem i siedział w więzieniu inkwizycji; zaciągał długi i organizował loterię państwową. Spotkał wielu ludzi do dziś obecnych w podręcznikach historii, ale nie poświęca im dużo miejsca w swoich wspomnieniach. Prawie zawsze otaczał się kobietami. A może pamiętniki zredagowano w ten sposób, aby uwypuklić miłostki. Niekiedy odnosi się wrażenie, że bohater zajmował się wyłącznie uganianiem za spódniczkami.

"Momenty" zostały przedstawione dość delikatnie, bez szczegółowych opisów, raczej przy pomocy eufemizmów. To z pewnością nie jest poradnik "jak poderwać dziewczynę" — trzeba znaleźć wspólnego znajomego, który dokona prezentacji, a potem się ją kupuje. W mniej lub bardziej zawoalowany sposób.

Książka jest ciekawa ze względu na aspekty historyczne — z pierwszej ręki dostajemy informacje o życiu w osiemnastowiecznym świecie. Odpowiednie znajomości otwierają każde drzwi, z królewskimi włącznie. Błyskotliwość i sztuka konwersacji ceniona jest ponad wiedzę i cechy obecnie uznawane za zalety.

Językowo dobrze, słownictwo — siłą rzeczy częściowo pochodzące z innej epoki i czerpiące z różnych krajów — bogate. Co trudniejsze wyrazy (niekiedy bardzo proste) zostały wyjaśnione w przypisach.

piątek, 5 lutego 2016

"Sekretne zapiski Agaty Christie" — jak myślała Królowa Kryminału

Tytuł:           Sekretne zapiski Agaty Christie   
Tytuł oryginału: Agatha Christie's Secret Notebooks
Autor:           John Curran                       
Wydawnictwo:     Wydawnictwo Dolnośląskie          
Rok 1. wydania:  2009                              

Autor analizuje kilkadziesiąt notatników pozostawionych przez Agatę Christie. Świat mógł ujrzeć te bruliony stosunkowo niedawno, po śmierci jedynej córki pisarki.

Curran koncentruje się głównie na notatkach do kryminałów, ale niekiedy wspomina również o innych zapisach. Książka została podzielone na rozdziały tematyczne; morderstwa według dziecięcej rymowanki, na wakacjach, za granicą... Podrozdziały poświęcone są poszczególnym opowieściom.

Typowy podrozdział zaczyna się od tytułu i daty wydania dzieła Agaty Christie. Później następuje kilkulinijkowe streszczenie (jeszcze bez zdradzania, kto zabił), a wreszcie historia powstania danego tekstu ilustrowana notatkami pisarki (bardzo skrótowymi — lepiej orientować się w treści i pamiętać bohaterów). Niekiedy ocalałe zapiski pozwalają na śledzenie ewolucji koncepcji.

Dla mnie największą atrakcję stanowiła szansa obserwowania, jak myślała genialna Królowa Kryminału, jak zmieniały się wizje zbrodni. Bardzo spodobało mi się, że czasami nawet Agata Christie nie wiedziała od samego początku, kto jest mordercą. W takiej sytuacji nic dziwnego, że trudno wskazać oczywistego kandydata na zbrodniarza, a wiele osób ma motyw i okazję.

Oprócz omówienia wielu (acz nie wszystkich) dzieł pisarki, książka zawiera reprodukcje wybranych stron notatników (oj, charakter pisma to Królowa miała nieszczególny), zdjęć Agaty Christie oraz dwa dotąd niepublikowane opowiadania z Herculesem Poirotem w roli głównej, w tym alternatywną wersję jednej z jego dwunastu prac — "Pojmania Cerbera".